MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/33 Esas, 2024/401 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Ömerli Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.02.2022 Tarihli ve 2021/334 Esas, 2022/143 Karar Sayılı Kararı
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 41 inci maddesindeki Türk vatandaşlarının kişi hallerine ilişkin davaları, yabancı ülke mahkemelerinde açılmadığı veya açılamadığı takdirde Türkiye'de yer itibariyle yetkili mahkemede, bulunmaması halinde ilgilinin sakin olduğu yer, Türkiye'de sakin değilse Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, o da bulunmadığı takdirde Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde görülür şeklindeki düzenlemesinin dikkate alındığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.07.2024 Tarihli ve 2024/33 Esas, 2024/401 Karar Sayılı Kararı
Davanın, Cumhuriyet Savcılığı tarafından Ömerli Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmış olduğu, davalılar tarafından usûlüne uygun olarak yapılmış bir yetki itirazı bulunmadığı, yetki itirazında bulunduğu kabul edilse bile davalıların büyük bir kısmının yerleşim yeri adresinin bulunduğu ve ayrıca resen yetkisizlik kararı verilemeyeceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 145 inci ve devamı maddelerinde yer alan evlenmenin butlanını ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun (5490 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının a bendi uyarınca nüfus kaydının düzeltilmesi istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 5490 sayılı Kanun’un “Nüfus davaları” başlıklı 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının a bendi şöyledir:
“Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.”
3. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”
4. 4721 sayılı Kanun’un “Yetki ve yargılama usulü” başlıklı 160 ıncı maddesi şöyledir:
“Evlenmenin butlanı davasında, yetki ve yargılama usulü bakımından boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır.”
5. 4721 sayılı Kanun’un “Yetki” başlıklı 168 inci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.”
C. Değerlendirme
Dosya kapsamından, nüfus kayıt düzeltim davalarında yetki kesin iken, evlenmenin butlanı davasında, yetki ve yargılama usulü bakımından boşanmaya ilişkin hükümler uygulanacağı, boşanma ve ayrılık davalarında ise yetkinin kesin olmadığı tespit edilmekle nüfus kaydı düzeltilmesi istenilenin yerleşim yeri adreslerinin Ömerli olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın Ömerli Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Ömerli Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,02.03.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.