MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2024/443 E., 2024/960 K.
ASIL VE BİRLEŞTİRİLEN DAVADA
DAVACILAR: ... vd. vekili Avukat ..., ... vd. vekili Avukat ..., ... vekili Avukat ...
DAVALILAR: ... vd. vekili Avukat ... vd.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2014/428 E., 2019/621 K.
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacılar ..., ... ve ... vekili tarafından duruşmasız, davacı ... vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 18.03.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde duruşmalı temyiz eden davacı ... vekili Av. ... ile duruşmasız temyiz eden davacılar ..., ... ve ... vekili Av. ... ile karşı taraftan davalılar vekili Av. ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Asıl davada davacı ... vekili 25.08.2014 tarihli dava dilekçesinde; davacının paydaşı olduğu dava konusu 121 ada 1 parsel sayılı taşınmazda, davalı ...'ın 30.10.2013, 08.11.2013, 19.11.2013, 10.01.2014, 14.07.2014 tarihli satış işlemleriyle; davalı ...'ın ise 27.05.2014 tarihli satış işlemiyle satın aldığı payların satışında bedelde muvazaa yapıldığı iddiasıyla ön alım hakkına dayalı olarak, davalılar adına olan tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tescilini talep etmiştir.
2. Birleştirilen Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/98 Esas sayılı dava dosyasında davacılar ...,... ve ... vekili 03.02.2016 tarihli dava dilekçesinde; davacıların paydaşı olduğu dava konusu 121 ada 1 parsel sayılı taşınmazda 27.05.2014 tarihli satış işlemiyle davalı ...'ın satın aldığı payın ön alım hakları nedeniyle tapu kaydının iptaline, eşit olarak davacılar adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
3. Birleştirilen Sivas 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/62 Esas sayılı dava dosyasında davacılar... ve ... 12.02.2015 tarihli dava dilekçesinde; davacıların paydaşı olduğu dava konusu 121 ada 1 parsel sayılı taşınmazda davalı ...'ın 27.05.2014 tarihli satış işlemiyle satın aldığı hissenin ön alım hakkı nedeniyle tapu kaydının iptaline davacılar adına eşit oranda tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
4. Birleştirilen Sivas 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/378 Esas sayılı dava dosyasında davacılar ... ve... 20.06.2016 tarihli dava dilekçesinde; emlakçılık işiyle uğraşan davalı ...'ın dava konusu 121 ada 1 parsel sayılı taşınmazda değişik tarihlerde pay satın aldığını ve bu hisseleri ön alım hakkının kullanılmasını engellemek amacıyla muvazaalı olarak 20.08.2014 tarihinde davalı ... ile trampa ettiğini belirterek dava konusu taşınmazlarda davalılar adına kayıtlı payın ön alım hakları nedeniyle iptaline, davacılar adına eşit oranda tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
5. Birleştirilen Sivas 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/400 Esas sayılı dava dosyasında davacı ...,... ve ... vekili 13.07.2016 tarihli dava dilekçesinde; davalı ...'ın dava konusu 121 ada 1 parsel sayılı taşınmazda değişik tarihlerde pay satın aldığını ve bu hisseleri ön alım hakkının kullanılmasını engellemek amacıyla muvazaalı olarak davalı ... ile trampa ettiğini, davalı ...'nin trampa yoluyla edindiği bu payın Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/78 Esas sayılı dava dosyasında iptal edilerek davalı ... adına tescilinin muhakkak olduğunu, müvekkillerinin ön alım haklarını bu dava ile kullandıklarını belirterek, davacıların ön alım haklarının tespiti ile 20.08.2014 tarihli trampa işleminin iptali ile ön alım hakkının kullanılabilmesi için davalı ... adına tesciline, trampaya konu diğer taşınmazın davalı ... adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacılar vekili 29.04.2019 tarihli ıslah dilekçesinde; birleştirilen Sivas 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/400 Esas sayılı davayı tamamen ıslah ettiklerini ve ön alım hakkının kullanılmasını engellemek amacıyla yapılan trampa işlemi nedeni ile davalılar adına kayıtlı payın iptali ile ön alım hakkı nedeniyle davacılar adına eşit oranda tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
6. Birleştirilen Sivas 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/37 Esas (2018/652 Esas) sayılı dava dosyasında davacı ... vekili 30.01.2015 tarihli dava dilekçesinde; dava konusu 121 ada 1 parsel sayılı taşınmazda davalı ... ile davalı ... arasında 20.08.2014 tarihinde yapılan trampa işleminin muvazaa nedeniyle iptaline ve muvazaa yoluyla trampa edilen payın ön alım hakkının kullanılması adına davalı ... adına tesciline, trampa gösterilen diğer taşınmazın ise davalı ... adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı ... vekili 29.04.2019 tarihli ıslah dilekçesinde; birleştirilen Sivas 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/37 Esas sayılı dava dosyasını tamamen ıslah ettiklerini ve ön alım hakkının kullanılmasını engellemek amacıyla yapılan trampa işlemi nedeni ile davalı ... adına kayıtlı payın iptali ile ön alım hakkı nedeniyle davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili asıl ve birleştirilen davalara beyan ve cevap dilekçelerinde; trampa işleminin muvazaalı olmadığını, muvazaa iddiasının tek başına bilirkişi raporu ile ispatlanamayacağını, davalının asıl dava tarihinden önce satın aldığı hisseleri trampa yoluyla devrettiğini, tapu maliki Necati aleyhine süresinde açılmış bir ön alım davası bulunmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
2. Davalı ... vekili birleştirilen davalara cevap ve beyan dilekçelerinde; trampa işleminin muvazaalı olmadığını, davalı ... ile iş ortaklığının bulunmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
3. Davalı ... vekili asıl ve birleştirilen davalara cevap ve beyan dilekçelerinde; bedelde muvazaanın söz konusu olmadığını davacının bu iddiasının reddine karar verilmesini talep ettiklerini beyan etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 26.11.2019 tarihli ve 2014/428 Esas, 2019/621 Karar sayılı kararı ile birleştirilen 2018/652 Esas, 2016/378 Esas ve 2016/400 Esas sayılı dava dosyalarında davaların trampa sözleşmesine dayanarak oluşturulan tapu kaydının muvazaa nedeniyle iptali ve eskisi gibi tescili davası olduğu, davacıların muvazaa iddiasını ispatlayamadıkları; asıl ve birleştirilen 2016/98 Esas ile 2015/62 Esas sayılı dava dosyalarında ise davaların ön alım hakkına dayalı olarak tapu iptali ve tescil davaları olduğu, davalı ... aleyhine açılan davalar yönünden davaların hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, ön alım bedelinin depo edildiği bu nedenle davalı ... aleyhine açılan ön alım davalarının kabulüne karar verilmesi gerektiği, davalı ...'ın ise payını dava tarihinden önce trampa yoluyla devretmesi nedeniyle taşınmazda payı kalmaması nedeniyle adı geçen davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle; asıl davada davalı ... aleyhine açılan davanın reddine, Ertan aleyhine açılan davanın kabulüne, birleştirilen 2016/98 Esas ve 2015/52 Esas sayılı dava dosyasında davanın kabulüne, birleştirilen 2016/378 Esas, 2016/400 Esas, 2018/652 Esas sayılı dava dosyalarında davaların reddine, dava konusu 121 ada 1 parsel sayılı taşınmazda davalı ... adına kayıtlı 50000/639177 hissenin iptali ile davacılar adına eşit oranda tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 26.11.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili, davalı ... vekili, davacı ... vekili, davacılar ..., ... ve ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 07.04.2022 tarihli ve 2022/400 Esas, 2022/862 Karar sayılı kararı ile hükmün vekâlet ücreti ile ilgili kısımlarında hatalar olduğundan bahisle başvuruların kabulüne, Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/428 Esas, 2019/621 Karar sayılı kararının kaldırılmasına; asıl dava yönünden ... aleyhine açılan davanın reddine, ... aleyhine açılan davanın kabulüne, birleştirilen 2018/652 Esas, 2016/400 Esas ve 2016/378 Esas sayılı davaların reddine, birleştirilen 2016/98 Esas, 2015/62 Esas sayılı davaların kabulüne 121 ada 1 parsel sayılı taşınmazın davalı ... adına kayıtlı 50000/639177 hissesine ilişkin tapu kaydının iptali ile davacılar adına eşit oranda tesciline karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin 07.04.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde birleştirilen davada davacılar ..., ... ve ... vekili ile asıl ve birleştirilen davada davacı ... vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.
2. Dairemizin 07.11.2023 tarihli ve 2022/3509 Esas, 2023/5381 Karar sayılı ilâmında; hüküm altına alınan 121 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının pasif olduğu, sicil kaydı kapatılan ve üzerinde işlem yapma olanağı bulunmayan tapu kaydı esas alınarak infazda duraksamaya neden olacak biçimde hüküm kurulmasının doğru olmadığı, vekâlet ücreti ile ilgili hükümlerin bir kısmında hata olduğu açıklanarak karar bozulmuştur.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen 2016/98 Esas ile 2015/62 Esas sayılı dava dosyalarında ise davaların ön alım hakkına dayalı olarak tapu iptali ve tescil davaları olduğu, davalı ... aleyhine açılan davalar yönünden davaların hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, ön alım bedelinin depo edildiği, bu nedenle davalı ... aleyhine açılan ön alım davalarının kabulüne, davalı ...'ın ise payını dava tarihinden önce trampa yoluyla devrettiği, trampaya karşı ön alım hakkı kullanılamayacağı, davacılar tarafından trampa işleminin ön alım hakkını engelleme amacıyla muvazaalı yapıldığı iddiasının ise ispatlanmadığı gerekçesiyle davalı ... yönünden davanın reddine, davalı ... yönünden ise taşınmazda payı kalmaması nedeniyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Birleştirilen davada davacılar ..., ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; trampa işleminin muvazaalı olduğuna ilişkin beyan ve iddialarını tekrarlayarak, birleştirilen 2016/78 Esas sayılı dava dosyasında düzenlenen bilirkişi raporunda trampa edilen taşınmazlar arasında fahiş fiyat farkı olduğunun belirlendiğini, bunun muvazaa iddiasının kanıtı olduğunu, İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararında belirtilen bilirkişi raporunda ise trampa edilen taşınmazların değerinin değil, ne kadar ön alım bedeli yatırılacağının hesaplandığını, trampa edilen taşınmazlar arasındaki değerin fahiş olup olmadığı ve değerler arasında fark olup olmadığına ilişkin alınan raporların birleştirilen Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/78 Esas sayılı dosyasından alındığını, bu hususun gözardı edilerek yanılgılı değerlendirmeyle karar verildiğini, 2016/98 Esas sayılı dosyada davacılar lehine ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Asıl ve birleştirilen davada davacı ... vekili temyiz dilekçesinde; trampa işleminin muvazaalı olduğuna yönelik iddia ve beyanlarını tekrarlayarak birleştirilen davada alınan bilirkişi raporuna göre trampa edilen taşınmazlar arasında 210.260,23 TL fark olduğunu, bu farkın işlem tarihine göre çok fahiş olduğunun gözetilmediğini, yanlış bilirkişi raporunun esas alınarak karar verildiğini, esas alınan bilirkişi raporunun depo bedelinin hesaplandığı rapor olduğunu, trampa edilen taşınmazlar arasında yaklaşık kök rapora göre 9 milyon liralık fark olduğunu, ek rapora göre ise 2 buçuk milyon liralık fark olduğunu, asıl davada davalı ... davanın açılmasına sebebiyet vermiş ve muvazaalı işlemlere iştirak etmiş olduğundan bu davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinin ve yargılama giderlerinden sorumlu tutulmamasının hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, asıl ve birleştirilen davalarda ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Asıl ve birleştirilen davada davacılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,
Yargıtay duruşma vekâlet ücreti 28.000,00 TL'nin duruşmalı temyiz isteminde bulunan davacı ...'ten alınarak davalılara verilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.03.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
TL : TL :
615,40 O.H. 615,40 O.H.
427,60 P.H. 427,60 P.H.
187,80 Kalan (Davacılar ... vd.) 187,80 Kalan (Davacı ...)
G. Yılmaz L.Beyazıtoğlu