MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Tic. Mah. Sıf.)
SAYISI : 2025/119 E., 2025/365 K.
İlk Derece Mahkemesince bozma ilamı sonrasında yapılan yargılama sonucu verilen karar; davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının üyesi olduğu davalı .... ... ... ... Ana Sözleşmesi'nde yer alan tüm yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen Yönetim Kurulu'nun 10.10.2022 gün ve 2022/10-1 sayılı karar ile üyelikten gerekçe gösterilmeden ihraç edildiğini, kooperatiften çıkarılma gerekçesinin genel kurul tutanağına, ortaklık defterine ve yönetim kurulu defterine yazılması gerektiğini, buna aykırı olarak ortaklıktan ihraç edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, kooperatif üyeliğinden ihraca ilişkin kararın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde;davacının hak düşürücü süre geçtikten sonra dava açtığını, Ana Sözleşme'nin 14. maddesinde, üyelikten ihraç kararına karşı genel kurula itiraz edilmesi halinde çıkarma kararına karşı itiraz davası açılamayacağının açıkça düzenlendiğini, davacının itirazı hakkında genel kurulca alınmış bir karar olmadığını, davacının dava açmadan önce genel kurula itiraz ettiği iddiasında ise de itiraz ihtarnamesinin usulüne uygun olmadığını ve geçersiz olduğunu, davacının yönetim kurulunun aldığı ihraç kararına karşı genel kurula itiraz ettiği kabul edilse dahi, bu itirazın genel kurulda değerlendirilmedikçe dava açılamayacağını, davacının keşide ettiği ihtarname tarihinden sonraki ilk genel kurul toplantısının 2023 yılı Mart ayında yapılacağını, genel kurulun henüz toplanmadığını ve itirazla ilgili henüz müspet-menfi hiçbir karar verilmediğini, davacının bu davayı açmada hukuki yararı olmadığını, verilen ihraç kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının Ana Sözleşme'de yer alan yükümlülükleri taşımadığını, ayrıca davacının kooperatifçe yürütülmesi gereken taşımacılık faaliyetlerine aracılık yaptığını, komisyon karşılığı yük ve tır ayarladığı, bu davranışının ihraç sebebi olduğu, Kooperatif Ana Sözleşmesi'nin 10. maddesinde ortaklık şartlarını ve niteliklerini kaybettiğinden ihracına karar verildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 05.12.2023 tarihli kararı ile kooperatif yönetim kurulu kararının iptali istemine ilişkin davada, davalı kooperatifçe 10.10.2022 tarih ve 2022/10-1 sayılı Yönetim Kurulu kararı ile davacının Kooperatif Ana Sözleşmesi'nin 10. maddesinin 2. ve 4. bentleri uyarınca kooperatife üyelik şartlarını kaybettiğinden bahisle ortaklığının sonlandırılmasına karar verildiği, ilgili yönetim kurulu kararının davacıya ... 1. Noterliği'nin 18.10.2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile 20.10.2022 tarihinde tebliğ olduğu, her ne kadar mükerrer olarak davacıya ihracına ilişkin ikinci ihtarname gönderilmiş ise de davacının ihraç kararından ilk ihtarnamenin tebliği ile haberdar olduğu, davacının mevcut davayı 03.02.2023 tarihinde açtığı, bu halde 3 aylık hak düşürücü süre geçtikten sona dava açtığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 05.12.2023 tarihli kararına karşı süresi içerisinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 05.12.2023 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin 08.11.2024 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce, Kooperatifler Kanunu'nun 16. maddesi ve Ana Sözleşme'nin 14. maddesi gereğince hakkında ihraç kararı verilen kooperatif üyesi, ihraç kararına karşı tebliğden itibaren üç ay içinde genel kurula itiraz ederek ya da dava yoluyla iptalini talep edebileceğinden, davacı kooperatif üyesi genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna itirazını bildirilebileceği, bu takdirde Ana Sözleşme gereği yönetim kurulunun itirazı genel kurul toplantısında görüşülmek üzere gündeme taşıması gerektiği, somut olayda, davacı ... 1. Noterliği'nin 31.10.2022 tarihli ve 1 ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile 3 aylık sürede itirazını yönetim kuruluna bildirdiği, yönetim kurulunun bu itirazı genel kurula sunmak yerine ihraç kararını davacıya 12.11.2022 tarihinde yeniden tebliğ ettiği, davacı üyenin, ikinci tebliğ üzerine dava yolunu tercih ettiği, bu halde 03.02.3023 tarihinde açılan dava süresinde olduğu, ihraç kararının Kooperatif Kanunu'na, Ana Sözleşme'ye ve iyiniyet kurallarına uygun olup olmadığının değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Bozma Kararı Sonrası İlk Derece Mahkemesi Kararı
2. İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile her ne kadar davalı tarafça davacının taşıma komisyonculuğu yaptığı, bunun da Kooperatif Ana Sözleşmesi'nin 10/1-c maddesine aykırı olduğu belirtilmişse de, dava konusu kooperatif yönetim kurulu kararında bu hususta bir değerlendirme yapılmadığından davalının bu itirazının incelenmediğini, ilgili yönetim kurulu kararında davacının Kooperatif Ana Sözleşmesi'nin 10. maddesinin 2. ve 4. fıkraları uyarınca ortaklıktan çıkarıldığı, davacının Karayolları Taşıma Yönetmeliği kapsamında "K" türü yetki belgesi sahibi olmadığı, yetki belgesi olmadan kooperatifin amacına uygun karayolunda yük taşıma faaliyetini yerine getiremeyeceği, kaldı ki vergi mükellefliğini de dava konusu yönetim kurulu kararı tarihinden önce 31.12.2013 tarihinde sonlandırdığı, bu hali ile de davacının Kooperatif Ana Sözleşmesi'nin ortaklık şartlarından olan yük taşımacılığı işi ile iştigal etme faaliyetini karar tarihi itibariyle gerçekleştirmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde;
a.Yönetim kurulunca alınan kararda davacının üyeliğinin hangi nedenle sona erdirildiğinin açıkça belirtilmediğini, davacı tarafından alınan karara ilişkin yönetim kuruluna yapılan itirazın genel kurulda görüşülmediğini, bu hususların Kooperatif Kanununa aykırı olduğunu, davalının davacının ortaklıktan çıkarılma gerekçesini yargılamada ileri sürdüğünü,
b.Kooperatif Kanunu'nun 16. maddesine göre yönetim kurlunca davacının itirazlarının genel kurula sunulması ve bu itirazların yapılacak ilk genel kurul toplantısında görüşülmesi gerektiği halde, yönetim kurulunca çıkarılma kararının davacıya yeniden tebliğ edildiğini, itirazların genel kurulda görüşülmediğini, bu yönüyle verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının ihracına ilişkin Kooperatif Yönetim Kurulu'nca verilen 2022/10-1 sayılı kararın iptali istemine ilişkindir.
Davalı kooperatif taşıma işi yapmakta olup üyelerinin, Ana Sözleşme'nin 10. maddesine göre gereken belgeleri tamamlama ve özellikle kooperatifin amacına uygun bir araç bulundurma ve taşımacılığı meslek edindiklerine dair oda kayıtlarının olması zorunluluğu bulunmaktadır. Davalı kooperatif tarafından davacıya ihtar çekilip, bahse konu belgeleri bulundurma yükümlülüğünü yerine getirmesi için makul süre verilmesi gerekirken, bu süre verilmeden davacının kooperatif üyeliğinden ihraç edilmesi yerinde olmadığı gibi davacıya gönderilen ihtarnamede bu hususta herhangi bir açıklama yapılmaksızın ihraç kararı verilmesi de doğru olmamıştır. Bu itibarla, Mahkemece, davanın kabulü ile Kooperatif Yönetim Kurulu'nca verilen 2022/10-1 sayılı ihraç kararının iptaline karar verilmesi gerekirken hatalı gerekçeye dayalı yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulması gerekmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.