MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2022/1435 E., 2024/368 K.
SUÇ : Nitelikli yağma
HÜKÜMLER : İstinaf isteminin düzeltilerek esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
1.HUKUKİ SÜREÇ
Sanıklar hakkında Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 04.03.2021 tarihli ve 2020/383 Esas, 2021/121 Karar sayılı kararı ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 149/1-a, c, h; 168/3 ve 62/1 maddeleri uyarınca 5 yıl 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına karar verildiği, verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından "Sanıkların mağdurdan cep telefonu ve 200,00 TL aldıkları ,cep telefonunu kendi rızaları ile soruşturma aşamasında iade ettikleri, 200,00 TL'yi ise kovuşturma aşamasında mahkeme veznesine yatırarak mağdurun zararının tamamının giderdiklerinin anlaşılması ve mağdurun zararın bir kısmı soruşturma aşamasında giderilmiş olması karşısında, TCK'nın 168/4. maddesi uyarınca soruşturma aşamasında gerçekleşen kısmı ödeme nedeniyle mağdurdan sorulup muafakat vermesi halinde sanıklara verilen cezadan TCK'nın 168/1. maddesi uyarınca indirim yapılması muafakat vermemesi halinde ise zararın tamamı kovuşturma aşamasında karşılanmış olduğundan aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca indirim yapılması, gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması,
Kabule göre ;
2- Hüküm kısmında etkin pişmanlığın soruşturma aşamasında gerçekleştiğinin gösterilmesine rağmen kovuşturma aşamasında gerçekleşmiş şekilde indirim yapılark hükümde çelişki oluşturulması," gerekçesiyle bozma kararı verildiği, akabinde Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2021/501 Esas, 2022/208
Karar sayılı kararı ile sanıkların aynı şekilde 5237 sayılı Kanun'un 149/1-a, c, h; 168/3 ve 62/1 maddeleri uyarınca 5 yıl 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına karar verildiği, sanıklar müdafilerinin istinaf istemleri üzerine Van Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi'nin 2022/1435 Esas, 2024/368 Karar sayılı kararı ile "Dairemizin önceki bozma kararında soruşturma aşamasında yağmaya konu 800 TL değerindeki cep telefonunun mağdura iadesinin sağlanması nedeniyle gerçekleşen kısmi iade ve kovuşturma aşamasında yağmaya konu 200 TL nin mahkeme veznesine depo edilerek böylece zararın tamamının karşılanması nedeniyle mağdura soruşturma aşamasındaki kısmi iadeye rızası olup olmadığı sorularak rıza göstermesi halinde TCK 168/1 maddesinin, göstermemesi halinde TCK 168/2 maddesinin tatbikine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden hüküm kurulması nedeniyle hükmün bozulmasına karar verildiği, bozma sonrası yapılan yargılamada mağdurun yabancı uyruklu olması nedeniyle kendisine ulaşılamadığından beyanının alınamadığı ve zararın tamamının kovuşturma aşamasında karşılanması nedeniyle TCK 168/3 maddesi uyarınca kovuşturma aşamasında giderilmiş gibi kabul edilerek sanıkların cezalarından 1/3 oranında indirim yapılarak ceza tayin edilmiş ise de mağdura ulaşılamaması ve hak ve nesafet kuralları gözetilerek zararın daha büyük kısmının soruşturma aşamasında giderilmesinin sanıkların lehine değerlendirilip soruşturma aşamasında gerçekleşen kısmi iade nedeniyle zararın soruşturma aşamasında giderilmiş gibi kabul edilip sanıkların cezalarından hak ve nesafet gereği TCK 168/3 ve 168/1 maddesi uyarınca 1/2 oranında indirim yapılması gerekirken 1/3 oranında indirim yapılarak fazla ceza tayini hukuka ve yasaya aykırı olup bu itibarla sanıklar müdafilerinin istinaf istemi yerinde görülmüş" gerekçesi ile hükmün düzeltilerek istinaf isteminin esastan reddine karar verildiği görülmüştür.
