Mahkemesi :Bursa 8. İş Mahkemesi
Tarihi :25/12/2013
Numarası :2012/180-2013/704
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşılmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü:
1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacının tüm davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2-Davacı, fazla mesai alacaklarının ödenmemesi nedeniyle iş akdini haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ile fazla mesai alacaklarının tahsilini istemiştir.
Davalı, davacının kamuya ataması yapılması nedeniyle işten ayrılacağını sözlü olarak bildirdiğini ve devam eden günlerde işe gelmediğini, davacının iş akdini haklı nedenle feshettiğine dair ihtarname keşide ettiğini, ancak davacının iş akdini feshetmesinin asıl nedeninin kamuya atamasının yapılması olduğunu bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının 22.06.2012 tarihinde sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini, ancak davacının feshinden önce 20.06.2012 tarihli atama kararı dikkate alındığında davacının kamu hastanelerinde çalışmak için işten ayrıldığının açık olduğu ve kıdem tazminatının reddi gerektiği gerekçesiyle davacının fazla mesai alacağının kabulüne, kıdem tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.
Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.
Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.
İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.
İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.
Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.
Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir.
Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak Yedibuçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre, günde yedibuçuk saat çalışılması gereken işlerde çalışan işçinin, yedibuçuk saati aşan çalışma süreleri ile yedibuçuk saatten az çalışılması gereken işler bakımından Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sözü edilen günlük çalışma sürelerini aşan çalışmalar, doğrudan fazla çalışma niteliğindedir. Sözü edilen çalışmalarda haftalık kırkbeş saat olan yasal sürenin aşılmamış olmasının önemi yoktur.
Fazla çalışma yönünden diğer bir yasal sınırlama da, İş Kanununun 41 inci maddesindeki, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yöneliktir.
Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Yasanın 68 inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir.
Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre taktir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir.
Somut olayda; davacının imzasının bulunduğu 04.11.2006 tarihli iş sözleşmesinin 5.maddesinde yıllık 270 saate kadar olan fazla mesai ücretlerinin ücrete dahil olduğunun düzenlendiği anlaşılmaktadır. Mahkemece alınan ilk bilirkişi raporunda belirtilen düzenleme dikkate alınarak yıllık 270 saati aşan kısımlar için fazla mesai alacağının hesaplandığı, davacı vekilinin ilk bilirkişi raporuna itiraz ettiği, itirazlarında iş sözleşmesinin yalnızca son sayfasının davacı tarafından imzalandığını, ilgili maddenin düzenlendiği sayfada davacının imzasının bulunmadığını beyanla davacının fazla mesailerinin tümünün hesaplanmasını istediği, itiraz üzerine alınan ek bilirkişi raporunda iş sözleşmesinde düzenlenen fazla mesailerin ücrete dahil olduğuna dair kayıt dikkate alınmadan davacının tüm fazla mesailerinin ücretinin hesaplandığı, mahkemece ek rapora itibarla karar verildiği anlaşılmaktadır. İş sözleşmesinin geçerli kabul edilebilmesi için iş sözleşmesinin tüm sayfalarının imzalanması gerekmemekte olup iş sözleşmesindeki imzanın davacıya ait olmadığı yönünde davacı tarafça bir itirazda bulunulmadığı gibi davacının imzası olmayan sayfalarda işverence değişiklik yapıldığına dair bir itiraz da bulunmadığı, bu durumda davacının yıllık 270 saate kadar olan çalışmalarının ücrete dahil olduğu kabul edilerek yapılan hesaplamaya göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
3-Davalı tarafça davacının fazla mesai çalışmaları karşılığında izin kullandırıldığı savunulmakta olup dosya içerisinde bulunan 12.04.2008 ve 21.02.2009 tarihli izin belgelerinde davacıya fazla mesai çalışmaları karşılığında izin kullandırıldığı belirtilmekte olup bilirkişi raporunda bu izin dilekçelerinin değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Davacıya fazla mesaileri karşılığında izin kullandırıldığına dair kayıtların dikkate alınması gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, aşağıda yazılı temyiz harcının davacıya yükletilmesine, 12/06/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy