Mahkemesi : Kargı Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)
Tarihi : 26/06/2013
Numarası : 2012/92-2013/1517
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, dosya incelendi, gereği görüşüldü:
Davacı, davalı işyerinde operatör olarak çalıştığını, fazla mesai ücretlerinin ödenmediğinden bahisle ödetilmesini istemiştir.
Davalı, davacının fazla mesai yapmadığını , kontrol kartlarının aksinin de yazılı delille ispatlanması gerektiğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemece, ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmiştir.
Hukuki dinlenilme hakkının ihlal edilip edilmediği konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.03.2007 tarih ve 2007/8-161 E., 2007/155 K. sayılı kararı ile de belirtildiği üzere adil yargılanma ve dinlenilme hakkının bir gereği olarak hakim, taraflara duruşmalarda hazır bulunmak, iddia ve savunmalarını bildirmek için imkan vermeli, tarafları usulüne uygun bir biçimde duruşmaya davet etmelidir. Fakat tarafların kendilerine tanınan bu imkana rağmen, duruşmaya gelmek zorunluluğu yoktur. Hukuk davalarında duruşmaya gelmemenin müeyyidesi, dava dosyasının işlemden kaldırılması veya yargılamanın gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilmesidir.
Dava ile ilgili olan kişilerin davaya ilişkin bir işlemi öğrenebilmesi için, tebligatın usulüne uygun olarak yapılması, duruşma gün ve saatinin muhataba bildirilmesi gerekmektedir. Duruşma günü ile tebligatın çıkarıldığı tarih arasında makul bir süre olmalıdır. Aksi takdirde tarafların hukuksal dinlenme ve savunma hakkı kısıtlanmış olur.
AİHM'ye göre de iç hukuktaki duruşmada hazır bulunma hakkını kullanıp kullanmamaya karar verecek olan davanın bir tarafına, duruşmaya katılma imkanı verecek şekilde duruşmanın bildirilmemesi, silahlarda eşitlik ve çekişmeli yargılama ilkelerini özünden yoksun bırakır.
Diğer taraftan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 27. maddesinde yer bulan “Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Mahkeme, iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir. Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir. Bu hak çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir.
Bu kapsamda hukuki dinlenilme hakkı, bilgilenme/bilgilendirme, açıklama yapma, yargı organlarınca dikkate alınma ve kararların gerekçeli olması gibi hususları içerdiği açıktır. Bilgilenme hakkı, yargılamanın içeriğine dair tam bir bilgi sahibi olmanın yanında gerek karşı tarafın gerekse de yargı organlarının dosya içeriğine yapmış oldukları işlemleri öğrenmelerini kapsar. Bilgilenme/ bilgilendirme hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi için gönderilecek tebligat ve davetiyelerde kanunda öngörülmüş şekil şartlarına sıkı sıkıya uyulması gerekmektedir. Ayrıca bu hak sadece davanın başındaki iddia ve savunmalar açısından değil yargılamanın her aşamasında dikkate alınmalıdır. Bu kapsamda devam eden bir yargılamada, tarafların açıklamaları için bilgilendirme yeterli olmayıp yargılamada yer alan diğer kişilerin ( tanık, bilirkişi gibi) açıklamaları açısından da önemlidir. Bilgilenme hakkının usulüne uygun kullanımı ile tarafların haklarında öğrendikleri isnat ve iddialara karşı beyanda bulunabilme, davaya yönelik bilgi ve belge verebilme yani açıklama yapma hakkı da hukuki güvenceye bağlanmaktadır. Böylece davanın her iki tarafına eşit şekilde açıklama yapma hakkı tanınması ile adaletin görünür kılınması sağlanacaktır. Açıklamada bulunma hakkı, tarafların, yazılı veya sözlü şekilde iddia ve savunmalara karşı itirazda bulunabilme, davaya ilişkin beyanda bulunmalarını sağlar.
Burada üzerinde durulması gereken bir diğer husus ise, yargılama makamlarının işlemlerinin çelişkili bulunmaması gerekmektedir. Yani mahkemece, adaletin görünür kılınmasını sağlayacak usul ve esaslara uyulurken, taraflarda farklı anlamlandırılabilecek işlemlerden kaçınılması gerekmektedir. Örneğin, taraflara tebliğ edilen davetiyelerde kesin süre verilmesine rağmen kesin süre sona ermeden karar verilmesi gibi...
Somut olayda, davacı, dava dilekçesinde tanık deliline dayanmıştır. Mahkeme, ön inceleme duruşmasında verdiği 2 nolu karar ile taraflara dilekçelerinde belirttikleri ancak sunmadıkları belgeleri mahkemeye sunmaları veya başka yerden getirtilecek belgelerin getirtilmesi amacıyla gerekli incelemeleri yapmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş ancak ihtarat yapılmamış olup tanık isimlerinin belirtilmesi için verilen bir kesin süre yoktur. Davacı ön inceleme duruşmasında işverence işyeri belgeleri sunulduğundan "Tanık dinletmeyeceğini" beyan etmiştir. Dosya bilirkişiye verilmiş, bilirkişiden döndüğünde davacı vekili 20.2.2013 tarihli duruşmada işverenden belgelerin getirtilmesini ve adresini bildiriceği tanıklarının dinlenmesini talep etmiştir. Dosya yeniden bilirkişiye verilmiş, bilirkişiden döndükten sonra davacı 25.6.2013 tarihli dilekçesinde davalı idarenin resmi kurum olması nedeniyle belgeleri ibraz edeceğini düşünerek ön inceleme duruşmasında tanık dinletmeyeceğini beyan ettiğini ancak davalı idarenin belgeleri tam ibraz etmediğini bildirerek tanık olarak 3 kişinin isim ve adreslerini bildirmiştir. Mahkemece, davacı tanıklarının isimlerinin 2 haftalık kesin süre içinde bildirilmediğinden tanık dinletme talebi reddedilip dosya karara çıkartılmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alındığında davacının hak arama özgürlüğü kapsamında talepte bulunma, usulüne uygun şekilde bilgilendirilme ve açıklama yapma hakkı ihlal edilerek gösterilen deliller toplanmaksızın tanıkları dinlenmeksizin ya da dinlenmesine gerek görülmemesi halinde gerekçesi de belirtilmemek suretiyle hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilmiştir.
Yapılacak iş; davacı tarafın tanıklarının dinlenmesi için gerekli giderleri yatırması konusunda davacıya kesin önel verip gerekirse yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılıp tüm delilleri toplanarak çıkacak sonuca göre bir karar vermektir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması ve usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacının öteki itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 17.03.2014 tarihinde oybirliğiyle olarak karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy