Mahkemesi :İş Mahkemesi
Dava Türü : İşe iade
YARGITAY İLAMI
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:
Davacı vekili, iş akdinin davalı tarafın .... Şubesi Yönetim Kurulu tarafından alınan karar ile hiçbir sebep gösterilmeksizin ve haksız olarak hukuka aykırı bir şekilde sonlandırıldığını, fesih sebebinin açık ve kesin olarak belirtilmediğini ileri sürerek işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... Birliği vekili,... Ekicileri Kooperatifleri Birliği'nin (...) bir üst koop. Birliği olduğu, davacının davalı birlik ortağı S.S. .... Pancar Ekicileri Kooperatifinde çalışırken iş akdinin bu kooperatif tarafından feshedildiği, sözü edilen kooperatifin ayrı tüzel kişiliği bulunduğu, bu nedenle birliğin husumet ehliyetinin bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
Dahili Davalı ..., başlangıçta kendilerine dava açılmadığı, diğer davalı ile aralarında mecburi dava arkadaşlığının da bulunmadığını, birlik ile kooperatiflerinin ayrı tüzel kişilikler olduğunu, davanın ikisine birlikte ileri sürülmesi ve tek bir hüküm verilmesi zorunluğunun olmadığını, bilakis tam tersine işe iade koşulları yönünden süre, çalışan sayısı gibi dava şartlan yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılıp, ayrı hüküm kurulmasın gerektiğini, bu nedenle kendilerinin dahili dava yolu ile davaya davalı olarak teşmil edilmesinin yersiz ve hukuka aykırı olduğunu, bu nedenle kendileri yönünden husumet ve dava bulunmadığını savunarak davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, fesih tarihi olan 24/12/2014 tarihi itibariyle SGK 'dan gelen kayıtlarda davalı Kooperatifte 27 işçinin çalıştığı, bu nedenle 4857 sayılı İş Kanunu 'nun 18. maddesi uyarınca davacının kooperatif işyerine işe iadesi olanağı bulunmadığı, davalı... yönünden ise, davacının bu birliğin işçisi olmadığı, davalı birliğin pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle her iki davalı yönünden de davanın reddine karar verilmiştir.
Dava dilekçesinde davalı olarak önce Panko Birlik gösterilmiş ise de, davacının işe giriş ve çıkış bildirgelerinin .... Pancar Ekicileri Koop. tarafından verilmesi nedeniyle mahkemece davacının, davalı birlikten bağımsız tüzel kişiliği olan .... Pancar Ekicileri Koop. 'nin işçisi kabul edilerek, davasını işveren .... Pancar Ekicileri Koop. 'ne yöneltmesi için davacıya süre verildiği ve .... Pancar Ekicileri Koop. nin de davaya dahil edildiği görülmüştür.
Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı İş Kanununun 18 ve devamı maddeleridir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 18.maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.
Yetersizlikten kaynaklanan nedenler; işçinin ortalama benzer işi görenlere göre daha az verimli çalışması, gösterdiği niteliklerden beklenenden daha düşük performansa sahip olması, işe yoğunlaşmasının giderek azalması, işe yatkın olmaması, öğrenme ve kendisini geliştirme konusunda yetersiz kalması, sık sık hastalanması, çalışamaz duruma getirmemekle birlikte işini gerektiği şekilde yapmasını devamlı olarak etkileyen hastalığa yakalanması ve uyum yeterliliğinin azalması gibi işyerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen sebeplerdir.
4857 sayılı İş Kanununun 20.maddesinin ikinci fıkrasına göre geçerli nedene dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 19.maddesinin birinci fıkrasına göre işveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Fesih bildirimi yazılı yapılmamışsa veya fesih sebebi açık ve kesin bir şekilde belirtilmemişse aynı Kanununun 21.maddesi gereğince geçerli sebep gösterilmediği kabul edilir.
Dosya içeriğine göre somut uyuşmazlıkta, dahili davalı Kooperatif tarafından 22.12.2014 tarihli fesih bildirimi ile aynı kooperatifin aynı tarihli ve aynı içerikteki Yönetim Kurulu Kararına istinaden “görülen lüzum üzerine” davacının iş akdinin feshedildiği, fesih sebebinin açık ve kesin bir şekilde belirtilmediği, davacının yazılı savunmasının da alınmadığı, SGK çıkış kodunun da 04 (Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi) kodu ile bildirildiği görüldüğünden yukarıda belirtilen Kanun hükümlerine göre feshin geçersiz olduğunun sabit olduğu anlaşılmıştır.
Her ne kadar, SGK giriş ve çıkış bildirgeleri dahili davalı Kooperatif tarafından verilmiş ve davalı kooperatifin ayrı bir tüzel kişiliği bulunmakta ise de, dosya içerisinde bulunan davalı ... Kooperatifleri Birliği (....) ile davalı Kooperatifin ana sözleşmesi hükümlerine göre ve...’in 24.12.2014 tarihli davalı kooperatife yazısı incelendiğinde davacının işvereninin davalı kooperatif değil davalı Birlik olduğu açıktır.... ana sözleşmesinin 2. Maddesinin (m) bendinde “…ortak kooperatiflerin personelinin görevlerine son verilmesi teklifini yapmak” Birliğin amaçları arasında sayılmıştır. Davalı Kooperatif’in ana sözleşmesinin 46. Maddesinin (v) bendi ile 52. Maddesinin son paragrafında ise, Personel Yönetmeliği’ne tabi personelin görevine son vermeye ilişkin üst birliğin teklif ve önerilerine uyulacağı ve bu kararın kooperatif YK’nca alınacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda, Personel Yönetmeliği’nin 51. Maddesine göre “Kanun, Tüzük ve Yönetmeliklerle tespit edilmiş bir nedene dayanmaksızın personelin işine son verilemez. Asıl olan hizmetine ihtiyaç bulunduğu ve yararlı olduğu sürece personelin görevine devam etmesidir.” Denilmektedir. 24.12.2014 tarihli davalı Birliğin dahili davalı Kooperatife yazdığı yazı içeriğinde ise belirtilen düzenlemelere atıf yapılarak Birliğin oluru alınmadan davacının iş akdinin feshedilmesinin birlik ve kooperatif ana sözleşmelerine ve personel yönetmeliğine aykırı olması nedeniyle ilgili kararın ivedilikle iptali istenilmektedir. Tüm bu tespitler ve davacının da davasını ilk olarak Birlik işyerine yöneltmesi ve feshin geçersizliğinin sabit olması karşısında; davacının asıl işvereni davalı... olup davanın kabulü ile davacının Birlik işyerine işe iadesi gerekirken mahkemece bu davalı hakkındaki davanın reddine karar verilmesi hatalıdır.
Ayrıca, davacının davalı... işyerinde, davalı Kooperatif nezdinde çalıştığı anlaşılmakla işe iadenin mali sonuçlarından her iki davalının da müşterek ve müteselsilen sorumlu tutulması dosya içeriğine uygun düşecektir.
4857 sayılı İş Yasasının 20/3.maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,
2-Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının Sınırlı Sorumlu Pancar Ekicileri Kooperatifi Birliği işyerindeki İŞE İADESİNE,
3-Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde davalılar tarafından müştereken ve müteselsilen ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 5 aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,
4-Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilinin GEREKTİĞİNE,
5-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
6-Davacının yapmış olduğu 150,10 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davalıların yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT’e göre 1500,00 TL avukatlık ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
8- Artan gider ve delil avansının ilgilisine iadesine,
9-Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davacıya iadesine, 10/12/2015 gününde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.