MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1321 Esas, 2024/2341 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Isparta 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/75 Esas, 2022/320 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalılar vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Isparta ili, ..., ... köyü 1 31... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; metrekare birim değerinin çok düşük olduğunu, metrekare birim değerinin 300 TL'den hesap edilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın değerinin düşük tespit edildiğini, aynı mahalde yer alan taşınmazların değerinin daha yüksek belirlendiğini beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza dava tarihinden öncesine ait özel amacı olmayan taşınmaz satışı esas alınarak emsal ile eksik ve üstün yanları karşılaştırılmak suretiyle emsal incelemesi yöntemine göre değer biçilmesi ile dava konusu taşınmazın bulunduğu konum itibarıyla aynı bölgeden Dairelerine intikal eden dosyalarla kıyaslama yapıldığında dava tarihi itibarıyla belirlenen bedelin makul ve adil olduğu, davalılar vekilinin itirazlarının yerinde olmadığı gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Davacı S.S Isparta S.S ... Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifinin Isparta Belediye Meclisinden sanayi sitesinin bulunduğu alanda revizyon imar planı yapılmasını talep ettiği, Isparta Belediye Meclisinin 17.10.2014 tarihli ve 210 sayılı kararı ile talebin uygun görüldüğü, sonrasında davacı yapı kooperatifinin Isparta Belediye Encümeninden imar planı kapsamında sanayi sitesi alanında kalan parsellere kamulaştırma şerhi konulması ve kooperatif lehine kamulaştırılması amacıyla kamu yararı kararı alınmasını talep ettiği, talep üzerine Isparta Belediye Encümeninin 17.02.2015 tarihli ve 197 karar sayılı kararı ile taşınmazlar üzerine kamulaştırma şerhi konulmasına ve kamulaştırılması için kamu yararı kararı alınmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
3.2942 sayılı Kanun'un 1 inci maddesinde; "Bu Kanun; kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, kamulaştırma bedelinin hesaplanmasını, taşınmaz malın ve irtifak hakkının idare adına tescilini, kullanılmayan taşınmaz malın geri alınmasını, idareler arasında taşınmaz malların devir işlemlerini, karşılıklı hak ve yükümlülükler ile bunlara dayalı uyuşmazlıkların çözüm usul ve yöntemlerini düzenler. Özel kanunlarına dayanılarak gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri adına yapılacak kamulaştırmalarda da, bu Kanun hükümleri uygulanır." hükmüne, 3 üncü maddesinde; “İdareler, kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler” hükmüne ve 5 inci maddesinde kamu yararı kararı verecek merciler, 6 ncı maddesinde onay mercileri düzenlenmiştir.
4. 2942 sayılı Kanunu hükümleri uyarınca, kamu idareleri kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi amacıyla kamulaştırma yapabilecek olup, kamu idareleri tarafından gerçek ve özel hukuk tüzel kişiler adına yapılacak kamulaştırmaların mutlak surette özel bir Kanuni düzenlemeye dayanması gerekmektedir. Eldeki davada Isparta ... Sanayi Sitesi Projesine ilişkin kamulaştırma işlemlerinin, kamulaştırmadan kaynaklanan tüm masrafların (kamulaştırma bedelleri, mahkeme masrafları vb) S.S. ... Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi tarafından karşılanması kaydıyla Isparta Belediye Encümeni tarafından kamu yararı kararı verildiği anlaşılmıştır.
5.Bu itibarla; özel hukuk tüzel kişisi olan davacının kendisinin kamu yararı kararı alma, kamulaştırma davası açma hak ve yetkisi bulunmadığı, onun adına kamulaştırma yapma hak ve yetkisi bulunan kamu idaresinden kendi adına kamulaştırma yapılmasını istemesi gerektiğinden aktif taraf sıfatı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmeden yazılı şekilde işin esasına girilmesi bozmayı gerektirir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kamu düzeni gereğince İlk Derece Mahkemesinden verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA
Davalılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
03.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.