MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2428 Esas, 2025/725 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 11. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/381 Esas, 2024/239 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsiline ilişkin davada yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Bursa ili, ..., ... Mahallesi 4 26... parsel sayılı taşınmazın davacı adına kayıtlı 40599/271763 hissesine yönelik olarak Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/581 Esas sayılı dosyasında kamulaştırmasız el atma davası açıldığını, yapılan yargılama sonucunda Yargıtay bozma ilâmı uyarınca görevsizlik kararı verildiğini, neticesinde Bursa 1. İdare Mahkemesine tevzi edilen davanın söz konusu mahkemenin 2019/290 Esasına kaydedildiğini, söz konusu mahkeme tarafından verilen karar uyarınca davacının hissesinin karşılığının 1.434.329.25 TL olduğuna karar verildiğini, davalı idare tarafından idari mahkeme kararında belirtilen tazminat bedelinin davacı ...'a ödenebilmesi için önce müvekkilinin tazminata konu hissesini tapuda devretmesi gerektiğini, ondan sonra tazminat bedelinin ödeneceğinin belirtilmesi üzerine ...'ın hissesini tapuda davalı idareye devrettiğini, ancak buna rağmen idari mahkeme tarafından karara bağlanan tazminat bedelinin müvekkile ödenmediğini, böylece davacı idarenin bedelsiz yer sahibi olması neticesinde sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek mümkünse müvekkilinden bedelsiz davalı idareye geçen hissenin iptali ile müvekkil adına tapuya tesciline bunun mümkün olmaması halinde davalı idareye geçen tapu hissesinin kamulaştırılmasız el atma tazminatı olarak müvekkiline ödenmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davalı tarafa tahmilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen metrekare birim bedelinin düşük olduğunu, bölge itibari ile serbest alım satım değerlerinin bilirkişilerce belirlenen bedelin çok üstünde olduğunu, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kanun düzenlemesi çerçevesinde kabul kararına itiraz edilmesi istenilen hususlardan dolayı bakanlığın davalı konumdan çıkarılması ve kararın bozularak davanın diğer davalı belediyelere yönlendirilmesi gerektiğini, kamulaştırma bedelinin yüksek bulunması nedeniyle karara itiraz ettiklerini, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkeme tarafından belirlenen tazminat bedeline denkleştirici adalet ilkesi gereğince iş bu davanın ikame edildiği tarih itibarıyla ulaştığı değerine uyarlanarak hesaplanması ve davacı tarafın hissesine karşılık gelen tazminatın ödenmesine karar verilmesi yerinde görüldüğünden taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tespiti ile bu bedelin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Davacı tarafından kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsiline ilişkin idari yargıda görülen dava sonucunda Bursa 1. İdare Mahkemesinin 2023/281 Esas, 2023/1073 Karar sayılı kararı ile adli yargı görevli olduğundan davanın reddine karar verildiği, kararın davalı idare vekilince temyiz edilmesi üzerine Danıştay 6. Dairesinin 2023/7329 Esas, 2024/1394 Karar sayılı kararı ile onanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
3. Dosya kapsamında yer alan fen bilirkişi raporunda, keşif tarihi itibarıyla dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı anlaşılmakla birlikte, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı kapsamında ilkokul alanı olarak ayrıldığı ve dava konusu taşınmazın uzun yıllardan beri kamu hizmetine tahsis edilmiş olması nedeniyle, fiilen el atılmamış olsa dahi mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gereklidir.
4. Dava konusu Bursa ili, ..., ... Mahallesi 4 26... parsel sayılı taşınmaz arsa niteliğindedir. Arsa niteliğindeki taşınmaza dava tarihi itibarıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak, emsal satışların değerlendirme tarihindeki karşılıklarının fiyat artış endekslerinin uygulanması suretiyle tespiti, bundan sonra emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin neler olduğu ve oranları açıklanmak suretiyle değer biçilmesi gerekir.
5. Dosya arasında bulunan ve İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan 22.11.2023 tarihli bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli olup, İlk Derece Mahkemesince fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak taleple bağlı kalınarak verilen karar yerindedir.
6. Her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinde denkleştirici adalet ilkesi gereğince hesaplama yapan rapor doğrultusunda hüküm kurulmasının yerinde olduğundan bahsedilmiş ise de İlk Derece Mahkemesince dava tarihi itibarıyla hesaplama yapan raporun hükme esas alındığı, denkleştirici adalet ilkesi esas alınarak hesaplanan raporun hükme esas alınmadığı, Bölge Adliye Mahkemesince işin esasının gerekçe bölümünde değiştirildiği bu hususun ancak İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle yapılabileceği, başvurunun esastan reddi şeklinde kurulan hükmün usul ve kanuna uygun olmadığı anlaşılmış ise de İlk Derece Mahkemesince verilen kararın doğru olduğu, davacıların 28.11.2023 tarihli raporda tespit edilen bedel üzerinden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile taleple bağlı kalınarak karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesinin esastan ret kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı yapılan incelenmesinde bir isabetsizlik görülmediği anlaşıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının değiştirilmiş bu gerekçe ile onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA
Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,25.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.