MAHKEMESİ: Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1112 E., 2025/1092 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI: 2025/124 E., 2025/272 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; kooperatifin 08.03.2011 tarihinde tescil edilerek faaliyetine başladığını, kooperatifin olağan genel kurul toplantısının en son 07.09.2019 tarihinde yapıldığını, bu tarihten sonra genel kurul toplantısının yapılmadığını, Kooperatifler Kanunu'nun 81/6 maddesinde üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması halinde kooperatifin dağılacağının hüküm altına alındığını, her ne kadar davalı kooperatifin üç yıl üst üste olağan genel kurul toplantısını yapmaması nedeniyle dağılmış olsa da bu durum kooperatifin tasfiye edilip sicilden silindiği anlamına gelmediğini, kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve ücreti kooperatifin malvarlığından karşılanarak tasfiye heyetinin atanması için işbu davayı açtıklarından bahisle davalarının kabulü ile .... ... ... Kooperatifi'nin münfesih olduğunun tespitine, kooperatife tasfiye heyeti atanmasına, 659 sayılı KHK' nın 6/2 ve 14/1 maddeleri gereğince yargılama giderleri ve idari lehine vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; kooperatifin 2019-2020-2021 yıllarına ait olağan genel kurul toplantılarını 06.09.2023'te yaptığını, 18.09.2023'te ticaret sicil müdürlüğü nezdinde tescil ve ilan ettiklerini beyan ederek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kooperatifin dava tarihinden önce en son 2019, 20 20... yılları olağan genel kurul toplantısını 06.09.2023 tarihinde yaptığı, davanın 11.10.2023 tarihinde açıldığı, dağılma nedenlerinden biri olan "üç yıl genel kurul toplantısının yapılmamış olması" durumunun gerçekleşmediği, her ne kadar davacı 06.09.2023 tarihinde yapılan birleştirilmiş genel kurul toplantısının usulsüz olduğunu iddia etmiş ise de, gerek bu iddianın yasal süresi içinde ileri sürülmemesi ve davalının açık bir muvafakatinin olmaması gerek de genel kurul toplantısının usulsüz olup olmadığının eldeki davanın konusu olmaması nedeniyle bu yöndeki iddialara itibar edilmediği, anılan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde;
a.Kooperatif tarafından Konya ... İl ...'ne ya da ... Kaymakamlığı İlçe ...'ne 2019 yılından 2023 yılına kadar genel kurul yapılacağına dair herhangi bir başvuruda bulunulmadığını, kooperatif yönetim kurulunca 2023 yılında ... Kaymakamlığı İlçe ...'ne başvurulduğunu ve kooperatifin faaliyetine devam ettiği belirtilerek genel kurul yapmak istendiği bildirildiğini,
b.Kooperatiflerin yalnızca üç yıllık birleştirilmiş genel kurul toplantısının yapılacağı hususunun genel kurul gündemine alınması ve genel kurul toplantısında bu konunun görüşülerek kabul edilmesi halinde birleştirilmiş genel kurul yapabildiklerini, birleştirilmiş genel kurul yapan kooperatiflerin, genel kurul yapılmayan yıllarda her hesap yılı için ayrı olarak düzenlenen yönetim kurulu, denetleme kurulu raporları, bilanço, gelir-gider cetvellerinden birer asıl suretinin kooperatifin dosyasına konulmak üzere bağlı bulundukları İl/İlçe ...'ne ibraz etmeleri gerektiğini,
c.Kooperatifin 07.08.2019 tarihli olağan genel kurul toplantısında 3 yıllık birleştirme kararı alındığı ancak yapılan inceleme neticesinde kooperatif tarafından Konya ... ve ...'ne ya da ... Kaymakamlığı İlçe ...'ne 2019, 20 20... yıllarına ait herhangi bir evrak ibraz edilmediği, yine, birleştirme kararının alındığı 07.08.2019 tarihli olağan genel kurul toplantısında mezkûr Tebliğ m. 6/2 hükmü gereği tahmini bütçelerin görüşülmediğinin tespit edildiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve tasfiye heyeti atanması istemine ilişkindir.
Kooperatifler Kanunun "Dağılma sebepleri" başlıklı 81. maddesinde :
"Kooperatif:
1. Anasözleşme gereğince,
2. Genel Kurul kararı ile,
3. İflasın açılmasıyla,
4. Kanunlarda öngörülen diğer hallerde, ilgili bakanlığın mahkemeden alacağı karar üzerine,
5. Diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması suretiyle,
6. Üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması halinde,
7. Amacına ulaşma imkanının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti halinde mahkemeden alacağı kararla dağılır." hükmü düzenlenmiştir. Kooperatifler Kanunu 81/1-6.bendinde bir kooperatifin üç yıl olağan genel kurul toplantısını yapmaması halinde kendiliğinden dağılacağı hükme bağlanmıştır. Aynı maddenin 7. bendinde ise, kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı hükmüne yer verilmiştir. Benzer mahiyette davalı kooperatife ait ana sözleşmenin "Dağılma Sebepleri" başlıklı 112/g bendinde de; kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının ... ve ...'nca tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı düzenlenmiştir.
Kooperatifler Kanunu'nun 86/2. maddesinde; Bakanlığın, kooperatifleri teftiş etmeye, denetlemeye ve denetlettirmeye görevli ve yetkili olduğu belirtilmektedir. Bakanlık, kooperatifleri ve üst örgütlerini müfettişleri veya kontrolörleri aracılığıyla denetlettirebilir. Dava dilekçesinde dayanak yasa maddesi bildirilmese dahi kooperatifin niteliğine göre tarımsal amaçlı kooperatifler yönünden 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun Ek Madde 1/2 nci fıkrası uyarınca ilgili Bakanlığın ... ve ... (...) olduğu, davacı Bakanlığın aynı Kanun'un 81 inci maddesinin 7 nci bendine dayanarak davalı kooperatifin feshi için dava açabileceği, dava dilekçesindeki anlatıma göre 81 inci maddenin 7 nci bent hükmüne de dayanıldığı anlaşılmakta olup davacının eldeki davayı açmakta aktif husumet ehliyeti bulunduğu anlaşılmıştır.
Kooperatifler Kanunu'nun 45. maddesinin 1. fıkrasıyla olağan genel kurul toplantılarının her hesap devresi sonundan itibaren 6 ay içinde ve en az yılda bir defa yapılması zorunludur. Bu zorunluluğun amacı, yıllık olağan genel kurul toplantılarının mutlaka yapılmasını, buna rağmen peş peşe üç yıl olağan genel kurul toplantısı yapamayan kooperatifin amacına ulaşma imkânı kalmadığı kabul edilerek hukuki varlığının sonlanmasını sağlamaktır.
Üç yıl olağan genel kurulun yapılmamasından maksat, kooperatifin faaliyet gösterdiği sürede, aralıklarla üç defa genel kurulunu yapmaması değil, olağan genel kurulun üç yıl arka arkaya yapılmamış olmasıdır. Üç yıl olağan genel kurulunu yapmayan kooperatif, kanun gereğince kendiliğinden dağılır. Bu nedenle açılan davada mahkeme, kooperatifin genel kurulunu yapmadığı üçüncü yılın bitim tarihini tespit ederek tarihini belirtmek suretiyle "... tarihinde dağıldığının tespitine" şeklinde karar verir.
Kooperatifler Kanunu'nun 45. maddesinin 1. fıkrasında 18.06.2017 tarihinde yapılan değişiklikle, “usul ve esasları ilgili Bakanlıkça yapılacak düzenlemede gösterilmek üzere; kooperatif üst kuruluşuna ortak olunması ve genel kurul toplantısının gündemine konuyla ilgili madde konulması şartıyla, olağan genel kurul toplantıları en fazla iki hesap dönemini kapsayacak şekilde ve birleştirilerek yapılabileceği" kabul edildiğinden genel kurulun en fazla iki hesap dönemi için birleştirilerek yapılabilmesi mümkün olduğundan genel kurulun bir kez birleştirildikten sonra üçüncü yılda genel kurul yapmak zorunlu bulunduğundan üçüncü yıl olağan genel kurul toplantısı yapılmaması halinde, kooperatifin dağılmasına karar verilmesi mümkün olacaktır.
Somut olayda 2020, 2021, 2022 yıllarında davalı kooperatif genel kurul toplantısını kanunun öngördüğü yasal süre içerisinde yapmadığı için kanun gereği dağılmış sayılır. Kooperatifin dava tarihinden önce en son 2019, 20 20... yılları olağan genel kurul toplantısını 06.09.2023 tarihinde yaptığı gerekçesine dair mahkeme yorumu kanunun lafzi ile örtüşmediğinden davanın kabulü yerine davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.