MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/253 Esas, 2024/368 Karar
KARAR : Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde; Samsun ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 489 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; idarece 2942 sayılı Kanun'a uygun usuli işlemlerin tamamlanmadığını, kalan kısımlarda değer azalışı oluştuğunu, kıymet takdirinde teklif edilen bedelin çok düşük olduğunu, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı idareye yükletilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 12.05.2022 tarihli ve 2021/169 Esas, 2022/122 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 14.11.2022 tarihli ve 2022/2325 Esas, 2022/2849 Karar sayılı kararı ile taraf vekillerinin istinaf başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin14.11.2022 tarihli ve 2022/2325 Esas, 2022/2849 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazın değeri tespit edilirken öncelikle arsa mı yoksa arazi mi olduğunun belirlenmesi gerektiği, taşınmazın değerlendirme tarihi olan 18.06.2021 tarihinde 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı içinde olup olmadığı, değilse belediye veya mücavir alan sınırları dahilinde bulunup bulunmadığı, belediye hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı ve etrafının meskun mahal olup olmadığı, en yakın yerleşim birimlerine, kamu kurum ve kuruluşlarına olan uzaklığının ne olduğu hususları Belediye Başkanlığından sorulup alınacak yazı cevabına göre, taşınmazın vasfı belirlendikten sonra taşınmazın niteliğine göre oluşturulacak bilirkişi eşliğinde mahallinde yapılacak keşifte; taşınmazın değerinin tespit edilmesi gerektiğinden İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kuru tarım arazi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, kapitalizasyon faizi oranının %6 uygulanarak değer tespitini, münavebe ürünlerinin doğru tespit edilmediğini ileri sürmüştür.
2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kalan kısımları yönünden değer azalışı hesaplanması gerektiğini, tespit edilen bedelin çok düşük olduğunu, kamulaştırma kararından itibaren faiz işletilmesi ve lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların dışında kalan temyiz sebepleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
3. Dosya kapsamından, İlk Derece Mahkemesince ilk kararda hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın metrekare birim bedelinin 100,00 TL/m² olarak belirlenmek suretiyle kamulaştırma bedelinin tespit edildiği ve kararın davalı vekilince temyiz edilmediği anlaşılmakla, davacı idare yararına oluşan usuli kazanılmış hak ilkesi ihlâl edilerek bozma sonrası taşınmazın metrekare birim bedelinin 177,15 TL/m² olarak belirlenmek suretiyle davalı yararına fazla bedel tespiti doğru görülmemiştir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine ,
2. Davacı idare vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan '' 426.281,00 TL olarak TESPİTİNE, bozma ilamı öncesi mahkememiz 2021/169 Esas-2022/122 Karar, 12/05/2022 tarihli kararı ile hükmedilen kamulaştırma bedeli olan 240.633,00 TL 'nin tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla derhal davalılara ödenmesine, bozma ilamı sonrası depo ettirilen 185.648,00 TL kamulaştırma fark bedelinin derhal davalılara ödenmesine, bu konuda ilgili banka şubesine yazı yazılmasına, kamulaştırma bedeli olan 426.281,00 TL 'nin (tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile)'' cümlesinin hükümden çıkarılması, yerine ''240.633,00 TL tespitine, idarece fazla depo edilen 185.648,00 TL'nin depo edildiği tarihten itibaren varsa işlemiş nemasıyla birlikte davacı idareye iadesine, ödeme yapılmış ise ödeme tarihine kadar işlemiş nemasıyla birlikte davalıdan alınarak davacı idareye verilmesine, tespit edilen 240.633,00 TL'ye '' cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
04.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.