YARGITAY İLAMI
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı Müdürlüğü vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:
Davacı vekili; müvekkilinin iş akdinin geçerli neden olmadan feshedilmiş olduğunu, davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun tespiti ile işe iadesini, işe başlatılmaması halinde 8 aylık brüt ücret tutarında tazminat ile 4 aylık boşta geçen süre ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı şirketler vekilleri, cevap dilekçesi ile davalı Genel Müdürlüğü vekili ise duruşmada yetki itirazında bulunarak davanın reddini istemişlerdir.
Mahkemece; davalı ... Şti.'nin ikametgah adresinin olduğu, Davalı ....'nin ikametgah adresi ise olarak bildirilmiş ise de; şirket vekili tarafından 'nin ikametgahının olarak bildirildiği, yine davalılardan Müdürlüğünün bulunduğu, ayrıca dava konusu yapılan işin yapıldığı yerin de olduğu, davalı vekilleri ve tarafından da bu nedenlerle yetkisizlik itirazında bulunulduğu, yetki hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu, yargılamanın her aşamasında resen gözetilmesi gerektiği, Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. Davalı vekili, mahkemenin bu kararını temyiz etmiştir. Mahkemece, davalı vekilinin duruşmada yetkisizlik itirazında bulunduğundan bahisle kararı temyiz etmesinde hukuki yararının olmadığı gerekçesiyle ek karar ile temyiz talebinin reddine karar verilmiştir. Davalı vekili, bu kez ek kararı temyiz etmiş olup dosya Dairemize gönderilmiştir.
Taraflar arasında yetkili mahkemenin hangi yer iş mahkemesi olduğu ve davalı’nün iş bu temyizinde hukuki yararının olup olmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesi uyarınca, iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme geçerli değildir.
İş mahkemesinin görevi kapsamında bulunan bir dava, dava tarihinde davalının ikametgâhının bulunduğu veya işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır.
Türk Medeni Kanununun 19. maddesi uyarınca, gerçek kişi yönünden yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. Gerçek kişi işverenin başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu kanıtlanmadığı takdirde, kural olarak nüfusta kayıtlı olduğu yerin ikametgâh olarak kabulü gerekir. Aynı Yasanın 49. maddesi gereğince, tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça, işlerinin yönetildiği yerdir.
Yetkili mahkemenin belirlenmesinde önemli olan işin yapıldığı işyeri tanımına, 5521 sayılı Yasada yer verilmemiştir. İşyeri, 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, işveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir. İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür. Bir yer, ancak işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunmaktaysa, o işyerinden sayılacaktır.
İş veya toplu iş sözleşmesinin tarafları, davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer dışındaki bir mahkemenin yetkili olduğuna dair düzenleme yapmaları, 5521 sayılı Kanunun 5. maddesinin emredici nitelikteki son cümlesi gereğince geçersizdir.
İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan, davalı tarafça süresinde yetki itirazı yapılmamış olsa bile, mahkeme tarafından bu husus kendiliğinden göz önünde bulundurmalıdır. Bir başka anlatımla hâkim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de resen yetkisizlik kararı verebilir.
Somut uyuşmazlıkta; davalı vekili, her ne kadar duruşmada yetki itirazında bulunmuş ise de, İş Mahkemesinin yetkisi kamu düzeninden olup mahkemelerce bu husus resen gözetileceğinden davalı idare vekilinin bu nedenle temyizinin hukuki yarar içermediği yönündeki mahkemenin tespiti hatalıdır.
Dosya kapsamından; davalı ile davalı ... arasında işlettirilmesine ilişkin sözleşme yapıldığı ve davacının bu sözleşme kapsamında işçi olarak çalıştığı ve en son fiili olarak çalıştığı iş yerinin olduğu anlaşılmıştır. Dosya kapsamına göre davalılardan Müdürlüğünün merkezinin , davacının işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinde davalı ... olduğu, davalı ... tarafından avukata verilen vekaletnameye ek imza sirkülerinde şirket merkezinin olduğu görülmüştür. yetkili mahkeme olduğundan bahisle yetkisizlik kararı verilmiştir.
5521 sayılı yasanın 5 inci maddesi davacıya seçimlik bir hak vermiştir. Buna göre davacı davasını ister işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede açabilecek isterse dava olunanın (birden fazla dava olunan varsa bunlardan her hangi birisinin) Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde açabilecektir.
Bu kapsamda, davacı seçimlik hakkını kullanarak davalılardan davanın açıldığı tarihte ikametgâhı sayılan merkezinin bulunduğu davasını açmıştır.
O halde, İş mahkemesi davaya bakmaya yetkili olup davalı idare vekilinin de temyizinde hukuki yarar bulunduğundan, Mahkemenin 02/05/2016 tarih ve 2016/109 Esas-2016/574 Karar sayılı ek kararının kaldırılması, dosyanın davalı temyiz talebi yönünden incelenmesi gerekmiştir.
Mahkemece yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmesi hatalı olup işin esasına gidilerek karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ :Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı iadesine, 17.11.2016 tarihinde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.