MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1049 Esas, 2025/1706 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Başkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/25 Esas, 2023/1428 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;
Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince, miktar veya değeri 544.000,00 TL'yi geçmeyen davalara ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup, bu kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz.
Davacı lehine hükmedilen ecrimisil bedeli Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 544.000,00 TL’nin altında kalmaktadır.
Bu nedenle; davacı lehine hükmedilen ecrimisil bedeli yönünden davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar itibarıyla reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalı idare vekilinin kamulaştırmasız el atmaya dayanan tazminat davası için gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Van ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 22... parsel sayılı taşınmaza davalı kurumun fiili bünyesinde bulunan dere yatağı geçirilmesi suretiyle kamulaştırmasız el atıldığını, bu el atma sebebiyle taşınmazın bölünmüş ve önemli bir kısmının kullanılamayacak duruma geldiğini, bu nedenle kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan bedeli ile ecrimisil bedelinin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedeli ile ecrimisilin davalı idareden tahsiline ve dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davalı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili kurumun dava konusu taşınmazın üzerinde bulunduğu derede herhangi bir olumsuz müdahalesi, kazı/set çalışması vs. bulunmamakla kamulaştırmasız el atma koşulları gerçekleşmediğinden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, dere, çay, nehir ve akarsuların özel mülkiyete konu olamayacağı belirtilmiş olmasına rağmen kadastro müdürlüklerince vatandaşın adına tescil edildiğini, ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerekirken dava tarihi ve ilgili yıl sonu itibarıyla faiz yürütülmesine karar verilmesinin usul ve kanuna uygun bulunmadığını, bilirkişilerce yapılan hesaplamalarda taşınmazın değerinin yüksek, masrafların ise düşük gösterildiğini, kapitalizasyon faiz ve objektif değer artışının belirlenmesinde aynı hususlar gözetilerek mükerrer uygulama yapıldığını, taşınmazın kuru tarım arazisi vasfında olmasına rağmen hukuka aykırı biçimde sulu tarım arazisi olarak değerlendirilerek ecrimisil hesabı yapıldığını beyanla, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğinde olan dava konusu taşınmaza, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca o yörede mutad olarak ekilen yonca ve buğday münavebe ürünleri esas alınarak, olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilerek, taşınmazın metrekare birim fiyatının dava ve değerlendirme tarihi olan 2022 yılına göre 69,63 TL olarak hesaplanmasında, hesaplamaya esas alınan ürünler ile kapitalizasyon faiz oranının sulu tarım arazisi olması nedeniyle % 4 olarak alınmasında, bilirkişi raporu ve keşif gözlemine göre sürekli olarak dere yatağı haline gelen ve el atılan kısımların bedeline hükmedilerek kamulaştırılmasına ve tapudan terkinine karar verilmesinde, taşınmazın niteliğine göre dava tarihinden geriye 5 yıllık dönem için ecrimisil bedeli belirlenmesinde, hükmedilen tazminattan ve ecrimisil bedelinden davalı tarafın sorumlu tutulmasında, hükmedilen tazminata dava tarihinden itibaren, ecrimisil bedellerine dönem sonlarından itibaren yasal faiz işletilmesinde, istinaf edenin sıfatına ve istinaf nedenlerine göre bir isabetsizlik görülmediği gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili hususundadır.
2.Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza net gelir metodu uygulanarak değer biçilmesi uygun görülmüştür.
3. Temyizen incelenen karar tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4. Buna karşın, dava konusu taşınmazın kamulaştırmasız el atma bedeli 759.644,49 TL olmasına rağmen, infazda tereddüt oluşturacak şekilde ecrimisil miktarı da dahil ederek tazminat miktarının 816.808,44 TL olarak belirlenmesi bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
A. Davalı İdare Vekilinin Ecrimisile İlişkin Temyizi Yönünden;
Davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,
B. Davalı İdare Vekilinin Kamulaştırmasız El Atmaya Dayanan Tazminatına İlişkin Temyizi Yönünden;
1. Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının reddine,
2.Kamu düzeni gereği yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) nolu bendinde yer alan ''...." sayısının hükümden çıkarılması, yerine "..." sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.