MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2819 Esas, 2025/73 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Batman 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/74 Esas, 2022/85 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz muhdesat bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.
Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 03.02.2026 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.
Duruşma günü yetki belgesine istinaden davacı vekili Avukat ... gelmiş, davalı idare vekili duruşmaya katılmamıştır.
Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.
Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın ... Barajı ve HES projesi kapsamında kamulaştırılmadığını, barajın su tutmasından sonra dava konusu Batman ili, ... ilçesi, ... köyü 440 (yeni 1 07... ) parsel sayılı taşınmazın, taşınmaz üzerindeki konutun ve ağaçların zarar göreceğini, bu hususta Batman Sulh Hukuk Mahkemesinde tespit yaptırdığını, taşınmaz üzerinde bulunan konut, konutun eklentileri ile dikili meyce ağaçlarının uğramış olduğu zararların tespit edilerek dava tarihinden işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın ... Barajı ve HES Projesi kamulaştırma çalışmalarından etkilenmediğini, taşınmaza fiili olarak el atılmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; jeoloji mühendisi bilirkişi raporunda 'A' harfi ile gösterilen iki katlı yapının bulunduğu alanda mevsimsel yağışlara bağlı olarak heyelan olabileceği, dolayısıyla yapının risk altında olduğunun belirtildiğini, bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, eksik inceleme ile yetersiz gerekçe ile karar verildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın ... Baraj Gölü ve Hidroelektrik Santrali Rezervuar alanı içerisinde kalmadığı, taşınmaza fiili olarak el atılmadığı, 29.09.2021 havale tarihli jeoloji mühendisi bilirkişi raporunda ise taşınmazın en az 5 metre kıyı kenar çizgisi dışında kaldığı, içinden aktif ve kuru derelerin geçmediği taşınmaz üzerinde bulunan iki katlı yapının alt kısmındaki eğimi 20-25 derece olan şevde kütle hareketi ve heyelan olabileceği, dolayısıyla bu yapının risk altında olduğunun belirtildiği, kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davasının dinlenebilmesi için davaya konu taşınmaza geçerli ve kesinleşmiş bir kamulaştırma kararı olmaksızın el atılmış olması gerektiği, ancak dosya kapsamı incelendiğinde taşınmazın üzerindeki muhdesatlarda bir zararın mevcut olmadığı, raporda mevsimler yağışlara bağlı olarak zarar oluşabileceğinin belirtildiği, henüz doğmamış zarar üzerinden tazminat hesaplamanın mümkün olmadığından davanın reddine ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan muhdesat bedelinin tespit edilmesi ve idareden tahsili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Bir taşınmazı kamulaştırmaya yetkili devlet, kamu tüzel kişileri, kamu kurumları veya kamu yararı bulunması halinde yararlarına kamulaştırma yapılabilecek gerçek ve tüzel kişilerin, 2942 sayılı Kamulaştıma Kanunu ve özel kanunlardaki hükümlerine uyularak bir kamulaştırma işlemi yapmadan veya kamulaştırma işlemlerine başlamalarına rağmen bu işlemler tamamlanmadan bir taşınmaza/muhdesata kısmen veya tamamen el atması kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirilir. Dosya içerisindeki bilirkişi raporlarına göre dava konusu edilen muhdesatlara idare tarafından el atıldığı ve bu el atma nedeniyle dava konusu edilen muhdesatların bir zarara uğradığı tespit edilememiştir. Bu itibarla davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
03.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.