MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/245 Esas, 2025/642 Karar
KARAR : Esastan ret/ Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 11. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/107 Esas, 2023/357 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonucunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddi ile kamu düzeni gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu Bursa ili, ..., ... Mahallesi 50 86... parsel, 68 29... parsel, 22 85... parsel sayılı taşınmazların bir kısmının imar planında belediye hizmet alanında kaldığını, bir kısmına cami yapılmak suretiyle fiilen kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek tazminatın davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atmadan söz edebilmek için en önemli unsurun idarelerin taşınmaza fiilen ve kalıcı nitelikte el koyması olduğunu, idarenin fiili el koymasının söz konusu değilse imar planları ile taşınmazların yol, ... alan, park, okul gibi kamusal alanlara tahsis edilmesinin Yargıtay içtihatlarında da kamulaştırmasız el koyma olarak kabul edilmemekte olduğunu, müvekkili Belediye hakkındaki davanın husumet yönünden reddinin gerektiğini ileri sürerek haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlar için seçilen kıyasi emsalin uygun olmadığını, dava konusu ... Mahallesi 50 86... parsel ile 68 29... parsel sayılı taşınmazlar için belirlenen bedelin düşük olduğunu, ... Mahallesi 22 85... parsel sayılı taşınmaz için takdir edilen bedelin de oldukça düşük olduğunu ve emsal taşınmazın isimsiz sokaklara cephe olduğundan emlak vergisi arsa rayiç bedellerinin henüz belirlenmemiş olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza fiili el atmanın söz konusu olmadığını, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, düzenlenen bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, emsal taşınmazın uygun olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu olan ... Mahallesi 68 29... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında belediye hizmet alanında kaldığı, taşınmazın 30,99 m²lik kısmına stabilize malzeme sermek suretiyle fiilen el atıldığı, diğer dava konusu taşınmaz olan ..., ... Mahallesi 22 85... parsel sayılı taşınmazın ise 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında belediye hizmet alanında kaldığı ve taşınmaza cami inşaatı yapımı suretiyle bir kısmına fiilen el atıldığı sabit olup, proje bütünlüğü kapsamında taşınmazın tamamına fiilen el atıldığı kabul edilerek taşınmazların bedeline hükmedilmesi ve dava konusu taşınmazların yüzölçümleri ve imar planlarındaki fonksiyonlarına göre sorumlu idarenin davalı ... olarak kabulünde bir isabetsizlik görülmediği, arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazlara emsal karşılaştırması yapılarak değerinin belirlenmesinin yöntem itibarıyla doğru olduğu, taşınmazların bilirkişi raporunda belirlenen niteliği ve konumuna göre 31.03.2022 dava tarihi itibarıyla sırasıyla 2.996,00 TL/m², 2.996,00 TL/m², 7.862,00 TL/m² birim değer üzerinden belirlenen bedellerin uygun olduğu, ancak eldeki davada taşınmaza 04.11.1983 tarihinden sonra el atıldığı, 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunun’a (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrası “Bu Kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları, davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir.” şeklinde düzenlendiği, eldeki dava 04.11.1983 tarihinden sonraki el atma olup 2942 sayılı Kanun’da düzenlenmediği, kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından aldığı ve proje bütünlüğü bağlamında bedeline hükmedilen kısımlar açısından ise 2942 sayılı Kanun'un Ek Madde 1'inin uygulanması söz konusu olmadığından, Ek Madde 4'ü gereği değerlendirme yapılmayacağı ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamaları nazara alındığında fiilen el atılan taşınmazlar yönünden nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru ise de hükmedilen bedel üzerinden nispi harç alınması gerekirken, fiilen el atılan ... Mahallesi 68 29... parsel ve ... Mahallesi 22 85... parsel sayılı taşınmazlar yönünden hükmedilen tazminat miktarı üzerinden nispi harç alınması gerekirken maktu harç alınması doğru görülmediğinden; taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddi ile kamu düzenine ilişkin olarak İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili hususundadır.
2. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki taşınmazların zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, aşağıda yazılı kalan harcın davalı idareden alınarak Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,12.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.