T.C.
YARGITAY
7. Hukuk Dairesi
Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi
(İş Mahkemesi Sıfatıyla)
Dava Türü : Alacak
YARGITAY İLAMI
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:
1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan tüm temyiz itirazlarının reddine,
2-Davacı; davalı şirketin bünyesinde 05/10/2010 tarihinde şantiye bekçisi olarak işe başladığını, halen bu davalıya ait işyerinde çalıştığını, yasal haftalık çalışma saatinin üzerinde haftanın 7 günü, dini ve milli bayramlarda dahil olmak üzere çalışma yapmasına rağmen bu ücretlerinin ödenmediğini iddia ederek alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı; davacının iddia ettiği şekilde çalışmadığını, davanın konusu alacakların zamanaşımına uğradığını beyanla davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Davacı işçinin fazla çalışma ve ulusal bayram genel tatil çalışması yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.
Fazla çalışma ve UBGT çalışması yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma, UBGT çalışması alacağının ödendiği varsayılır.
Fazla çalışmanın ve UBGT çalışmasının ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışma ile UBGT çalışmasının yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma ile UBGT çalışması olup olmadığı araştırılmalıdır.
İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ve UBGT çalışması ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma ve UBGT çalışması alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışma ve UBGT çalışmasını yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ile UBGT çalışması ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.
Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.
Fazla çalışma yönünden diğer bir yasal sınırlama da, İş Kanununun 41 inci maddesindeki, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yöneliktir.
Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir.
Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Yasanın 68 inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir.
Fazla çalışmaların ve UBGT çalışmasının uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre taktir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak şekilde bir indirime gidilmemelidir.
Somut olayda; davacı, davalı işyerinde şantiye bekçisi olarak ilk bir yıl boyunca haftanın 7 günü, bir hafta sabah saat 07:00 ile akşam saat 19:00 arası, diğer hafta ise akşam saat 19:00 ile sabah saat 07:00 arası, ikinci yıldan itibaren de 17:00-07:00 saatleri arasında çalıştığını iddia etmiş, davalı taraf ise davacının sürekli olarak fazla mesai yapmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığını savunmuştur. Ancak hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının tüm çalışma döneminde 17:00-07:00 saatleri arasında çalıştığı kabul edilmiştir. Bu kabul talebin aşılması nedeni ile hatalıdır.
Yapılacak iş, talep dikkate alınarak davacının davalı yanındaki çalışmasının ilk bir yıllık kısmı için dönüşümlü olarak bir hafta 07:00 -19:00 saatleri, diğer hafta 19:00-07:00 saatleri arasında, kalan dönem için ise sürekli 17:00-07:00 saatleri arasında çalıştığı esas alınarak fazla çalışma alacağını hesaplatmaktır. Ayrıca davacı tarafından imzalı ücret bordrolarındaki genel tatil ücreti tahakkuklarının zamsız ücret üzerinden yapılmış olduğu da dikkate alınarak bu ödemelerin yapılan genel tatil ücreti hesaplamasından mahsup edilmesi, imzasız ücret bordrosundaki fazla mesai ücreti tahakkuklarının ise banka kanalı ile ödenip ödenmediği belirlendikten sonra fazla mesai yapılan ayların dışlanması gerekirken hatalı hesaplama ile hüküm kurulması bozma nedeni yapılmıştır.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 05.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy