(1086 S. K. m. 288) (818 S. K. m. 260)
Dava: Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan tahliye davasına dair karar davacı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla; dosyadaki bütün kağıtlar okunup, gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Dava, iki haklı ihtar ve temerrüt sebebiyle tahliye isteminden ibaret olup, mahkeme davayı red etmiş, karar davacı tarafından süresinde temyiz edilmiştir.
Davacı, davalının kirası altında olup her ay peşin ödenmesi gereken aylık kira paralarından 1988 Mart ayında 20.000-TL., Nisan, Mayıs ayları kiralarının tamamı süresinde ödenmediğinden 9.5.1988 keşide 13.5.1988 tebliğ tarihli temerrüd ihtarlı ödeme emrine konu edildiği halde bu aylara ait 130.000 liranın haricen 30 günlük süre geçtikten sonra ödendiğini yine aynı sene Temmuz ayı kirasında 22.7.1988 keşide 11.7.1988 tebliğ tarihli ihtarla istediği halde ihtira rağmen ödenmemesi nedeniyle davacının hem bir kira yılı içinde iki haklı ihtara hemde temerrüde sebebiyet verdiğinden taşınmazın davalıdan tahliyesi ile toplam 165.000-lira kira parasının tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı ise istenen kira paralarının posta havalesi ile gönderildiğini, fakat davacı tarafça alınmadığını, ondan sonra tevdi mahalli tayin ettirilip kira paralarının tevdii mahalli bankaya yatırıldığını savunmuş, banka makbuzlarını ibraz etmiş ve davanın reddini istemiştir.
13.5.1988 tebliğ tarihli temerrüd ihtarlı ödeme emri ile istenen paranın ödendiği davacı tarafından da dilekçesinde kabul edilmektedir. Bu ödemenin ihtar tebliğinden önce veya 30 günlük süre içinde ödenip ödenmediği uyuşmazlığın çözümünde ve özellikle temerrüdün oluşup oluşmadığı konusunda çok büyük önem taşımaktadır. Davacı 30 günden sonra ödendiğini kabul etmesine karşılık davalı 30 gün içinde ve hatta ihtarın tebliğinden önce ödendiğini savunmuş bu konuda tanık dinleteceğinden bahsetmiştir. Ancak, bahsedilen konuda tanık dinlenmesine davacı karşı çıkmıştır.
Borç miktarına göre ödeme savunmasının Usulün 288. maddesine göre tanıkla ispatı mümkün değildir. Ancak, ödeme davacı tarafından kabul edilmiştir. Taraflar arasında kabul edilen bu ödemenin zamanı ihtilaflı kalmıştır. Ödemenin zamanın tanıkla ispat edilip edilmeyeceği hukuki bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır.
Bilindiği gibi Usulün 288. maddesine göre değeri 5.000.Tl.yı aşan hukuki işlemler senetle ispat edilebilir. Ancak, hukuki işlem içerisinde yer almış olan hukuki fiiler tanıkla ispat edilebilir.
Hukuki işlem bir hak veya hukuki ilişkinin doğumu, değiştirilmesi veya ortadan kaldırılması sonucuna yönelmiş tek taraflı, iki taraflı veya çok taraflı irade beyanlarıdır. Eğer bu irade beyanları az önce belirtildiği üzere hukuki bir sonuç doğurmuyorsa hukuki fiil sayılır. Hukuki bir sonuç doğuruyorsa hukuki işlem sayılır. Borcun, ihtarın tebliğinden önce 30 günlük süre içerisinde ödendiği beyanı kuşkusuz tahliye sonucunu doğuran temerrüt ihtarının hukuki sonuçlarını ortadan kaldıran bir işlemdir. Onun için tanıkla ispat edilmemesi gerekir. Eğer ödeme zamanı böyle bir hukuki sonuçla ilgili olmasaydı sadece maddi bir olaydan ibaret bulunsaydı tanıkla kanıtlaması mümkün olurdu. Fakat olayımızda ödeme zamanı az önce işaret edildiği üzere hukuki sonuç doğuran bir işlem olarak ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle davacının karşı çıkmasına rağmen davalının ödeme zamanını ispat etmek için gösterdiği tanıkların dinlenmesi usulün sözü edilen sınırlayıcı kurallarına aykırı olmuştur. Davalının bu konuda ancak davacıya yemin teklifine hakkı vardır.
11.7.1988 keşide ve tebliğ tarihli ihtarla istenen Temmuz ayı kirası ise konutta ödemeli olarak 22.7.1988 tarihinde davacının adresine postalanmış ve böylece 30 günlük süreden önce borçlu kendine ait yükümlülüğü yerine getirmiş olması nedeniyle bu ay içinde ihtar haklı olmakla beraber temerrüt olgusu gerçekleşmemiştir.
Uyuşmazlığın yukarıda açıklanan esaslar dairesinde çözümlenmesi gerekirken özellikle 13.5.1988 tebliğ tarihli ihtarnameye konu edilen borcun ödeme zamanı hakkında tanık dinletmek suretiyle karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), istek halinde peşin alınanın temyiz edene iadesine, 14.4.1989 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy