MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/476 Esas, 2025/591 Karar
KARAR : Esastan ret/ Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 23. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/404 Esas, 2023/508 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın ... yönünden kabulüne , davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin hissedar oldukları dava konusu İzmir ili, ...ilçesi, ...Mahallesi 4 37... parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın el atıldığını ileri sürerek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yargı yolunun caiz olmaması görevsizlik sebebiyle usulden reddinin gerektiğini, dava konusu taşınmazın cami alanına isabet eden kısmının kamulaştırma sorumluluğunun Belediyelerinde olmadığının açık olduğunu, zaten davacının da taşınmazın bu kısmına ilişkin talebini haklı olarak Belediyelerine yöneltmiş olmadığını, dava konusu taşınmazda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18 inci maddesine göre henüz uygulama yapılmadığını, dava konusu taşınmazın kadastral parsel olduğunu, dava konusu bölgeye ilişkin imar uygulamalarının tamamlanmadığını, 3194 sayılı Kanun'un ilgili değişik hükmü gereği düzenlemeye tabu tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışı karşılığında taşınmazın %45'ini düzenleme ortaklık payı olarak düşülerek bedelsiz olarak kamuya terk edilebileceğini, davanın kabulü anlamına gelmemek üzere dava dilekçesinde talep edilen bedel ile faizi kabul etmediklerini ileri sürerek davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, davayı kabul anlamına gelmemek üzere taşınmazın tapu kaydında davacıların hisseleri üzerinde yer alan/karar tarihinde yer alması muhtemel kısıtlamaların ile irtifak/intifa haklarının dikkate alınmasını, hüküm ile söz konusu kısıtlamaların ve irtifak/intifa haklarının dava konusu parsel sayılı taşınmazdan kaldırılmasına ve takyidatların bedele yansıtılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın hukuka ve kanuna aykırı olduğunu, dava konusu olan parselin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ve 1/5000 ölçekli ... Planı onama sınırı içinde kalmakta olup ... tarafından onanan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı onama sınırları içinde kaldığını, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planına göre parselin Kentsel Yerleşik Alan gösteriminde kaldığını, müvekkili Belediye tarafından taşınmaz ile ilgili kendi yetki ve sorumluluğunda olan kısımların kamulaştırıldığını ileri sürerek haksız ve mesnetsiz açılan işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... yönünden davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın cami niteliğinde olduğunu belirterek husumet itirazında bulunduğunu, idarelerinin sorumluluğunda olan kısımların daha önce kamulaştırıldığını, cami olarak el atılan kısmın imar planında 20 metrelik imar yolunda olduğunu, davanın kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında park alanı, imar yolu ve cami alanı olarak ayrıldığı, taşınmaz 883 metrekare iken taşınmazın park alanı ve imar yolunda kalan kısımların ... tarafından uzlaşma yoluyla kamulaştırıldığı, taşınmazın cami alanı olarak ayrılan 145,59 m² kısmının kaldığı, taşınmaza fiilen... Cami olarak el atılmış olduğunun anlaşıldığı, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7 nci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendine göre mabetleri yapımı, bakımı ve onarımı ilçe belediyelerinin görevleri arasında sayıldığından ... vekilinin husumet itirazı yerinde görülmediği, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi doğru olduğu gibi dava konusu taşınmazın dava tarihinden önce, emsalin ise satış tarihinden önce imar parseli olduğu gerekçesi ile düzenleme ortaklık payı değerlendirmesi yapılmaması ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın 2021 yılı emlak vergisine esas metrekare rayiç değerleri dikkate alındığında bilirkişi raporunda yapılan kıyaslamanın uygun olduğu kanaatine varılarak tespit edilen bedelde bir isabetsizlik görülmediği, ancak dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile tüm takyidatlardan ari olarak davalı ... adına tesciline karar verilmesi gerektiğinin dikkate alınmaması doğru görülmediğinden İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf taleplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ( 6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalı ... Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harcın alınarak Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.