MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2025/54 Esas, 2025/247 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.01.2025 Tarihli ve 2024/4464 Esas, 2025/76 Karar Sayılı Kararı
Asıl ve birleşen davalar da uyuşmazlığa konu faturadan haksız fiilin işlendiği yerin Kızıltepe İlçesinde olduğu, yine varlığı iddia edilen kaçak elektrik kullanımından zarar görenin ise davalı şirketin olduğu, davalının yerleşim yerinin Diyarbakır ili olduğu, somut uyuşmazlık bakımından Mahkemenin yetkisiz olduğu, bu halde seçimlik hakkın bu kez usulü dairesinde yetki itirazında bulunan davalı tarafa geçtiği, davalının ise seçim hakkını Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesinden yana kullandığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. Diyarbakır 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.04.2025 Tarihli ve 2025/54 Esas, 2025/247 Karar Sayılı Kararı
Dedaş'ın Mardin ilinde şubesi bulunduğu ve davacının seçimlik hakkını Mardin Mahkemelerinden yana kullandığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, menfi tespit istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) “Menfi tesbit ve istirdat davaları” başlıklı 72 nci maddesinin sekizinci fıkrası şöyledir:
“Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.”
3. 6100 sayılı Kanun!un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
4. 6100 sayılı Kanun’un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.”
5. 6100 sayılı Kanun’un “Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.”
C. Değerlendirme
1. Menfi tespit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde genel yetkili mahkemenin, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğu belirtilerek genel yetkili mahkemelerin yetkisi düzenlenmiş olup menfi tespit davalarında yetki kesin değildir. Bu davalarda kesin yetki kuralı bulunmadığından 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.
2. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla genel ve özel yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı davasını, bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.
3. Somut olayda, davacı, davalının tarımsal sulama elektrik abonesi olduğundan, sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de yetkili olup sözleşmenin ifa edileceği yer ise, davacının aboneliğinin bulunduğu yer olan Kızıltepe ilçesidir. Yapılan araştırma ile davalının Mardin ilinde il müdürlüğünün bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısı ile davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, seçimlik hakkını kullanarak davayı, davalının şubesinden daha yetkili organı olan il müdürlüğünün bulunduğu Mardin ilinde açtığı anlaşılmakla, uyuşmazlığın Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 09.03.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.