MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1052 Esas, 2025/719 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 11. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/240 Esas, 2024/108 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Bursa ili, ..., ... Mahallesi 41 81... parsel sayılı taşınmazın bir kısmının imar planında kent parkı ve yolda kaldığı, bir kısmına kaldırım yapılmak suretiyle fiilen kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek belirlenecek taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemenin görevli olmadığını, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının idari işlem niteliğinde olduğunu, bu nitelikteki işlemlere dayanan davanın da çözüm yerinin idari yargı olduğunu, davanın müvekkil Belediye yönünden husumetten reddi gerektirdiğini ileri sürerek davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili kurumun kamulaştırma yapma yetkisinin olmadığını, taşınmazda kısıtlılık durumunun olup olmadığının araştırılması gerektiğini, imar planında sit alanında kalan ... Parkı ile ilgili belirtilen yerlerin sorumluluğunun müvekkili belediyede olmadığını, proje bütünlüğünce karar verilmesi talebinin de kabul edilemeyeceğini, dava konusu taşınmazın plansız bölgede kalmış olma ihtimalinin araştırılması gerektiğini ileri sürerek davanın usulden, husumetten ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesi özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen metrekare birim bedelinin düşük olduğunu ileri sürerek kamulaştırma bedelinin dava tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesi özetle; dosyada dava konusu taşınmaza müvekkili belediye tarafından el atıldığı yönünde hiçbir delil bulunmadığını, belirlenen değerin çok yüksek olduğunu, vekâlet ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesi özetle; taşınmazın 1. Derece Sit Alanı olduğunu ve sorumlu idarenin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olduğunu, taşınmaza 1.Derece Sit Alanı olması sebebiyle uygulanması gereken değer düşüşlerinin uygulanmadığını, taşınmaz plansız bölgede olduğundan proje bütünlüğü ve hukuki el atmadan bahsedilemeyeceğini, belirlenen bedelin fahiş olduğunu, dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine yönelik hüküm kısmının da hatalı olduğunu, ıslah edilen kısım için ıslah tarihinden önceki bir tarihten faiz işletilemeyeceğini ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın tapuda zeytinlik olarak kayıtlı olduğu, 1/1000 ölçekli ... Parkı Koruma Amaçlı İmar Planında kısmen kent parkı kısmen yolda kaldığı, davalı idarece kaldırım yapılmak suretiyle dava konusu taşınmazın bir kısmına fiilen el atıldığı, fiilen el atılan kısmın imar planında yol alanında ve ana arter niteliğinde olmayan ... Sokakta kaldığı, bu bölümün tazminatından Osmangazi Belediye Başkanlığının sorumlu olduğu, fiilen el atılan kısım dışında kalan bölümlerin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında ... Parkı Alanında kaldığı ve mal sahiplerinin yararlanmasına elverişli olmadığı, bu nedenle proje bütünlüğü kapsamında kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasına konu olacağı ve bu bölümün tazminatından da sorumlu ... olduğuna dair mahkeme değerlendirmesinin yerinde olduğu, Mahkemece dava konusu taşınmazın arsa vasfında kabul edilip emsal araştırması yapılarak değer belirlendiği, arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve buna göre uygun bir kamulaştırma bedeli tespitinde ve faizin dava tarihinden başlatılmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve kanuna uygun bulunduğundan taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
3.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz değerinin tespit edilmesi ve idareden tahsili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin sorumlu davalı idarelerden tahsili ile davacı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davacı adına olan tapu kaydının iptali ile idareler adına tesciline karar verilmesi yerindedir.
3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı ve davalı ... vekilinin tüm, ... vekilinin diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4. Eldeki davada taşınmaza Bursa Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı tarafından alınan rapora göre fiilen el atılmadığı anlaşılmış olup 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrasına göre bu idareden maktu karar harcı alınması gerektiğinden kararın bozulması gerekir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davacı ve davalı ... vekilinin tüm, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2.Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının;
a) Harca ilişkin (5) numaralı bendinin çıkarılması, yerine "Harçlar kanunu gereğince davalı ... yönünden alınması gereken 34.312,72 TL nispi karar ve ilâm harcından peşin alınan (179,90 TL peşin harç, 8.579,00 TL tamamlama harcı olmak üzere) toplam 8.758,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 25.553,82 TL harcın davalı ... Başkanlığından alınarak Hazineye gelir kaydına, ... yönünden alınması gereken 732,00 TL maktu karar ve ilâm harcının Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığından alınarak Hazineye gelir kaydına" cümlesinin yazılması,
b)(7) numaralı bendinin çıkarılması, yerine "1.912,35 TL Keşif Harcı, 8.579,00 TL Tebligat, Posta, bilirkişi masrafları ve diğer masraflar olmak üzere toplam 10.491,35 TL yargılama giderinin davalıların sorumlulukları nispetinde; 10.255,47 TL'sinin davalı ... Başkanlığından, 235,88 TL'sinin ise davalı ... Başkanlığından alınarak davacıya verilmesine" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı ... Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harcın alınarak Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,12.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.