MAHKEMESİ : Rize 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
TARİHİ : 28/11/2014
NUMARASI : 2013/137-2014/809
Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı tazminat davasına dair kararın temyiz incelemesi duruşmalı olarak davalı tarafından süresi içinde istenilmekle gün tayin edilerek taraflara gönderilen davetiyelerin tebliğ edilmesi üzerine belli günde davalı vekili Av. M.. Ç.. ile davacı vekili Av. M.. K.. geldiler. Hazır bulunanların sözlü açıklaması dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Dava, faydalı ve zorunlu imalat bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı şirket vekili dava dilekçesinde kiralananın ihale ile satıldığını,kiralananın 01.02.2008 tarihinde 10 yıl süre ile müvekkiline kiralandığını, kiralanana 2.000.000 TL değerinde faydalı ve zorunlu imalatlar yaptığını, kiralananın satılması üzerine davalı kooperatif tarafından sözleşmenin sona erdirildiğinin kabulü gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50.000 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili ise taşınmazın 05.02.1998 başlangıç tarihli sözleşme ile R. d. İsimli şahsa kiraya verildiğini, sözleşmenin 4. maddesinde kira müddetinin 10 yıl olarak belirtildiğini ve 6 yıl daha uzatılacağının kararlaştırıldığını, kiracı R. D.'un müvekkili kooperatifin rızasını alarak kendisinin de hissedar olduğu davacı şirketin taşınmaz üzerinde aynı kira sözleşmesi ile kiracı olarak faaliyette bulunduğunu, ilk sözleşme ile kiracı R.D.un yapmış olduğu imalatların sözleşme hükümlerine göre sözleşme sona erdikten sonra müvekkil kooperatife geçtiğini,sonraki yapılan sözleşmede yapılan imalatlar müvekkile ait olarak kiraya verildiğini, ikinci sözleşmeden sonra imalatlar yapılmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Hükme esas alınan 05.02.1998 başlangıç tarihli ve 10 yıl süreli kira sözleşmesi ile 01.02.2008 başlangıç tarihli sözleşme konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. 05.02.1998 tarihli İlk sözleşme kiraya veren Kooperatif ile dava dışı R. D. Arasında imzalanmıştır.Sözleşmenin özel şartları 4. maddesinde: Sözleşme süresi 10 yıl olup süre sonunda günün şartları ile DİE raiç bedelleri göz önüne alınarak süre 6 yıl daha uzatılır. Sözleşme süresi içerisinde kiralanan yer satılamaz. Ancak kiracının onayı ile satılabilir” 8. maddesinde. "Kira sözleşmesi süresi içerisinde kiracı R. D. kiraladığı gayrimenkulü özel ve tüzel kişilere devir edemez, kendisine ortak alabilir. Devir ettiği takdirde sözleşme fesih edilmiş sayılır. Ancak yönetim kurulu kararı ile karşılıklı anlaşma sağlanırsa devir yapabilir.” 9. maddede “ kira bitiminde mülkiyeti kiracı tarafından yapılan masraflar kooperatiften talep edilmeyecek” hükümlerine yer verilmiştir. 01.02.2008 başlangıç tarihli ikinci sözleşme ise kiraya veren kooperatif ile davacı şirket arasında yapılmıştır. Özel şartların 1. maddesinde: Kiralayan kooperatife ait olan taşınmaz üzerinde kiracı firma tarafından yapılan betonarme ve portatif bina ve eklentileriyle ilgili değerlerin tümü kira bitimi sonucunda kiracı firma tarafından kiralayan kooperatife bırakılacaktır. Bu günkü mevcut durumundan farklı olarak yapılacak inşaat ve imalatlarda kiralayan kooperatife aittir” 2. maddesinde ise: 01.02.2008 tarihinden önceki taraflar arasında yapılmış sözleşmeler ve uyuşmazlık konusu olan hak ve yükümlülükler bu sözleşmenin imzalanması ile sulh ile çözümlenmiş olduğu taraflarca ve kooperatifle sözleşme imzalamış olan ve bu sözleşmede imzası bulunan tarafından kabul edilir. Geriye doğru bir hak talebinde bulunmayacaklarını karşılıklı olarak kabul ederler. Önceki sözleşmenin tarafı olan R. D.ile ileride muhtemelen doğabilecek ihtilaflardan ötürü maddi ve manevi tazminatlarla ilgili yükümlülükleri kiracı fırma kabul eder.”hükmüne yer verilmiştir. Kiralanan taşınmaz kiraya veren tarafından ihale ile satılarak 18.05.2010 tarihinde dava dışı İ.Gıda Sanayi Ticaret A.Ş. adına tescil edilmiştir.Taşınmazı iktisap eden şirket tarafından açılan tahliye davası sonucu kiralanan tahliye edilerek anahtarlar 09.04.2013 tarihinde teslim edilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık yapılan faydalı ve zaruri imalatların ilk sözleşme süresi içerisinde mi yoksa ikinci sözleşme süresi içerisinde mi yapıldığı ve yapılan imalatların sözleşme hükümlerine göre kime ait olduğuna ilişkindir. 05.02.1998 başlangıç tarihli sözleşmenin 9. maddesinde kiracı tarafından yapılan masrafların kooperatiften talep edilemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan davacı şirketin kiraya verene keşide ettiği Of Noterliğinin 04.01.2007 tarih ve 72 yevmiye nolu ihtarında “ sizlerin de bildiği gibi harabe halinde olan ve tamamen boş olan eski bina şirket tarafından 2.000.000 TL harcanarak mevcut hale getirilmiştir.Harcanan bedel 10 Yıllık kira sözleşmesi karşılığında ödenmiştir. 4 yıl için bu masrafın yapılması mümkün değildir” bu nedenle 2008 yılı için yapmış olduğunuz kira sözleşmesini fesih talebiniz haklı değildir.” şeklinde bildirimde bulunmuştur. Davacı şirketle yapılan ikinci sözleşme tarihi 01.02.2008 tarihli olup ihtar ikinci sözleşme yapılmadan önceki tarihi taşıdığından ihtarname içeriğinden yapılan faydalı imalatların ilk sözleşme sırasında yapıldığının kabulü gerekir. Öte yandan davacı şirket de yeni kira dönemi içerisinde yapıldığını iddia da etmemiştir. İlk sözleşmenin 4. maddesinde sözleşmenin 6 yıl daha uzatılacağına ilişkin hüküm sözleşmenin kira bedeli konusunda taraflarca anlaşmaları halinde 6 yıl daha uzatılacağına ilişkindir. Sözleşmenin mutlak uzatılacağına ilişkin bir hüküm değildir. Bu nedenle ilk sözleşme 5.2.2008 tarihinde sona erdiğinden yapılan imalatların kiraya verene terk edildiğinin kabulü gerekir Kaldı ki davacı şirket ile davalı kiraya veren kooperatif arasında yapılan 01.02.2008 tarihli sözleşmenin özel şartlarının 1. maddesi ve 2. maddesinde belirtilen hükümler birlikte değerlendirildiğinde, ikinci sözleşme yapılırken ilk sözleşme sırasında yapılan imalatların kiraya verene terk edildiği, mevcut durumundan farklı olarak yapılan imalatların da ikinci sözleşme sona erdikten sonra kooperatife ait olacağı belirtildiğine göre yapılan imalatların ilk sözleşme döneminde kiracı tarafından yapıldığı anlaşılmaktadır. 2. maddede ise 01.02.2008 tarihinden önce taraflar arasında yapılan uyuşmazlıkların bu sözleşme ile sulhla çözümlendiğini, geriye doğru bir hak talebinde bulunmayacaklarını karşılıklı olarak kabul ettiklerine göre 01.02.2008 tarihinden önceki hak ve yükümlülüklerden tarafların karşılıklı olarak biribirlerini ibra ettiğinin kabulü gerekir. Bu nedenle ilk sözleşme zamanında yapılan faydalı imalatların yukarda açıklanan nedenlerle davacı şirket tarafından istenmesi mümkün değildir. Bu durumda davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.
SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, Yargıtay duruşması için kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına takdir olunan 1.100.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine ve istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 16/06/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy