(6570 S. K. m. 7)
Dava: Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan boşaltma davasına dair karar davacılar tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Dava, iş yeri ihtiyacı nedeniyle kiralananın boşaltılması isteminden ibarettir. Mahkemece taraflar arasında yapılan 13.7.1976 tarihli kira sözleşmesinin 10 yıl süreli olup 1.8.1976 tarihine kadar 10 sene süreli olduğu ve 1.8.1976 tarihi ile 1.8.1979 tarihi arasında aylık kiranını 10.000 olup ayrıca kiracının mal sahiplerine yıllık 90.000 lira peşinat ödeyeceği ve 1.8.1979 tarihi ile 1.9.1981 tarihi arasında aylık kiranın aynı olup yıllık 120.000 lia peşinat ödeneceği ve 1.8.1981 tarihi ile 1.8.1984 tarihi 12500 peşinatın 150.000 ve 1.8.1984 tarihi ile 1.8.1986 tarihi arasında aylık kiranın 15.000 peşinatın 180.000 lira olduğu ve 1.8.1986 tarihinde yeni bir sözleşme yapana kadar bu sözleşme hükümlerine riayet edileceği ve yazılı kira bedellerini gösteren ayrıca kira bedeline göre tanzim kılınacak kontratların bu anlaşmanın tezahürü bulunacağı ve anlaşmaya riayet olunduğu müddetçe tarafların birbiri aleyhine dava ikame etmeyecekleri kararlaştırılmıştır. 1.8.1976 tarihli kira sözleşmesinde ise kira başlangıcı 1.8.1976 olup 3 yıl sürelidir. Bir aylık kira 10.000 lira yıllık kira 120.000 lira olup aylık kiraları peşin ödenecektir. Özel Şartlar bölümünde de kapıcı, yönetici, yakıt su elektrik ve hür türlü belediye masraflarının kiacıya ait olduğu kiralananın başkasına cira edilemeyeceği, başkasına devredilemez isede ortak olabileceği, şirket kurabileceği ve yan dükkanla birleştirmek için tadilat yapabileceği belirtilmiştir.
Son yapılan kira sözleşmesinin bedel ve süresi ilk yapılan anlaşmanın bu husustaki şartlarını aynen kapsamaktadır. Son sözleşmenin ilk sözleşmedeki (ayrıca kira bedeline göre tanzim kılınacak kontratların bu anlaşmanın tezahürü bulunacağı) hükmüne istinaden yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu hükmün konulmasının amacı ise 10 sene süre ile yapılan ilk sözleşmede kademil olarak belirtilen kira parasına ilaveten peşinat olarak alınan paraların kira parasına intikas ettirilmemesidir. Bu nedenledir ki son kira sözleşmesinde peşinata ait bir hüküm bulunmamaktadır.
İlk sözleşmede, kira parasının yıllık 90.000 lira peşin ve aylık 10.000 lira olarak tayin olunmasında kanuna aykırılık yoktur. Aksi kabul olunsa bile bir kısım şartın geçersiz bulunmaması, aktin iptalini gerektirmeyip şartı hükümsüz kılar, son anlaşmada peşinatın gösterilmemesi bu nedenle sonuca etkili değildir, ilk sözleşmenin BK.nun 22. maddesi hükmü gereğince tanzim olunmuş sözleşme yapma vaadi olarak kabulüde mümkün bulunmamaktadır. İlk sözleşmenin muhteviyatı kira akdinin esaslı unsurlarını kapsadığından kira sözleşmesi nteliğindedir. Esasen akseriyetle kiralarda vaad kira sözleşmesini doğurur. Son sözleşme ilk sözleşmeye son vermek için yapılmamış, aksine onun hükmünü yerine getirmek için tanzim olunmuştur. İlk sözleşmenin feshedildiğine ve feshin örtülü olarak yapıldığına dair ikinci sözleşmede bir sarahat bulunmamaktadır. Bu nedenlerle ilk sözleşme geçerli oldğundan iş yeri ihtiyacı sebebiyle açılan davanın açılmasında ilk anlaşmadaki 10 senelik sürenin nazara alınması ve bu süreye göre davanın süresinde açılmaması gerekçesiyle reddi yerindedir.
Sonuç: Yukarıda yazılı sebeplerle varit olmayan temyiz itirazlarını reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, 24.4.1980 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy