MAHKEMESİ: Edremit Sulh Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 19/12/2013
NUMARASI: 2013/694-2013/1059
Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı elatmanın önlenmesi davasına dair karar, davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Dava, kiracı tarafından açılan kira sözleşmesine konu taşınmazda kiracılığının devam ettiğinden bahisle, kiraya veren davalı tarafından, kiralanana yapılan müdahalenin önlenmesi ve muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, davalıya duruşma günü ve dava dilekçesi tebliğ edilmeden önce, 16.12.2013 tarihinde davacı vekili tarafından verilen, taşımazın tahliye ediliğinden, davanın konusuz kaldığına karar verilmesi istekli dilekçeye istinaden, davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmeksizin ve duruşma açılmaksızın davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, davacı dava açmakta haklı bulunduğundan davacı lehine yargılama giderine ve vekalet ücretine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
01.11.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK.’nun 320/1 maddesinde: “Mahkeme, mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.” hükmü öngörülmüştür. Mahkemece, bu madde hükmü gözetilerek, dosya üzerinden karar verilmişse de, varılan sonucun maddenin yanlış yorumlanmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Öncelikle belirtmek gerekir ki; anılan maddeye göre, duruşma yapmadan karar verilebilmesi için, hukuken bunun mümkün olması gerekir. Başka bir anlatımla, ancak hukukun cevaz verdiği hallerde duruşma açmadan dosya üzerinden karar verilebilir. (Örneğin ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları gibi) veya kanunun duruşma açılmadan dosya üzerinden karar verilmesinde hakime takdir hakkı tanındığı hallerde dosya üzerinden karar verilebilir. (Örneğin İİK.’nun 17-18. maddelerinde öngörülen şikayet davası gibi) Kanunun açıkça duruşma açılarak yargılama yapılmasını emrettiği hallerde dosya üzerinden karar verilemez.
Bilindiği üzere HMK.nın, hukuki dinlenme hakkı başlıklı 27. maddesi uyarınca davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da içerir.
Bu kapsamda kural olarak, duruşma yapılması zorunlu olan çekişmeli yargıda hakim, kanunun gösterdiği istisnalar dışında tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez.
Hukuki dinlenme hakkının gereği olarak, taraflar duruşmaya çağrılmadan hüküm verilememesi, Anayasanın 36. maddesi ile düzenlenen iddia ve savunma hakkının kullanılmasına olanak tanınması ilkesinin, doğal bir sonucudur. Aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılama hakkının da en önemli unsurudur.
Gerçekten savunma hakkını güvence altına alan T.C.Anayasa’nın 36. maddesi ile 6100 Sayılı HMK.’nun 27. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, mahkemece davalı taraf, dinlenmek ve savunması alınmak üzere kanuni şekillere uygun olarak davet edilmedikçe hüküm verilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Somut olayda, mahkemece davanın konusuz kaldığından bahisle duruşma açmaksızın evrak üzerinden karar verilmiş ve dava dilekçesi dahi davalıya tebliğ edilmemiştir. Yargılama giderlerine Hâkim, HMK'nun 331 maddesi gereğince dava açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumlarına göre karar vereceğinden, bu nedenle dava konusuz kalsa dahi hüküm davalı aleyhine sonuçlar doğurabileceğinden, dava dilekçesinin davalıya tebliği ve duruşma açılması zorunludur.
Bu itibarla; davada, davalının hukuki dinlenilme hakkını kısıtlayacak şekilde dava dilekçesi ve duruşma günü tebliğ edilmeden yargılanma giderinden ve vekalet ücretinden davalının sorumlu tutulmasını gerektirir biçimde karar verilmesi usule aykırı olduğundan hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davalının temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 10/09/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.