2. GEREKÇE
Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesinin davanın yeniden görülmesine karar verilerek yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı vermesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı, bölge adliye mahkemesince yapılan uygulama kanuna açıkça aykırılık teşkil ettiği gibi bazı hallerde sanığın temyiz hakkını ortadan kaldırılmasına yol açabildiği, her ne kadar temyize konu somut olayda, sanık hakkında nitelikli yağma suçundan verilen hükümler yönünden bölge adliye mahkemesince verilen ve yasaya aykırı olan bozma kararı sanığın temyiz hakkını etkilememiş ise de bölge adliye mahkemesince yasal olmayan bir bozma ilamı sanığın temyiz hakkının ortadan kaldırılmasına sebep olabilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu konuda verdiği bir kararında "İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermesi başvurucu yönünden önemli sonuçlar doğurmaktadır. Nitekim İstinaf Dairesi, 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşma açarak ve tarafları da çağırarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda bir karar vermesi gerekirken dosya üzerinden karar vermiş; başvurucuyu mahkemeye erişim hakkının yanında bölge adliye mahkemesi önünde sözlü yargılanmadan ve bununla bağlantılı diğer usul güvencelerinden yoksun bırakmıştır." değerlendirmeler bulunarak Bölge Adliye Mahkemesinin yasaya aykırı bozma kararının başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine hükmetmiştir (Ömer Oral [GK], B. No: 2023/33667, 9/1/2025, § …). Aynı konuda Yargıtay Ceza Genel Kurulu ise "Bölge adliye mahkemelerinin hükmün bozulmasına karar verebileceği hâller, 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde tahdidi olarak sayılmıştır. Bu düzenlemelere göre istinaf mahkemeleri şu hâllerde hükmün bozulması kararı verebilecektir:
1. İlk derece mahkemesinin kararında 5271 sayılı Kanun'un 289. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (g) ve (h) bentleri hariç diğer bentlerinde belirtilen bir mutlak hukuka aykırılık nedeninin bulunması,
2. Soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya ön ödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması. ..........
Açıkça görüldüğü gibi bölge adliye mahkemesinin bozma kararı verebileceği hâller, kati surette davanın esasına ilişkin değil ve fakat yargılamaya dair usul kurallarının ağır ve açık ihlalleri ile hükme müteessir usul kurumlarının ihmali suretiyle hüküm kurulması durumlarına münhasırdır. Nitekim Yargıtay kararlarına karşı direnme yetkisi bulunan ilk derece mahkemesinin, bölge adliye mahkemelerinin bozma kararlarına direnememesinin temelinde yatan düşünce de buna dayanmaktadır. Direnme yasağına ilişkin normun, maddi ceza adaletiyle doğrudan bir ilgisinin bulunmadığı, esas itibariyle makul sürede yargılanma hakkı bakımından bir teminat alanı oluşturduğu söylenmelidir.
Hukuki düzenlemeler ve yapılan açıklamalar karşısında, mesele tartışmaya ihtiyaç bırakmayacak açıklıktadır. Buna rağmen uygulama, bölge adliye mahkemelerinin iş yoğunluğu gibi mülahazalarla kanunun kendisine tanımadığı bir yetkiyi kullanarak bozma kararları verilegeldiği bilinen bir gerçektir. Bu uygulamanın, yukarıda yer verilen tespitler yanında, görevli/teminatlı mahkemede yargılanma ve mahkemeye erişim/ kanun yoluna etkin başvuru hakları yönünden ciddi sorunlar taşıdığı da tartışmadan varestedir. CMK'nın 286. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan kararları temyiz edilebileceğinden, bölge adliye mahkemesinin Kanun'un açık hükmüne aykırı şekilde verdiği bozma kararının temyiz edilebilmesi de mümkün değildir. Bu nedenle ilk derece mahkemesi hükmünün hukuka aykırılık taşıdığının tespit edilmesi durumunda bölge adliye mahkemesi ceza dairesince ilk derece mahkemesi hükmünün kaldırarak yeniden hüküm kurulması gerektiği hâlde bozma kararı verilmesi nedeniyle sanığın temyiz hakkının kısıtlanması da söz konusu olabilmektedir." şeklinde değerlendirmelerde bulunarak Bölge Adliye Mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle "hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları" gerektiğine hükmetmiştir (YCGK, T.:30.04.2025, E.: 2024/6-490, K.:2025/197).
Bu açıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Van Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi'nin 2021/986 Esas, 2021/1138 Karar sayılı kararında, 5271 sayılı Kanun'un 280/1-g maddesi uyarınca bozma sebebi olarak gördüğü hususlar hakkında duruşma açılarak ve taraflar da çağrılarak delillerin bizzat değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre yeniden hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, duruşma açılmaksızın dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda bozma kararı verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
3. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle sanıklar müdafilerinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Van Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğname’ye aykırı olarak oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Van Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi'ne gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine,
10.03.2026 tarihinde karar verildi.