MAHKEMESİ : Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/611 Esas, 2025/629 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gelibolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/152 Esas, 2025/42 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı idareler vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idareler vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Çanakkale ili, ..., ... Mahallesi 1 96... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında ilköğretim tesis alanı ve yol olarak ayrılmak suretiyle taşınmaza el atıldığını belirterek taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ve 1/5000 ölçekli ... Planına göre bir kısmı '' imar yolunda '' bir kısmı da '' ilkokul alanında" kaldığını, dava konusu taşınmazın imar durumunun 20/02/1980 tarihinden beri bu şekilde olup herhangi bir değişikliğe uğramadığını, dava konusu taşınmazın tamamının kadastro parseli olup; düzenleme ortaklık payı karşılığı olarak yol alanında kalan kısmının halen davacı parseli içerisinde gözüktüğünü, yolda kalan bu kısmın belediyenin fiilen el koyduğu bir yer olmayıp parselin tamamının kadastral sınırlar içerisinde davacının kullanımında ve tasarrufunda olduğunu, taşınmaz üzerindeki evin de davacı tarafından kullanıldığını, dava konusu taşınmazın imar planında ilkokul alanı olarak ayrılan kısmı üzerinde vasıf değişikliği yapma hakkının belediye ait bir yetki olmadığını, diğer davalı ... İdaresinin izni ile yapılacak bir işlem olduğunu, bu parsele ilişkin plan tadilatı yapılabilmesi için İl Özel İdaresi tarafından bu alanda ilkokul ihtiyacı bulunmadığının belediyeye bildirilmesi gerektiğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
2. Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davacının maliki olduğu taşınmazın ilköğretim ve yol alanı olarak ayrılmasına rağmen kamulaştırılmaması nedeniyle idareye yaptığı 09.11.2018 tarihli başvurusuna ilişkin görüşmelerin olumsuz sonuçlandığını belirttiğini, ancak idare kayıtlarında böyle bir başvuru bulunmadığını, davacının uzlaşma için idareye herhangi bir başvurusu olmadığından ve dava ön şartını yerine getirmediğinden ayrıca husumetin Milli Eğitim Bakanlığına yöneltilmesi gerektiğinden davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı idarelerden tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; sorumluluğun İl Özel İdaresi ve Milli Eğitim Bakanlığında olduğunu, bu nedenle davalı ... yönünden davanın husumetten reddi gerektiğini, davacı tarafın uzlaşma dava şartını yerine getirmediğini ayrıca davalı ... tarafından taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunulmadığı ve herhangi bir kamulaştırmasız el atma işlemi yapılmadığından eksik inceleme ile verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafından davalı İdareye yönelik uzlaşma başvurusu bulunmadığından davanın dava şartı yokluğundan ayrıca husumetin Milli Eğitim Bakanlığına yöneltilmesi gerektiğinden davalı idare yönünden husumetten reddi gerektiği hâlde, usul ve kanuna aykırı olarak davanın kabulüne dair verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava konusu taşınmazın uygulama imar planında "kısmen yol kısmen ilköğretim" alanında kaldığı, buna göre; işlemin hukuki el atma niteliğinde olması sebebi ile davanın adli yargı yerinde görülmesinin, taşınmazın bulunduğu ilin, büyükşehir statüsünde olmaması sebebi ile de ilköğretim alanı yönünden davalı ... idareye, yol olan alan yönünden diğer davalıya husumet yöneltilmesinin yerinde olduğu, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak bedelinin tespit edilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden istinaf sebeplerine göre davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi yerindedir.
3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin tüm, davalı ... İdare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4 İlk Derece Mahkemesince imar planında ilköğretim alanı olarak ayrılan kısımdan davalı ... İdaresinin sorumlu olduğuna karar verilmiş ise de 3194 sayılı İmar Kanun’un (3194 sayılı Kanun) 18 inci maddesine 04.07.2019 tarihinde 7181 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesi ile eklenen Ek fıkra uyarınca ''Belediye veya valiliğin; parselasyon planlarını, imar planlarının kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapması ve onaylaması esastır. Parselasyon planı yapmamaları sebebiyle doğacak her türlü kamulaştırma iş ve işlemlerinden belediyeler veya valilikler sorumludur.'' hükmü getirilmiştir.
5. Bu açıklama doğrultusunda somut olayın incelenmesi neticesinde; dava konusu taşınmazın ilk olarak 20.02.1980 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ile ‘yol ve ilköğretim alanı’olarak ayrıldığı, dava tarihine kadar Belediye tarafından yapılan parselasyon işleminin bulunmadığı anlaşıldığından kamulaştırma yetki ve sorumluluğunun davalı ... Başkanlığına ait olması nedeniyle davanın bu idare yönünden kabulüne, davalı ... yönünden ise davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı ... vekilinin tüm, ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının kabulü ile, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Davalı ...'ndan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı ...'nden peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.