MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/284 Esas, 2025/249 Karar
KARAR : Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden gecen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın ... Makina İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili, bir kısım davalılar vekili ve davalı ... kayyımı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Yalova ili, ... ilçesi, ... köyü 1 55... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın ... Makina İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... kayyımı cevap dilekçesinde özetle; tespit edilen değerin düşük olduğunu, taşınmazda bedel tespiti yapacak bilirkişi kurulunun kanuna uygun teşekkül etmediğini, objektif değer artış oranının taşınmazın özelliklerine göre çok düşük kaldığını, ürünlerin maliyetinin brüt gelirin 1/3'ünü geçemeyeceğini, taşınmazın metrekare değerinin rayicin altında belirlenmesinin hukuka aykırı olduğunu, tespit edilen bedelin tümüne dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesi ve tüm bedelin vadeli hesapta nemalandırılması gerektiğini, kanun gereği Devlete kalacak taşınmaz için tapu iptal iddiasında bulunulamayacağından hukuki mesnedi olmayan davanın reddi gerektiğini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2018/586 Esas, 2020/255 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa derhâl ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile ... Makina İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 14.12.2021 tarihli ve 2021/12 Esas, 2021/2836 Karar sayılı kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza, dava tarihindeki İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri esas alınarak, yöredeki münavebe desenine uygun şekilde ürünler seçilmek suretiyle net gelir yöntemine göre değer biçilmesinin isabetli olduğu, taşınmaz fiilen sulanmasa bile Yalova ilinin ılıman havası, nem oranı, yıllık yağış ortalaması, arazinin az olması kuru arazilerde sulanabilen arazilerde yetişen bir kısım ürünlerin yetiştirilmesi bir arada gözetildiğinde; uygulanan kapitalizasyon faiz oranının makul olduğu, taşınmazların konum ve özelliklerine göre % 20 oranında objektif değer artış oranı uygulanmasının yerinde olduğu; ancak kaldırma sonrası belirlenen bakiye bedel yönünden 4 aylık sürenin dolmasından itibaren uygulanan faiz hakkında davalı istinafı bulunmadığından İlk Derece Mahkemesi karar tarihine kadar yürütülmesi gerektiğinden bahisle İlk Dererece Mahkemesi kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A.Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz itirazında bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; Mahkemece her ne kadar davalı ... hakkında ilçe nüfus müdürlüğü ve ilgili kolluk marifetiyle adres araştırması yapılmışsa da öncelikle kişinin sağ olup olmadığının tespiti ile sağ ise adres araştırmasının ayrıca 2942 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinde belirtilen tapu ve vergi kayıtları üzerinden ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun (7201 sayılı Kanun) 21/2 maddesi uyarınca adres kayıt sistemindeki kayıtlardan belirlenip kendisine; şayet ölü olduğu tespit edilirse, sunulacak veraset belgesi veya Nüfus Müdürlüğünden getirtilecek aile nüfus kayıt tabloları esas alınarak mirasçıları 2942 sayılı Kanun'un 14/5 maddesi uyarınca davaya dahil edildikten ve aynı şekilde adresleri tespit edildikten sonra mirasçılarına 7201 sayılı Kanun hükümlerine göre dava dilekçesi ve ekleri tebliğ edilerek, nüfus kaydı ile mirasçılarının tespit edilememesi halinde ise 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanun gereği adı geçen davalıya mahallin en büyük Mal Memurunun kayyım tayini ile yargılamaya devam olunması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği düşünülmeden ve taraf teşkili sağlanmadan eksik inceleme ile hüküm kurulmasının doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B.Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili, bir kısım davalılar vekili ve davalı ... kayyımı tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmazın m² değerinin yüksek hesaplandığını, üç ürün münavebesi uygulanmasının hatalı olduğunu, hatalı münavebe ürünlerinin esas alındığını, ürün verimlerinin yüksek hesaplandığını, masrafların brüt gelirin 1/3'ünü geçemez kuralının uygulanmaması gerektiğini, dava konusu taşınmazın 7. sınıf kuru tarım arazisi olduğu göz önünde bulundurulduğunda taşınmazda üst üste her ekim döneminde ürün alınmasının mümkün olmadığını ancak hükme esas alınan bilirkişi raporunda hem 3 ürünün nadasa bırakılmaksızın elde edildiğini hem de münavebeye esas alınan ürünlerin verimlerinin ortalama verimden hesaplandığını hükme dayanak teşkil eden bilirkişi raporunun bu yönü ile hatalı olduğunu, eğimin verime olan olumsuz etkisinin değerlendirilmediğini, faize ilişkin hükmün hatalı olduğunu, objektif değer artış oranının yüksek uygulandığını belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; münavebe ürününün hatalı olduğunu, taşınmaz m² bedelinin düşük olduğunu, taşınmaz emlak vergi değerlerinin gerçeği yansıtmadığını, objektif değerin düşük ve hatalı uygulandığını, kapitalizasyon faiz oranının %3 olarak alınması gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
3. Davalı ... kayyımı vekili temyiz dilekçesinde özetle; tespit edilen değerin düşük olduğunu, taşınmazda bedel tespiti yapacak bilirkişi kurulunun kanuna uygun teşekkül etmediğini, objektif değer artış oranının taşınmazın özelliklerine göre çok düşük kaldığını, ürünlerin maliyetinin brüt gelirin 1/3'ünü geçemeyeceğini, taşınmazın metrekare değerinin rayicin altında belirlenmesinin hukuka aykırı olduğunu, tespit edilen bedelin tümüne dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesi ve tüm bedelin vadeli hesapta nemalandırılması gerektiğini, Daire kararının 3 üncü ve 5 inci bentlerinin birbiriyle çeliştiğini ve bentler arasındaki farklılığın giderilmesini, kanun gereği Devlete kalacak taşınmaz için tapu iptal iddiasında bulunulamayacağından hukuki mesnedi olmayan davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki dava konusu Yalova ili ... ilçesi ... köyü 1 55... parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi yerindedir.
3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4. Bölge Adliye Mahkemesince uyulan bozma kararı uyarınca adına kayyım tayin edilen ... payına düşen bedel yönünden yasal faizin bitiş tarihinin son karar tarihi olarak gösterilmesi doğru ise de hüküm fıkrasında iki ayrı faiz ve tescil hükmü bulunması infazda tereddüt oluşturduğu gibi ilk kararı temyiz etmeyenler yönünden davacı idare lehine oluşan usulü kazanılmış haklar gözetilerek yasal faize hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı idare, bir kısım davalılar ve davalı ... kayyımı vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davacı idare, bir kısım davalılar ve davalı ... kayyımı vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkeme kararının hüküm fıkrasının; 3, 5 ve 6 ncı bentlerinin hükümden çıkartılması, 3 numaralı bendin yerine "İlk Derece Mahkemesince ödenmesine karar verilen 289.850,40 TL'den davalı ...'ın payına düşen kısmına davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrası olan 29.04.2019'dan Dairemizin son karar tarihi olan 05.02.2025 tarihine, diğer davalılara düşen kalan kısmına davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrası olan 29.04.2019'dan İlk Derece Mahkemesi karar tarihi olan 17.07.2020'ye kadar; bakiye kalan İlk Derece Mahkemesi kararı ile üçer aylık vadeli hesaba yatırılan 92.338 TL'den davalı ...'ın payına düşen kısmına davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrası olan 29.04.2019'dan Dairemizin son karar tarihi olan 05.02.2025 tarihine kadar, diğer davalılara düşen kalan kısmına davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrası olan 29.04.2019'dan -davalı taraf istinaf ve temyiz yoluna başvurmadığından - İlk Derece Mahkemesi karar tarihi olan 17.07.2020 gününe kadar yasal faiz yürütülmesine," cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.