MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/115 Esas, 2025/143 Karar
KARAR : Kabul
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, ..., ... köyü 2 41... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitini ve kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline ait taşınmazın değerinin davacı tarafça tespit edilen değerden çok daha fazla olduğunu, kamulaştırılması talep edilen taşınmazın yeniden değerinin tespit edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 24.02.2010 tarihli ve 2008/528 Esas, 2010/65 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali idare adına tesciline, yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonucunda, davaya konu taşınmazın tarım arazisi niteliğinde olduğu ve buna göre değer biçilmesi gerektiği hâlde, arsa olarak kabulü ile değer biçilmesi nedeniyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 12.04.2012 tarihli ve 2012/5 Esas, 2013/148 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda, bilirkişi kurulunca buğday ürününe ilişkin maliyetler içinde kira ve çeşitli giderler kaleminin de hesaplamaya katılarak değerlendirme yapıldığı anlaşılan rapora dayalı olarak karar verilmesi, bakla ve bezelye ürünlerine ait ayrıntılı maliyet cetvellerinin getirtilerek bilirkişi raporunun denetlenmemiş olması, mahkemenin ilk kararında tespit edilip idarece davalı adına bankaya yatırılan bedel ile bozmadan sonra saptanıp hüküm altına alınan bedel arasındaki farkın (idarece fazladan yatırılmış olan paranın) varsa davalı tarafça bankadan çekilmesine kadar işlemiş olan mevduat faizi ile birlikte davacı idareye ödenmesine karar verilmesi gerekirken faize hükmedilmemesinin hatalı olduğu gerekçeleri ile mahkeme kararın bozulmasına karar verilmiştir.
D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 12.10.2018 tarihli ve 2015/468 Esas, 2018/306 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali idare adına tesciline karar verilmiştir.
E. Üçüncü Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda, değerlendirme tarihi olan 2008 yılı itibarıyla o yörede mutad olarak ekilen münavebe ürünleri İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden sorulup bu ürünlerin değerlendirme tarihi olan 2008 yılı dekar verim miktarları ile üretim masrafları ve kg satış fiyatlarına göre taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirine göre bedelinin belirlenmesi gerekirken, Kasım 2007 tarihi itibarıyla idarenin kıymet takdiri raporunda belirlenen bedelinden yaklaşık bir yıl sonra değerlendirme tarihi olan Ekim 2008 tarihi itibarıyla daha düşük bedel belirleyen ve denetime elverişli olmayan rapora göre eksik inceleme sonucu hüküm kurulması, Mahkemece verilen ilk karar ile muhtesat bedeli olarak toplam 74.759,06 TL bedele hükmedildiği ve bozma konusu yapılmadığı halde, davalının usuli kazanılmış hakkı gözetilmeksizin ağaç ve yapı yönünden idarenin kıymet takdir raporunda belirlenen bedeline hükmedilmesi, belirlenen bedele yasal faiz işletilmesi gerekirken, faize hükmedilmemesi, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinin düşünülmemesi ve Anayasa Mahkemesinin 27.11.2020 tarihli ve 31317 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 16.07.20 20... /104 Esas, 2020/39 Karar sayılı kararı ile 7139 sayılı Kanun'la Değişik Kamulaştırma Kanunu'nun 10/8 inci fıkrasının dördüncü cümlesi; “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel, fazla olması durumunda idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel, peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, kalanı ise bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak ve kesinleşen karara göre hak sahibine verilmek üzere” bölümü ile yedinci cümlesinde yer alan “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde fazla olan tutarın bloke edildiğine” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edildiği nazara alınarak hüküm kurulması gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.
F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bir taşınmaz meskûn mahal içindeyse ve belediye hizmetlerinden yararlanıyor ise arsa vasfında kabul edilmesi gerektiğini, dosyaya sunulan emsal taşınmazlara göre değer tespitinin yapılması gerektiğini, taşınmazın tarım arazisi olarak kabulünün mümkün olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Mahkemece bozma ilamına uyulmuşsa da bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Şöyle ki; dava konusu taşınmaz için idarenin kıymet takdiri raporunda 08.11.2007 tarihi itibarıyla objektif değer artırıcı unsur ilavesi yapılmaksızın m² birim bedelinin 19,53 TL/m² olarak belirlendiği anlaşılmış olup davacı idarece yapılan kıymet takdirinden bir yıl sonra değerlendirme tarihi olan 14.10.2008
yılı itibarıyla bu taşınmaz yönünden %40 oranında objektif değer artırıcı unsur ilavesi ile m² birim bedellerini 16,80 TL/m² olarak belirleyen rapor inandırıcı görülmemiştir.
3.Bu durumda, dava tarihi olan 2008 yılına ilişkin resmi verilerinin İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden yeniden sorularak getirtilen verilere göre kıymet takdir raporunda belirlenen bedel de gözetilerek değerlendirme yapılması için bilirkişi kurulundan ek rapor alınması gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan usul ve kanuna aykırı olan kararın BOZULMASINA,
Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,11.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.