(743 S. K. m. 659)
Dava: Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan şuf'a davasına dair karar davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla; dosyadaki bütün kağıtlar okunup, gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Dava, şuf'alı payın iptali ile davacı adına tescili isteminden ibarettir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ve hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı vekili şuf'alı payın davalıya satışına yeni muttali olduğunu ileri sürerek 16.4.1985 tarihinde açtığı işbu dava ile şuf'a hakkının tanınmasını istemiştir. Davalı, davaya cevap vermemiş, ilk oturuma gelmemiş ve iddia unsurlarına karşı herhangi bir itiraz ve def'ide bulunmamıştır. Ancak, 27.12.1985 tarihli oturama gelen davalı aynı tarihli cevap dilekçesini ibrazla kendisine satışın 2.1.1985 de yapıldığını, davanın bir aylık sükutu hak süresi içinde açılmadığını bu nedenle süresinde açılmayan davanın reddi gekirtiğini savunmuş ve süresinin geçirildiğine ilişkin şahitlerinin dinlenmesini istemiştir. Davacı savunmanın genişletildiğini buna rıza gösterilmediğini ileri sürmüştür. Mahkeme savunmanın genişletildiğinden buna da rıza gösterilmediğinden söz ederek bu konudaki savunmaya itibar etmemiş ve şahit dinletme istemini reddetmiş, davanın süresinde olduğunu kabulle istem gibi karar vermiştir.
Şuf'a davasının satışın öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde açılmasına ilişkin süre sukutu hak süresidir.
Hak düşürücü süre def'i midir, itiraz mıdır? Hak düşürüçü sürenin itiraz olduğu kuşkusuzdur. Zira bir hakkın doğumuna engel olan veya o hakkı sona erdiren olayların ileri sürülmesi itirazdır. Gerek itiraz olsun gerekse def'i olsun her ikisi de savunma vasıtasıdır. Bütün sorun bu iki savunma arasındaki farkın neler olduğu konusunda toplanmaktadır. İtiraza konu olacak hususlar hakim tarafından kendiğinden nazara alınır. Def'i olacak hususlar ise sadece savunulduğu takdirde nazara alınır. Def'ide savunmasının genişletilme yasağı vardır. Davalı cevaplar ile birlikte def'i hususunu belirtmemişse, davacı savunmanın genişletildiğini ileri sürebilir. Böyle bir iddia vaki olursa o takdirde def'i savunmasına itibar edilemez. İtirazda ise savunmanın genişletilme yasağı söz konusu değildir. Dava devam ettiği sürece itiraz niteliğindeki bir konu ileri sürebilir. Davacı buna karşı savunmanın genişletildiği iddiasında bulunamaz. Bulunsa bile mahkemece buna itibar edilmeyerek itiraz konusunun incelenmesi gerekir. İtirazla def'i arasındaki fark böyle özetlenebilir. Bu itibarla hak düşürücü sürenin geçirildiğine ilişkin tanık dahil önce davalı tarafın daha sonra varsa davacı tarafın delilleri incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken aksi görüş ve düşünce ile davanın reddi usul ve yasaya aykırı olduğundan hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarda açıklanan nedenle temyiz itirazlarının kabulü ile HUMK.nun 428. maddesi uyarınca hükmün (BOZULMASINA), istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 26.5.1986 tarihinde oybirliği ile karar verildi. *
Full & Egal Universal Law Academy