YARGITAY İLAMI
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalılar vekillerince istenilmekle, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:
1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalı ’nin tüm temyiz itirazlarının, davalı ....’nin ise aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine;
2-Davacı, asıl davada 11.04.2012 tarihinden itibaren ücretinin ödenmediğini, 15.04.2009'dan beri haftanın 7 günü 17:00-08:00 arası çalıştığını, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalışmaya devam ettiğini iddia ederek ücret, ulusal bayram ve genel tatil, yıllık izin, hafta tatili, fazla mesai ücretleri alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini; birleşen dava ile de açtığı işçilik alacağı davası nedeniyle iş akdinin 16.05.2013 tarihi itibariyle davalılarca feshedildiğini iddia ederek her 3 davalıdan kıdem ve ihbar tazminatı, sadece ücret, ulusal bayram ve genel tatil, yıllık izin, hafta tatili, fazla mesai ücretleri alacaklarını talep etmiştir.
Davalı ..; davacının kendi şirketlerinin işçisi olmadığını, şirketin asıl işveren-alt işveren ilişkisinden kaynaklanan bir sorumluluğunun da bulunmadığını, şirketleri ile nin taşeronluk ilişkisinin 31.01.2012 tarihinde sona erdiğini savunmuştur.
Davalı .; davacı işçinin bir kısım maaşlarının elden ödendiğini, davacının gece mesaisi, fazla mesai, hafta tatili, resmi ve dini bayram tatili kalemlerinden alacaklı olmadığını, davacının köyde ikamet ettiğini ve çoğu zaman kendi evinde kaldığını, yoğun bir çalışma temposunun bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, davalı ... açısından davanın reddine, diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İşyeri devrinin iş ilişkisine etkileri ile işçilik alacaklarından sorumluluk bakımından taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.
İşyeri devrinin esasları ve sonuçları 4857 sayılı İş Kanununun 6 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Sözü edilen hükümde, işyerinin veya bir bölümünün devrinde devir tarihinde mevcut olan iş sözleşmelerinin bütün hak ve borçlarıyla devralan işverene geçeceği öngörülmüştür. Devir tarihinden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlar açısından, devreden işverenle devralan işverenin birlikte sorumlu oldukları aynı yasanın üçüncü fıkrasında belirtilmiş, devreden işverenin sorumluluğunun devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır.
Değinilen Yasanın 120 nci maddesi hükmüne göre, 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesi halen yürürlükte olduğundan, işyeri devirlerinde kıdem tazminatına hak kazanma ve hesap yöntemi bakımından belirtilen madde hükmü uygulanmalıdır. Anılan maddeye göre, işyerlerinin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde, işçinin kıdemi işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanmalıdır. Bununla birlikte, işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları, işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki işçinin aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır.
İşyeri devrinin temel ölçütü, ekonomik birliğin kimliğinin korunmasıdır. kararlarına göre, maddî ve maddî olmayan unsurların devredilip devredilmediği ve devir anındaki değeri, işgücünün devri, müşteri çevresinin devri, işyerinde devirden önce ve sonra yürütülen faaliyetlerin benzerlik derecesi, işyerinde faaliyete ara verilmişse bunun süresi, işyeri devrinin kriterleri arasında kabul edilmektedir.
Maddî ve maddî olmayan unsurların devri söz konusu olmaksızın da işgücünün önem taşıdığı sektörlerde ekonomik birliğin önemli unsurunu olan işçilerin devri de, işyeri devri olarak kabul edilmelidir.
Devirden sonra işyerindeki ekonomik birliğin kimliğini koruyup korumadığının saptanabilmesi için, yürütülen faaliyetin devirden sonra yeni işveren tarafından aynı veya özdeş biçimde sürdürülmesi ölçütü yanında, işyerinin taşınmaz ve taşınır malları ile maddî olmayan varlıkların, işyerinde çalışan işçilerin sayı ve uzmanlık bakımından çoğunluğunun, bunun yanı sıra müşteri çevresinin devredilip devredilmediği, devir öncesi ve sonrasındaki faaliyetler arasında benzerlik olup olmadığı, devir sebebiyle işyerinde faaliyet askıya alınmışsa askı süresi gibi koşullar da göz önünde tutulmalıdır.
