MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2728 Esas, 2025/898 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 13. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/380 Esas, 2022/384 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden husumet yokluğundan reddine, diğer davalılar yönünden kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacılar, davalı ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İZSU) ve Bornova Belediye Başkanlığı vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar, davalı İZSU Genel Müdürlüğü ve Bornova Belediye Başkanlığı vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin İzmir ili, ... ilçesi, ... 228 87... parsel sayılı taşınmazda malik olduklarını, davalı idarelerce kamulaştırma yapılmadan el atıldığını, bu nedenle taleplerinin kabulü ile taşınmaz bedelinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu parselin dere alanında kalması ve dere çevresindeki büyük bir alana sahip ... alan sorumluluğunun yasal anlamda İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İZSU Genel Müdürlüğü olması karşısında Belediye aleyhine açılan iş bu davanın husumetten reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek davanın husumetten ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı İZSU Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; idarece yapılan incelemede, bahse konu taşınmazın imar planında yol, park, ... alan, resmi tesis ile dere ve servis yolu kullanım kararında kaldığı belirlendiğini, ancak mevcutta ıslahlı pici dere yatağının parsel sınırları dışından geçtiği ve imar lekesi (dere yatağı ve servis yolu) ile uyumsuz olduğunun görüldüğü, bu bağlamda, imar planı tadilatına ilişkin yetki ilgili belediyeye ait olduğunu, bunun yanı sıra, parselin doğusunda ... Dere yatağının iki (2) yan kola ayrıldığının ve bir kolunun taşınmazın bir kısmının içerisinden geçtiğinin görüldüğü, ancak ... Deresi olarak görülen dere yatağı izninin (lejantının) halihazırda (mevcutta) yer almadığı, sadece parsel sınırları dışından geçen ıslahlı dere yatağı kolunun yer aldığının görüldüğünü ileri sürerek davanın husumetten ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
3.Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında kısmen 10 metrelik ve 14,5 metrelik imar yolunda kısmen ... alan ve yaya yollarında kısmen de dere yatağında kalmakta olduğunu, kamulaştırma sorumluluğunun belediyelerine ait olmadığını, bu nedenle davanın öncelikle husumet nedeni ile reddinin gerektiğini, dava konusu 228 87... parselde kayıtlı taşınmaz kısmen 04.06.2020 tarihindeki İZSU Genel Müdürlüğü tarafından yaptırılan tranşe hattı çalışmasından dolayı mevcut yolun bozulduğunu, bu durum husumetin idarelerine yöneltilmesinin ne kadar hatalı olduğunu ispatlar nitelikte olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden husumet yokluğundan reddine, diğer davalılar yönünden kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar, davalılar İZSU Genel Müdürlüğü ve Bornova Belediye Başkanlığı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinden çok daha düşük tazminat bedeline hükmedildiğini, emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığını düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmaması gerektiğini, metrekare birim fiyatının benzer taşınmazlara nazaran düşük belirlendiğini, davanın tüm davalılar açısından kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
2.Davalı İZSU Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; toplam alanın (1.457,00 m²) tamamı üzerinden hesaplama yapılarak müvekkilinin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, dere yatağının çok küçük bir alanı kapsadığını, imar tadilatına ilişkin yetkinin ilgili belediyeye ait olduğunu, aktif dere yataklarının mülkiyete konu olamayacağını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
3.Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının hatalı olduğunu, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca onaylanmasından sonra yürürlüğe girdiğinden müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, mahkeme kararının sorumluluğu ilişkin kısımlarında hata yapıldığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslama yapılmasında bir isabetsizlik bulunmadığı gibi el atma olgusunun ve davalı ... Belediye Başkanlığı dışındaki davalıların el atmadan sorumlu olduklarının sabit olduğu anlaşılmakla davacılar, davalılar İZSU Genel Müdürlüğü ve Bornova Belediye Başkanlığı vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar, davalı İZSU Genel Müdürlüğü ve Bornova Belediye Başkanlığı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş ayrıca faize ilişkin talepleri kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faiz olmasına rağmen yasal faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı İZSU Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
3.Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.
2. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar, davalılar İZSU Genel Müdürlüğü ve Bornova Belediye Başkanlığı vekilleri aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Arsa niteliğindeki İzmir ili, ... ilçesi, ... 228 87... parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.
3.Hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal alınan taşınmazın satış tarihinin çok eski olması sebebiyle bu satışın emsal alınması doğru olmadığı gibi bilirkişi kurulunca somut emsal alınan taşınmazın satışına ilişkin akit tablosu Tapu Müdürlüğünden istenilip, dava konusu taşınmaz ile somut emsal taşınmazın 2020 yılında Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan metrekare değerleri ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Müdürlüğünden getirtilip karşılaştırılması gerektiği gibi dava konusu taşınmaz ve içinde bulunduğu bölgenin ileride imar uygulamasına tabi tutulması halinde kesilmesi gereken düzenleme ortaklık payı oranının ve dava konusu taşınmazın çevresinde düzenleme görmüş parseller var ise bunlardan kesilen düzenleme ortaklık payı oranları ile bunlara ilişkin bilgi ve belgeler Belediye İmar Müdürlüğünden sorularak alınacak cevaplara göre bilirkişi kurulu raporu denetlenmeden dava konusu taşınmazın emsal karşılaştırması sonucu tespit edilen metrekare birim fiyatından %45 düzenleme ortaklık payı oranında kesinti yapılması suretiyle hesap yapan rapor inandırıcı ve hüküm kurmaya elverişli değildir.
4. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu hâlinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacılar, davalı İZSU Genel Müdürlüğü ve Bornova Belediye Başkanlığı vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Davacılar, davalılar İZSU Genel Müdürlüğü ve Bornova Belediye Başkanlığından peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,09.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.