(743 S. K. m. 2, 658, 659)
Dava: Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan şufa davasına dair kararın temyiz incelemesi duruşmalı olarak davalılar tarafından süresi içinde istenilmekle gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Dava şuf'alı payın iptali ve tescili isteğine ilişkindir. Mahkeme davayı kabul etmiş, karar davalılar vekilince temyiz edilmiştir.
Davacı tapunun 16 parselinde davalıya 5.11.1984 tarihindeki yasal pay satışını Türkiye'ye 31.7.1988'de geldikten sonra gittiği Antalya'da 8.8.1988'de öğrendiğini ileri sürerek 10.8.1988'de açtığı işbu şuf'a davası ile şuf'alı payın iptal ve tescilini istemiştir.
Davalı taraf ise satıştan 3 yıl 9 ay sonra açılan davanın süresinde olmadığının davacı Almanya'da olmakla beraber çok önceden satışı öğrenip satıştan sonraki 1985 yılında davacının kocasının davalılardan Sırrı'ya başvurarak sahibi evvelinden satın aldıkları dava konusu yerdeki paylarını vererek davalı Sırrı'ya ait bir daire ile değişmek isteyip şuf'alı payın bulunduğu taşınmazın tamamının davalılara geçmesini teklif ettiklerini, fakat değerde anlaşma olmadığından böyle bir işlemin gerçekleşmediğini ve bundan başka davacının şuf'alı payı alacak paraları bulunmadığı için zamanında dava açmadığını, şimdi ise para buldukları için bu davayı açtıklarını bir kısım tanıklara söylediğini savunarak davanın reddini savunmuşlardır.
Davalılar ayrıca taşınmazın gerek davacı ve gerek davalılara belli yerler satılmak suretiyle evelki sahibi tarafından bölündüğünü bildirmişlerdir.
Gerçekten davalıların dinlettiği tanıklar savunmayı aynen doğrulamışlar, 1985 yılında davacının bütün işlerinde kendi temsilcisi gibi hareket eden kocasının gelip karısına aldığı 500 m2 yerde bulunan ev ve bahçenin davalıların Lara'da bulunan bir katı ile takas etmek istediğini ve dava açıldıktan sonra davacı ile konuşan bir kısmın tanıkların evvelce bu satışı biliyordunuz, niye o zaman dava açmadınız diye sorduklarında, o zaman paramız yoktu, şimdi ise Ankara'daki evimizi sattık, para tedarik ettik, bu sebeple dava açtıklarını ifade ettiğini bu tanıklar açıkça ifade etmişlerdir.
Böylece davacı tarafın gerçek anlamdaki satışın öğrenildiğinden itibaren bir aylık hak düşürücü süre içerisinde kullanılması gereken şuf'a haklarını bu süre içerisinde kullanmadıkları anlaşılmaktadır.
Öte yandan taşınmazın önce tamamına sahip olan Şaban tarafından özel surette taksim edilip gerek davacıya gerek davalılara pay satılırken arz üzerinde belirlenmiş belli yerlerin hisse karşılığı satıldığı, nitekim davacıya satılan 500/10100 payın 500 m2 ile sınırlı yer üzerindeki 2 katlı ev ve bahçenin, davalılara da 9600 m2 lik ve üzerinde ev, sera, meyve ağaçları bulunan kısmın satıldığı, satıştan sonra davalılarla pay satan Şaban arasında satılan belli yer tarif edilerek ve belirlenerek kira akdi yapıldığı ve sahibi evel Şaban'ın yeri kiracı olarak kullandığı ibraz edilen kira protokollarından ve tanık sözlerinden anlaşılmaktadır. Davacı tanığı Zühtü bu konudaki savunmayı doğrulamıştır.
27.3.1957 tarih 12/2 sayılı içtihadı birleştirme kararında da belirtildiği üzere şuf'a hakkı, paydaşlar arasında ötedenberi mevcut olan müşterek münasebet ve kullanmaya dışardan yabancı bir kimsenin girememesini amaçlar. Eğer taşınmaz haricen eylemli ve özel surette taksim edilmiş, paydaşlar arasındaki müşterek ilişki ve kullanma ortadan kalkmışsa artık tapudaki müşterekliğe dayanılarak şuf'a hakkının kullanılması hem bu hakkın amacı hem de M.K. 2. maddesindeki objektif iyiniyet kuralları ile bağdaşmaz.
Mahkemenin bu durumları nazar almadan davayı kabul etmesi isabetli görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarını kabulü ile hükün HUMK'nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA 28.11.1989 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy