İş Mahkemesi
Dava Türü : Alacak
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:
1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalı ... 'nin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine,
2-Taraflar arasında fazla mesai ve hafta tatili ücretlerinin hesabı noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.
Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.
Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.
İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.
Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.
Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir.
Fazla çalışma yönünden diğer bir yasal sınırlama da, İş Kanununun 41'inci maddesindeki, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yöneliktir.
Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Yasanın 68'inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir.
Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre taktir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir.
Somut olayda davacı dava dilekçesinde haftanın 7 günü 07.00-20.00 saatleri arasında çalıştığını iddia etmiştir.
Davalı ise davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Yargılama sırasında dinlenen davacı tanıkları işyerinde ikili vardiya sistemi olduğunu, haftanın 7 günü günde 12 saat çalışıldığını, ayda bir vardiya değişimi olduğunu, ayda 4 gün izin kullanıldığını beyan etmişlerdir.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise davalıyla aralarında husumet bulunan davacı tanık beyanlarına itibarla davacının haftanın 6 günü 08.00-20.00 saatleri arasında 12 saat çalıştığı, 1,5 saatlik ara dinlenme ile günlük 10,5 saatten haftada 63 saat çalışarak, 18 saat fazla çalışma yaptığı ve ayda 2 hafta tatilinde çalıştığı kabul edilmiştir.
... İş Mahkemesinin aynı gün Dairemizde incelenen 2015/2035 Esas sayılı dosyasında aynı işyerinde çalışan işçinin ayda 2 hafta tatilinde çalıştığı, 7 gün çalıştığı haftalarda günde 3 saatten haftada 21 saat, 6 gün çalıştığı haftalarda ise günde 3 saatten haftada 18 saat fazla mesai yaptığı kabul edilmiştir. Aynı işyerinde çalışan davacı işçilerin ne şekilde farklı çalışma şartlarına sahip oldukları gerekçede açıklanmadan yazılı şekilde hüküm kurulması hatalıdır. Kaldı ki olağandışı çalışmaların kanıtlanması yönünden dinlenen davacı tanıklarının da aynı konuda işveren aleyhine davalarının bulunduğunun anlaşılması karşısında beyanlarına ihtiyatla yaklaşılması gerektiği tartışmasızdır. Mahkemece HUMK'nun 31.maddesi gereğince hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında gerekli inceleme ve araştırma yapılarak davacının fazla mesai ve hafta tatili alacaklarının bulunup bulunmadığı hususu tespit edilmelidir. Eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozma nedenidir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı ... 'ne iadesine, 24.02.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy