6. Hukuk Dairesi 2009/6796 E., 2009/9948 K. AKDE AYKIRILIK NEDENİYLE KİRALANANIN TAHLİYESİ AKTİN FESHİ
"İçtihat Metni"
Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı tahliye davasına dair karar davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Dava akte aykırılık nedeniyle kiralananın tahliyesine ilişkindir. Mahkemece kiralananın tahliyesine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Davacılar vekili dava dilekçesinde müvekkillerinin Ankara Çankaya Emek Mahallesi Bişkek Caddesi No:50 adresinde bulunan ve tapuda 6124 ada 15 parselde kayıtlı olan taşınmaza iştirak hallinde malik olduklarını, müvekkillerin miras bırakanları H…
… A…
… ve M…
… A…
…'nun 01/04/1987 tarihli kira sözleşmesi ile taşınmazı A…
… A…
…'a kiraladıklarını, sözleşmenin 7 maddesinde: "mecur halen mobil-Oil A.Ş.nin akaryakıt satış ve servis istasyonu olarak faaliyet yapmaktadır.Mal sahipleri diledikleri takdirde istedikleri yabancı veya Türk şirketleriyle bir anlaşma yaparak o şirketlerle çalışmaya karar verirlerse kiracı bu karara uyarak o şirketlerle çalışmaya ve onların isteyecekleri şartları yerine getirerek onun bayii olmayı peşinen ve hiçbir ön şart koşmadan kabul etmiştir" hükmünün bulunduğunu, taşınmaz üzerinde kurulu oto yağlama yeri, lastik deposu, oto yıkama yeri ve market bölümleri 01/04/1987 tarihli kira sözleşmesi ile davalıya kiralanmış iken benzin pompalarının bulunduğu kısım ve depoların M…
… Oil Türk A.Ş.'nin kullanımına sunulduğunu, kiracı A…
… A…
…'ın mal sahiplerinin iradesine bağlı kalarak 16/08/1990 tarihinde M…
… Oil A.Ş. İle bayilik anlaşması yaptığını, Mal sahipleri tarafından 20/04/1994 tarihinde M…
… Oil Türk A.Ş. (birleşme nedeniyle B…
…Petrolleri A.Ş.olmuştur) lehine 10 yıl süreyle intifa hakkı tesis edildiğini, pompa ve depoların işletilmesi için M…
… A.Ş ile davalı kiracı arasında protokol imzalandığını, bu tarihten itibaren kiracının kendisine kiralanmış olan yerleri B.. Petrolleri A.Ş.nin bayisi olarak işlettiğini, 10 yıllık intifa hakkının 28/04/2004 tarihinde tapudan terkin edildiğini, bunun üzerine mal sahiplerinin O…
… A.Ş ile anlaştıklarını, davalıya 13/12/2006 tarihli ihtarla 01/04/1987 başlangıç tarihli sözleşme özel şartlar 7.maddesine göre bir hafta içerisinde O…
…Petrolcülük A.Ş. ile anlaşma yapılmasını, bundan sonra taşınmaz üzerinde O…
… Petrolcülük A.Ş.nin sağladığı akaryakıt ürünlerinin satışının yapılmasının istendiği halde davalı kiracının 20/10/2006 tarihli cevabı ihtarında O…
… şirketi ile anlaşma yapmasını gerektiren bir durum olmadığı gibi dilediği firmadan dilediği şartlarda mal almakta serbest olduğunu bildirdiğini, ihtarla verilen süre içinde akte aykırılığı gidermediğini iddia ile kira akdinin feshi ve kiralananın akte aykırılık nedeniyle tahliyesini istemiştir. Davalı vekili ise, müvekkilinin dava konusu taşınmazda 01/04/1987 tarihinden beri kiracı olduğunu, davacıların dayandığı 01/04/1987 başlangıç tarihli kira sözleşmesinin tarafların serbest iradesi ile yapılan 01/01/1994 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile ortadan kaldırdığından geçerliliğini yitirdiğini, 01/01/1994 başlangıç tarihli kira sözleşmesinin özel şartlarında böyle bir hüküm bulunmadığını, akte aykırılığın da oluşmadığını belirtmek suretiyle davanın reddini savunmuştur.
Davacı dava dilekçesinde 01/04/1987 başlangıç tarihli 3 yıl süreli sözleşmeye dayanmış, davalı ise buna karşı koyarak geçerli sözleşmenin 1.1.1994 başlangıç tarihli sözleşme olduğunu savunmuştur.Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacıların dayandığı 1.4.1987 başlangıç tarihli sözleşmenin mi yoksa davalının savunmasında ileri sürdüğü 1.1.1994 başlangıç tarihli sözleşmenin mi geçerli olduğu ve uyuşmazlığın hangi sözleşmeye göre çözümlenmesi gerektiği noktasında toplanmaktadır.1.4.1987 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli kira sözleşmesinde kiralayanlar olarak H…
… ve M…
… A…
… ve kiracı olarak da A…
… A…
… isimleri yazılmış ancak kiralayan olarak tek imza atılmıştır.Davalı bu tek imzanın kiralayanlardan H…
… T…
… A…
…'na ait olduğunu savunmuş, davacılar vekili ise 29.2.2008 tarihli dilekçesinde bu imzanın H…
… T…
… A…
…'na ait olduğunu kabul etmiştir. Her ne kadar davacı kiralayanın M…
… ve H…
… A…
… olduğunu iddia etmiş ise de kiralayan ve kiracı sıfatı sözleşmede ki mevcut imzalara göre belirlenir. Asil olan sözleşmede ki imzadır. Bu durumda 1.4.1987 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli sözleşmenin sözleşmede imzası bulunan kiralayan H…
… T…
… A…
… ile kiracı A…
… A…
… arasında yapıldığı anlaşılmaktadır.Davalının dayandığı ve davacıların karşı koyduğu söz konusu 1.1.1994 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli kira sözleşmesine gelince:Söz konusu sözleşme,Sözleşmenin ön kısmında kiralayanlar olarak M…
… H…
… ve Ö…
… F…
… A…
… yazıldığı halde sözleşmenin imza bölümü olan son sayfasında kiralayanların ismi yazılmadan mal sahipleri vekili N…
… T…
… ile kiracı A…
… A…
… arasında imzalanmıştır. Yani kiralayan adına sözleşmeyi imzalayan N…
… T…
…'tur. 01/04/1987 başlangıç tarihli sözleşmenin kiralayanı olan H…
… T…
… A…
…'nun 4.12.1990 tarihinde öldüğü ve mirasçı olarak Ö…
… A…
…, N…
… A…
…, Ö…
… F…
… A…
… ve Ş.. Z…
… A…
…'nu bıraktığı dosya içindeki mirascılık belgesinden anlaşılmaktadır.1.1.1994 başlangıç tarihli sözleşme N…
… T…
… tarafından ilk sözleşmenin kiralayanı olan H…
… T…
… A…
….'nun yukarda isimleri yazılı mirasçıları tarafından verilen Zeytinburnu Noterliğinin 26/01/1993 tarih ve 5773 yevmiye nolu ile vekaletnamedeki yetkisine dayanarak imzalamıştır.Zira vekaletnamede mirasçılara ait tüm taşınmazları dava konusu taşınmazda olmak üzere vekilin kiralamaya yetkisi olduğu açıkca görülmektedir. Bu durumda 01/04/1987 başlangıç tarihli sözleşmeyi imzalayan kiralayan H…
… T…
… A…
…'nun mirasçılarının verdiği vekaletnameye istinaden mirascılar adına vekil N…
… T…
… tarafından imzalanan 01/01/1994 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli kira sözleşme geçerlidir. Bu durumda taraflar arasındaki uyuşmazlığın 1.1.1994 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli kira sözleşmesine göre çözümlenmesi gerekir.Zira davacıların dava dilekçesinde dayandıkları 1.4.1987 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli sözleşmede M…
… H…
…A…
…'nun imzası bulunmadığı gibi 1.1.1994 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli kira sözleşmesinde de kiralayan olarak gözüken M…
… H…
… A…
…sözleşmenin düzenlendiği tarihte sağ olup, bu sözleşmeye göre kendine düşen kiraların bu kişi adına, ölümü üzerine de mirasçıları adına bankaya yatırıldığı ve bankadan uzun yıllar muntazaman ihtirazi kayıt konmadan kayıtsız çekildiği dosya içinde bulunan banka ekstralarından açıkca anlaşılmaktadır.Öte yandan M…
… H…
… A…
… 2.5.2001 tarihinde ölmüş olup, mirasçıları tarafından Ankara 27. noterliğinin 2.5.2001 tarih ve 9.584 yevmiye nolu vekaletnamesi ile dava konusu taşınmaz dahil tüm taşınmazları kiraya vermek üzere 1.1.1994 başlangıç tarihli sözleşmeyi imzalayan N…
… T…
…'u vekil tayin ettikleri tartışmasızdır.Bunun sonucu olarak bu kişilerin N…
… T…
…'a kira sözleşmesi yapmak üzere icazet ve yetki verdikleri sonucuna varmak gerekir.Açıklanan bu durumlar karşısında uyuşmazlığın 1.1.1994 başlangıç tarihli kira sözleşmesine göre çözümlenmesi gerekir.Geçerli olduğu kabul edilen 1.1.1994 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli sözleşmenin özel şartlar bölümü incelendiğinde kiralayanların daha sonra anlaşabilecekleri petrol şirketine ait ürünlerin satılmasına ve o petrol şirketinin logosunun takılmasına ilişkin yasaklayıcı her hangi bir hüküm bulunmadığı görülmektedir.Davalı kiracı bu sözleşmeye dayanarak sözleşmenin ilk kurulduğu tarihten beri M…
… (birleşmekle B…
…) ürünlerini sözleşme hükümlerine göre satmaya devam etmiştir.Böylece davalının akte aykırı bir davranışından söz edilemez. Kabule göre de 01/04/1987 başlangıç tarihli sözleşmeye göre uyuşmazlığın çözümü düşünülse bile akte aykırılık nedeniyle dava açma hakkı münhasıran kiralayana tanınmıştır. Malikin akte aykırılık nedeniyle dava açma hakkı yoktur. 01/04/1987 başlangıç tarihli kira sözleşmesinde kiralayanların M…
… ve H…
… A…
… olduğu kabul edilse dahi yukarıda belirtildiği gibi ölü olduklarına göre mirasçıları arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunduğundan akte aykırılığın giderilmesine ilişkin ihtarın tüm mirasçıları tarafından çekilmesi, davanın da ise tüm mirasçılar tarafından açılması gerekir. İhtarı keşide edenler dışında kiralayanların Y…
… D…
… A…
… ile Ö…
… A…
…' isminde başka mirasçılarının da olduğu görülmektedir. Kiralayanın mirasçılarından Y…
… D…
… A…
… ile Ö…
… A…
… ihtar keşide edenler ve dava açanlar arasında bulunmadığından dava şartı da yerine getirilmediği gibi akte aykırılık olgusunun oluşabilmesi için akte aykırılığın kiralananın kullanımı ile ilgili olması gerekir. Sözleşmenin özel şartlarda kararlaştırılan bir maddeye kiracı tarafından uyulmaması tahliye nedeni sayılamaz. Ancak aktin feshini gerektirir.Yukarda açıklanan nedenlerle mahkemece geçerli olan 1.1.1994 başlangıç tarihli ve 3 yıl süreli sözleşmeye değer verilerek davanın reddine karar vermek gerekirken deliller hatalı değerlendirilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA ve istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 16.11.2009 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy