Mahkemesi :Düzce İş Mahkemesi
Tarihi :14/02/2013
Numarası :2009/528-2013/102
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşılmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü:
1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2-Davacı, 2005 yılı Ocak ayında belirsiz süreli iş akdi ile davalı şirkette çalışmaya başladığını ve 01/07/2007 tarihine kadar çalışmasının aralıksız devam ettiğini, fazla mesai, hafta tatili, resmi tatil, yıllık izin, maaş ve prim alacaklarının ödenmediğini, işverenden sözlü olarak istemesine rağmen maaş ve prim alacaklarının ödenmediğini, alacaklarının ödenmemesi nedeniyle iş akdini 01/07/2007 tarihinde haklı sebeple feshettiğini ileri sürerek kıdem tazminatı ile yıllık izin, fazla çalışma, ulusal bayram genel tatil, hafta tatili, ücret, prim ve ücretlerinden yapılan kesintilere ilişkin alacaklarının tahsilini istemiştir.
Davalı, davacının davalı işyerinde çalışırken davacının işlettiği market işlerinde eşine yardım ettiğini, daha sonra ise eşinin işleri kendi başına yürütemediğini belirterek davalı şirkete gelerek anahtarları bıraktığını ve iş akdini kanunen haklı bir neden olmaksızın feshettiğini, davacının halen bu markette çalıştığını, davacının iş akdinin devamı sırasında bu markete giderek çalışmasının davalı şirketteki performansını da olumsuz etkilediğini, prim alamayacak kadar satışının azaldığını, bu durumun sigortalı hizmet cetvelinden de anlaşılabileceğini, davacıdan yeni bir eleman yetiştirmek için bir ay süre istendiğini, davacının bunu yapmayarak iş akdini sona erdirdiğini bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı tarafın hak ettiği işçilik alacaklarının sözlü taleplerine rağmen kendisine ödenmediğini, bu sebeple iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiklerini ileri sürdüğü, dinlenen davacı tanık beyanlarından iş sözleşmesinin fesih sebebi konusunda herhangi bir beyanda bulunmadıkları, davalı tanıkları E.. O.. ve L.. A..’nın beyanlarında davacının kendisine ait marketi işletmek amacıyla işten ayrıldığını beyan ettikleri, davacı işçinin bir takım işçilik alacaklarının ödenmemesi haklı nedenle fesih nedenini oluştursa da dava konusu olayda davacının fesih işlemi esnasında bu yönde bir iradesi olmadığı, bu irade doğrultusunda herhangi bir talebinin dosyaya yansımadığı görülmekle kıdem tazminatını alamayacak şekilde iş sözleşmesinin sona erdiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İşçinin ödenmeyen işçilik hakları sebebiyle iş sözleşmesini haklı olarak feshedip feshetmediği konusu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.
İşçinin emeğinin karşılığı olan ücret işçi için en önemli hak, işveren için en temel borçtur. 4857 sayılı İş Kanununun 32 nci maddesinin dördüncü fıkrasında, ücretin en geç ayda bir ödeneceği kurala bağlanmıştır. 5953 sayılı Basın İş Kanununun 14 üncü maddesinin aksine, 4857 sayılı Yasada ücretin peşin ödeneceği yönünde bir hüküm bulunmamaktadır. Buna göre, aksi bireysel ya da toplu iş sözleşmesinde kararlaştırılmadığı sürece işçinin ücreti bir ay çalışıldıktan sora ödenmelidir.
Ücreti ödenmeyen işçinin, bu ücretini işverenden dava ya da icra takibi gibi yasal yollardan talep etmesi mümkündür.
1475 sayılı Yasa döneminde, toplu olarak hareket etmemek ve kanun dışı grev kapsamında sayılmamak kaydıyla 818 Sayılı Borçlar Kanununun 81 inci maddesi uyarınca ücreti ödeninceye kadar iş görme edimini ifa etmekten, yani çalışmaktan kaçınabileceği kabul edilmekteydi. 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 97 inci maddesinde de benzer bir düzenleme yer almaktadır. 4857 sayılı İş Kanununda ise ücret daha fazla güvence altına alınmış ve işçi ücretinin yirmi gün içinde ödenmemesi durumunda, işçinin iş görme edimini yerine getirmekten kaçınabileceği açıkça düzenlenmiş, toplu bir nitelik kazanması halinde dahi bunun kanun dışı grev sayılamayacağı kurala bağlanmıştır.
Ücreti ödenmeyen işçinin alacağı konusunda takibe geçmesi ya da ücreti ödeninceye kadar iş görme edimini yerine getirmekten kaçınması, iş ilişkisinin devamında bazı sorunlara yol açabilir. Bu bakımdan, işverenle bir çekişme içine girmek istemeyen işçinin, haklı nedene dayanarak iş sözleşmesini feshetme hakkı da bulunmaktadır. Ücretin hiç ya da bir kısmının ödenmemiş olması bu konuda önemsizdir.
Ücretin ödenmediğinden söz edebilmek için işçinin yasa ya da sözleşme ile belirlenen ücret ödenme döneminin gelmiş olması ve işçinin bu ücrete hak kazanması gerekir.
4857 sayılı İş Kanununun 24 üncü maddesinin (II) numaralı bendinin (e) alt bendinde sözü edilen ücret, geniş anlamda ücret olarak değerlendirilmelidir. İkramiye, prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil gibi alacakların ödenmemesi durumunda da işçinin haklı fesih imkânı bulunmaktadır.
İşçinin ücretinin işverenin içine düştüğü ödeme güçlüğü nedeniyle ödenememiş olmasının sonuca bir etkisi yoktur. İşçinin, ücretinin bir kısmını Yasanın 33 üncü maddesinde öngörülen ücret garanti fonundan alabilecek olması da işçinin fesih hakkını ortadan kaldırmaz.
Bireysel veya toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan aynî yardımların yerine getirilmemesi de (erzak ve kömür yardımı gibi) bu madde kapsamında değerlendirilmeli ve işçinin “haklı fesih” hakkı bulunduğu kabul edilmelidir.
İşçinin sigorta primlerinin hiç yatırılmaması veya eksik bildirilmesi, sosyal güvenlik hakkını ilgilendiren bir durum olsa da Dairemizin 1475 sayılı Yasa döneminde istikrar kazanmış olan görüşü, 4857 sayılı İş Kanunu döneminde de devam etmekte olup, sigorta primlerinin hiç yatırılmaması, eksik yatırılması veya düşük ücretten yatırılması hallerinde de işçinin haklı fesih imkânı vardır.
Somut olayda; davacı taraf dava dilekçesinde iş akdini işçilik alacaklarının bulunması nedeniyle feshettiğini ileri sürmüş olup farklı bir nedenle iş akdini feshettiğine dair istifa dilekçesi veya başka bir belge dosyaya sunulmamıştır. Davacının daha önce eşinin işlettiği market işletmesini fesihten sonra kendisinin üzerine almasının aleyhe değerlendirilmesi mümkün değildir. Zira iş akdini fesheden tarafın geçimini temin etmek amacıyla başka bir işe girmesi kadar işyeri açması da doğal karşılanmalıdır. Davalı tanıkları davalı işyerinde çalışmaya devam ettikleri gibi davacının iş akdini feshettiği tarihte geniş anlamda ücret alacağı mahiyetinde işçilik alacaklarının bulunduğu sabit olup mahkemenin de kabulündedir. O halde davacının iş akdini işçilik alacaklarının bulunması nedeniyle haklı nedenle feshettiğinin kabul edilmesi gerekirken yazılı şekildeki gerekçe ile kıdem tazminatı talebinin reddine karar verilmesi hatalıdır.
3-Davacı taraf ücret alacaklarından kesinti yapıldığını ileri sürerek eksik ödenen ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece davacının ücret kesintisine ilişkin talebi reddedilmiştir. Ancak davacının ücretlerinden kesinti yapılıp yapılmadığı ile ilgili olarak şirket kayıtları üzerinde inceleme yaptırılmamıştır. Şirket kayıtları üzerinde bilirkişi marifeti ile inceleme yaptırtılıp, davacının eksik ücret alcağının bulunup bulunmadığı tespit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi de hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 10/07/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy