(4721 S. K. m. 734) (743 S. K. m. 658)
Dava: Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı önalım davasına dair karar davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Uyuşmazlık, önalım hakkına konu edilen payın iptali ile davacı adına tesciline ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı vekili, dava dilekçesinde, dava konusu edilen payın ilişkin bulunduğu 1657 No'lu parselin 1/2'sinin müvekkilesine ait iken taşınmazın tüm paylarının muvazaalı şekilde davalıya satıldığını, davacının da İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1995/600 esas sayılı dosyasında davalıya muvazaalı satılan payı iptal ettirerek adına tapuya tescil ettirdiğini, tapu iptali kararının 25.6.2001 tarihinde kesinleştiğini, davacının önalım hakkını kullandığını belirterek, davalı adına kayıtlı payın iptali ile davacı adına tescilini talep etmiştir. Davalı vekili, davanın haksız ve yersiz açıldığını, 40.000.000.-TL olarak gösterilen dava değerinin gerçeği yansıtmadığını, önalım hakkının varlığı kabul edilse bile önalım bedelinin dava tarihindeki değer olması gerektiğini, davanın reddini savunmuştur.
Önalım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını kısmen veya tamamen üçüncü bir kişiye satması halinde diğer paydaşlara bu satılan payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve satışın yapılmasıyla da kullanılabilir hale gelir. Satışın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan Medeni Kanun'un 658. maddesi hükmüne göre bu hakkın satışa ıttıla tarihinden itibaren bir ay ve herhalde on yıl içinde kullanılması gerekir. Bu süre hak düşürücü süre olup, sürenin geçirildiği her türlü delille kanıtlanabilir.
Olayımıza gelince; dava konusu edilen payın ilişkin bulunduğu taşınmaz daha önce 1236 parsel numarası ile ve 229.42 m2 alanlı olarak İskenderun Belediyesi adına kayıtlı iken 775 Sayılı Kanun gereğince paylarını davalıya satan Haluk ve Faruk Küçüktaş ile Muine Kızılözen'in başvuruları üzerine 77 m2'lik kısmı belediye adına ayrılarak 1675 parsel numarası ile satıcılara satış ve tevhid edilmiştir. 1657 No'lu parselin paydaşları haline gelen satıcılar da taşınmazı 5.4.1995 tarihinde 70.000.000 TL bedelle davalıya satmışlardır. Satıcıların miras bırakanı Mehmet Küçüktaş ile taşınmaz üzerine müşterek ev yaptırdıklarını, bu nedenle taşınmazda kendisinin de 1/2 payı olduğunu iddia eden davacı ise 27.6.1995 tarihinde satıcılar ve davalı aleyhine tapu iptali ve tescili davası açmış, İskenderun 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 24.11.2000 gün ve 1995 / 600 esas 2000/1886 karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucu taşınmazın 11471/30715 payının davacı, 19244/30715 payının davalı adına tesciline karar verilmiş ve bu karar 29.5.2001 tarihinde kesinleşmiştir. Kesinleşme tarihinden itibaren bir aylık süre içinde 13.6.2001 tarihinde önalım davası açan davacı davalının payına ilişkin önalım hakkını kullandığını belirterek payın adına tescilini istemiştir. Davacı davalıya yapılan pay satışını tapu iptali ve tescili davası açtığı 27.6.1995 tarihi itibariyle bilmektedir. Bu bakımdan satışı öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde önalım hakkını kullanması gerekir. Önalım hakkının kullanılması için tapu iptali ve tescili davasının kesinleşmesinin beklenmesine gerek yoktur. Davacının önalım davasını açtıktan sonra tapu iptali ve tescili davasını bekletici mesele yaptırması gerekirken, bunu yerine getirmediğinden dava öğrenme tarihine göre süresinde açılmamıştır. Bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı görüldüğünden kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile HUMK. nun 428. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 07.03.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy