7. Hukuk Dairesi
MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
İLK DERECE
MAHKEMESİ: Düzce 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 13/03/2018 tarihinde verilen dilekçeyle tapu iptali ve taşınmazın mera olarak sınırlandırılması talep edilmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 11/06/2019 tarihli hükmün istinaf yoluyla incelenmesi davalı vekili tarafından talep edilmiştir. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf talebinin kısmen kabulüne, hükmün kaldırılmasına yeniden davanın kabulüne dair verilen kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içeriğindeki tüm kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.
KARAR
Dava,tapu iptali ve mera olarak sınırlandırılması istemine ilişkindir.
Davalı vekili, tapu kaydındaki yanlışlıktan Tapu Müdürlüğünün sorumlu olduğunu, kendi kusurlarının bulunmadığını, davanın reddini savunmuştur.
İlk derece mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verilmiştir
Davalı vekili istinaf talebinde bulunmuştur.
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi tarafından istinaf talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmü davalı ... Belediye Başkanlığı vekili temyiz etmiştir.
Dava, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına izafeten Düzce Valiliği İl Tarım Müdürlüğü tarafından açılmıştır. Tapu iptali ve mera olarak sınırlandırılmasını isteme hakkı kural olarak Hazine ile yararlanan köy veya belediye tüzel kişiliklerine aittir.
Meraların kuru mülkiyeti Hazineye, yararlanma hakkı köy ve belediyelere aittir. Meradan yararlanma hakkı olan köy ve belediyeler mera olarak sınırlandırılma, yoksun kaldıkları yararlanma nedeniyle haksız elatmanın kaldırılmasını, hayvanlarının yararlanamaması sebebiyle ot bedelini, mülkiyet hakkı sahibi olan Hazine ise, mera olarak sınırlandırılmasını,haksız elatmanın giderilmesini ve bunun dışında 4342 sayılı Mera Kanununun 4/4 maddesine dayanarak meralarda meydana gelen tahribat sebebiyle eski hale getirme masraflarının tahsilini haksız eylem sahibinden isteyebilir.
4342 sayılı Mera Kanununun 4. maddesinde mera, yaylak ve kışlakların hukuki durumu belirlenmiş, 5. maddede mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilecek yerler sayılmış, 6. maddede ise mera, yaylak ve kışlakların tespit, tahsis ve tahdit işlemlerinin Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca yapılacağı belirtilerek komisyonun kurulma ve çalışma şekli hükme bağlanmıştır. Anılan yasanın 4/1 maddesinde meraların devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğu ve bunlardan yararlanma hakkının bir veya birden çok köy veya belediyeye ait olabileceği hüküm altına alınmış olduğundan, devletin hüküm ve tasarrufu altında olan meralar hakkında Hazinenin mülkün sahibi olması sıfatıyla dava açma hakkının varlığını kabul etmek gerekir. Mera Kanununun 6. maddesinde mera, yaylak ve kışlakların tespit, tahsis ve tahdidinin Bakanlıkca yapılacağı belirtilmiş olup Bakanlığın yetkisi tespit, tahsis ve tahdidin değiştirilmesi ile sınırlı olduğundan anılan Bakanlığa genel mahkemede mera, yaylak ve kışlaklar hakkında onları koruma ya da sahiplenmeye yönelik dava açma hakkı açık bir hükümle tanınmamıştır. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı genel bütçeye dahil idarelerden olmakla birlikte yasa ile verilen görevleri dışında mülkün sahibi olan Hazineyi doğrudan doğruya temsil yetkisi de bulunmadığından aktif dava ehliyeti yoktur. (Hukuk Genel Kurulu 2006/7 - 134 Esas, 2006/140 Karar)
Davacı İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün, tapu iptali ve mera olarak sınırlandırılması davası açma hakkı olmadığından davanın aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmesi gerekirken, yargılamaya devamla davanın kabul edilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile HMK 373/1. maddesi gereğince temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA, yerel mahkeme hükmünün BOZULMASINA, karardan bir örneğin Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesine, dosyanın İLK DERECE MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE, peşin yatırılan harcın yatırana iadesine, 15.12.2021 tarihinde oy çokluğu karar verildi.
KARŞI OY
4342 sayılı Yasa'nın 4/1. maddesinde meraların, devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu açıkça belirtilmiş olmakla birlikte, 6/1. maddesinde ise, "Mera, yaylak ve kışlakların tespit, tahdit ve tahsisi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca yapılır." denilmek suretiyle, davacı Bakanlığa görev verilmiştir. Davacı Bakanlık, Yasa'nın verdiği görev nedeniyle, tarla vasfında kütüğe kaydedilen parselin, özel kütüğüne mera vasfında kaydı için görülmekte olan davayı açmıştır. Davacı Bakanlık olmakla birlikte, dava Hazine vekili tarafından açılarak yürütülmüştür. Dava sonunda ise, Bölge Adliye Mahkemesince, dava konusu taşımazın mera vasfında özel siciline kaydına karar verilmiştir. Davanın niteliği, yukarıda açıklanan 4342 sayılı Yasa'nın 6. maddesi kapsamındadır, bu nedenle davacının taraf sıfatında HMK'ya aykırılık bulunmamaktadır; bu nedenle, işin esasına girilerek temyiz incelemesi yapılması gerekirken, davacının dava açma hakkı bulunmadığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması yönündeki sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.