MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/976 Esas, 2025/1492 Karar
KARAR : Esastan ret/ Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sarıkamış 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/202 Esas, 2025/25 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmek üzere dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil talebi yönünden reddine, muhdesat bedelinin tespiti talebi yönünden kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kars ili, .... ilçesi, ... Mahallesi 1 42... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin ve taşınmazın üzerinde bulunan muhdesatın asgari levazım bedeli ve ağaç bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle, taşınmazın bedelinin tespiti talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil talebi yönünden reddine, levazım bedelinin tespiti talebi yönünden kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın sulu tarım arazisi olarak kabulünün hatalı olduğunu, ağaç bedellerinin hatalı hesaplandığını, davalı taraflara tek vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk kararda ve bilirkişi raporunda yapıların bedellerin 117.453,08 TL tespit edilmesine rağmen şimdiki raporda istinaf kararı doğrultusunda levazım bedelinin 61.622,88 TL belirlendiğini ve müvekkilinin taşınmaz üzerindeki yapı değerlerinin yarı yarıya ortadan kaldırıldığını, davacının talebi dışında karar verildiğini, dava dilekçesinde 2942 sayılı Kanun'un 19/son maddesi uyarınca bir talebi olmadığını, emsal araştırması yapılmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda müvekkiline ait yapıların yıpranma oranının çok yüksek alındığını, taşınmaz üzerindeki ağaç değerlerinin eksik ve düşük hesaplandığını ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılardan ... tarafından diğer davalı Hazineye karşı Sarıkamış Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/345 Esas sayılı dava dosyası ile tapu iptali ve tescil davası açıldığı, tam ıslah ile muhdesat aidiyeti davası olarak ıslah edilen davanın ret ile sonuçlandığı ve 07.02.2023 tarihinde kesinleştiği, yine aynı davalının açtığı muhdesat aidiyeti davasının da 21.08.2020 tarihinde kesinleştiği, dosya içerisindeki davacı kurumun davalı Hazine ile olan yazışmalarından da eldeki davaya konu 1 42... parsel sayılı taşınmazın davalı ... tarafından açılan tapu iptali ve tescil davası nedeniyle mülkiyetinin ihtilaflı olması nedeniyle kurumlar arası tahsis işleminin yapılamadığı, bu nedenle 2942 sayılı Kanun'un 18 inci maddesi kapsamında kamulaştırma davası açılması gerektiği, tapu iptali ve tescil davasının ret ile sonuçlanması ile muhdesat aidiyeti davasının davalı ... lehine sonuçlanması karşısında İlk Derece Mahkemesinin kamulaştırma davası yönünden davanın reddine, levazım bedeli yönünden kabulüne karar vermesinin yerinde görüldüğü, mülkiyeti Hazineye ait olan taşınmazın üzerinde bulunan ve davalıya ait olan yapı ve müştemilatın değeri, resmi birim fiyatları nazara alınıp yıpranma payı, müteahhit kârı ve işçilik ücreti indirilmek suretiyle yapıların asgari levazım bedelinin tespit edilmesinde ve meyveli-meyvesiz ağaçların maktu bedeline hükmedilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, ancak tespit edilen kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faize hükmedilmesi gerektiği gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
3. Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın yalnızca levazım bedeline ilişkin olmadığını, Hazine parselinin tescilinin istendiğini ve Hazinenin bu davada levazım bedeli yönünden yasal hasım konumunda bulunmadığını, lehine vekâlet ücreti takdir edilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Davalı Hazine adına kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatlara 2942 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesine 5177 sayılı Kanun'la eklenen 19/son maddesi uyarınca değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.
3. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı ve davalı ... vekilinin tüm, Hazine vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4.Davalı Hazine davada levazım bedeli yönünden yasal hasım konumunda bulunmadığı hakkında davanın husumetten reddine karar verilmesi ve vekil ile temsil edildiğinden, lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı vekili ile davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine,
2.Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 10 numaralı bendinden sonra ayrı bir bent olarak "Davalı Hazine yönünden davanın husumetten reddi ile davalı Hazine kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanan 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalı Hazineye ödenmesine" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davalı ...'ten peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,02.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.