4857 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde yazılı olan “hukukî işleme dayalı” ifadesi geniş şekilde değerlendirilmeli, yazılı, sözlü ve hatta zımnî bir anlaşma da yeterli görülmelidir.
İşyeri devri fesih niteliğinde olmadığından, devir sebebiyle feshe bağlı hakların istenmesi mümkün olmaz. Aynı şekilde işyeri devri kural olarak işçiye haklı fesih imkânı vermez.
İşyerinin devri işverenin yönetim hakkının son aşaması olup, işyeri devri çalışma koşullarında değişiklik anlamına da gelmez. Dairemizin kökleşmiş kararlarına göre işyeri devri işçiye haklı nedenle fesih hakkı tanımaz. İşyeri devrinin çalışma koşullarını ağırlaştıran bir yönü olup olmadığı belirlenmelidir.
Bu açıklamalar ışığında, iş hukukunda işyeri devrinin işçilik alacaklarına etkileri üzerinde ayrıca durulmalıdır. İşyeri devri halinde kıdem tazminatı bakımından devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki son ücreti ile sınırlı olmak üzere sorumludur. 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, devreden işverenin sorumluluğu bakımından bir süre öngörülmediğinden, 4857 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde sözü edilen devreden işveren için öngörülen iki yıllık süre sınırlaması, kıdem tazminatı bakımından söz konusu olmaz. O halde kıdem tazminatı işyeri devri öncesi ve sonrasında geçen sürenin tamamı için hesaplanmalı, ancak devreden işveren veya işverenler bakımından kendi dönemleri ve devir tarihindeki ücret ile sınırlı sorumluluk belirlenmelidir.
Feshe bağlı diğer haklar olan ihbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretlerinden son işveren sorumlu olup, devreden işverenin bu işçilik alacaklarından herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.
İşyerinin devredildiği tarihe kadar doğmuş bulunan ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücretlerinden 4857 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi uyarınca devreden işveren ile devralan işveren müştereken müteselsilen sorumlu olup, devreden açısından bu süre devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlıdır. Devir tarihinden sonraki çalışmalar sebebiyle doğan sözü edilen işçilik alacakları sebebiyle devreden işverenin sorumluluğunun olmadığı açıktır. Bu bakımdan devirden sonraya ait ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacaklarından devralan işveren tek başına sorumlu olacaktır.
Davalı ... San. ve Tic. A.Ş.’nin temyiz itirazı yönünden; somut olayda davacı, civarında bulunan, 2009 yılından itibaren başlandığını, anılan altyapı işlerini davalılardan.’nin üstlendiğini ve bu işi alt işveren olarak diğer davalı.’ne yaptırmaya başladığını, davalı ... .’nin asıl işvereni olduğunu diğer firmanın ise alt işvereni olduğunu iddia etmiştir. Davalı ... davacı ile aralarında işçi işveren ilişkisi olmadığını, davalı ise davacının talep ettiği işçilik alacaklarının bulunmadığını beyanla davanın reddi gerektiğini savunmuşlardır. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile işçilik alacaklarından davalı şirketlerin müştereken ve müteselsilen sorumluluklarına karar verilmiştir. Ancak tüm dosya kapsamından davacının, birleşen dosya davalısı ihale verdiği alt işvereni olan ’de çalıştığı, nin birleşen dosya davalısı ile olan çalışma süresinin 31.01.2012 tarihinde sona ermesi üzerine davacının işçisi olarak birleşen dosya davalısı ’ne ait işyerinde çalışmaya devam ettiği anlaşılmakla, işyeri devri kuralları gereği davalı ... San. ve Tic. A.Ş’nin ihbar tazminatı alacağından sorumlu tutulamayacağı, diğer işçilik alacaklarından ise kendi dönemi ve devir tarihindeki ücret ile sorumlu olması gerekirken tüm alacaklardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması hatalı olup bozma nedeni yapılmıştır.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı ... San. ve Tic. A.Ş.’ye iadesine, 07/11/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy