(1086 S. K. m. 569, 570, 571) (743 S. K. m. 588)
Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan ortaklığın giderilmesi davasına dair karar davalılardan Rakiye vekili tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Dava iki adet taşınmazın ortaklığının giderilmesine ilişkindir. Mahkeme taşınmazdaki muris adına kayıtlı hisselerin satılmasına karar vermiş, hüküm davalılardan Rakiye vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı vekili, icra tetkik merciinden alınan yetki belgesine dayanarak borçlular, Osman ve Rakiye'nin murisi Şaban'dan intikal edecek hisselerinin satılarak paraya çevrilmesini talep etmiş, davalılardan bir kısmı duruşmada ortaklığın taksim sureti ile giderilmesini savunmuştur. Mahkeme muris adına kayıtlı her iki taşınmazdaki hisselerin ayrı ayrı satılmasına; satış bedelinin icra dosyasına, geriye kalan bedel olursa bu bedelin veraset ilamındaki paylara göre ödenmesine, diğer hisselere ilişkin talebin ise reddine karar vermiştir.
Ortaklığın giderilmesi davaları müşterek ve iştirak halindeki mülkiyet hükümlerine tabi mallarda paydaşlar veya ortaklar arasındaki hukuki ilişkiyi sona erdiren birlikte mülkiyetten ferdi mülkiyete geçmeyi sağlayan taraflar için benzer sonuçlar doğuran davalardır. Hukuki işlem gereği müşterek mülk devamlı bir maksada tahsis edilmiş olmadıkça paydaşlardan her biri bu davayı açabilir. Medeni Kanunun 588 ve icra iflas Kanununun 121. maddesi ve yerleşen içtihatlara göre, borçlu mirasçının alacaklısı da icra tetkik merciinden aldığı yetki belgesine dayanarak bu davayı açabilir. Dava konusu taşınmaz mal ise, mahkeme öncelikle aynen taksimin mümkün olup olmadığını taşınmazın bütününü dikkate alarak inceler. Değerinde önemli bir azalma olmadan taksimi mümkün ise, mahkeme taksim kararı vermek zorundadır. Taksimi mümkün olmayan hallerde satılarak, bedel payları oranında paydaşlara dağıtılır. Bütün bu incelemeler yapılırken yukarıda açıklandığı şekilde dava konusu taşınmazların her birisinin miktarı, pay ve paydaş durumu ve imar mevzuatı yönünden taksimin kabil olup olmadığı dikkate alınır.
Somut olayda, dava konusu edilen parseller borçluların miras bırakanı ile davada taraf olan diğer 24 kişi adına kayıtlıdır. Müşterek ve iştirak halindeki mülkiyet birarada bulunmaktadır. Bilirkişi marifeti ile taşınmazlar üzerinde yapılan keşifte her bir taşınmaz taksim yönünden incelemeye tabi tutulmuş, aynen taksimin mümkün olmadığı, bilirkişi raporunda ifade edilmiştir. Bu durumda taksimi kabil olmayan taşınmazların tamamının satışına karar verilmesi gerekirken, bundan zühul ile payın satışına karar verilmesi doğru değildir.
Ayrıca satış sonunda elde edilen satış bedelinin, tapu kaydı ve ibraz edilen veraset belgesindeki payları oranında paydaşlara dağıtılması gerekirken, yazılı şekilde dağıtım kararı verilmesi de hatalı olmuştur.
Hüküm bu nedenlerle bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile HUMK.nun 428. maddesi uyarınca hükmün (BOZULMASINA) ve istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 14.11.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
(YKD Şubat 2003)
Full & Egal Universal Law Academy