(1918 S. K. m. 1, 27, 33, 45)
Dava: 1918 sayılı Kanuna muhalefetten sanıklar Hasan Turhan ve arkadaşları haklarında yapılan duruşma sonunda; beraatlarına dair Bakırköy 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nden verilen 12.9.1997 tarihli hükmün Yargıtay'ca incelenmesi müdahil idare vekili tarafından süresinde istenilerek dava evrakı Cumhuriyet Başsavcılığının bozma isteyen 16.2.1999 tarihli tebliğnamesiyle daireye verilmekle dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü;
Karar: Duruşmaya katılan Cumhuriyet Savcısı adının gerekçeli karar başlığına mahallinde ilavesi mümkün görülmüştür.
1- Savunması talimatla alınan sanık Hasan Hulusi Tayanç'ın 4.7.1996 günlü duruşmada ibraz ettiği belirtilerek okunduğu tutanağa geçirilen yazılı savunmasının dosyaya eklenmemesi,
2- 6.1.1996/589 gün ve sayılı gümrük çıkış beyannamesi muhteviyatı 98 koli 1016 adet tabii deriden mont, ceket ve kaban olarak beyan edilen eşyaların sondaj usulü havalesine istinaden yapılan muayenesinde eşyanın cins ve koli adedinin beyana uygun bulunmakla beraber, beyan edilen 1016 adet eşyadan 491 adedinin beyana uygun olduğu, bu haliyle 525 adet mont, ceket ve kabanın eksik bulunduğu bunun yanında 111 adet tabii deriden yeleğin beyan harici olduğunun tespit edilmesi üzerine Gümrük Müdürlüğünce yapılan ihbar ile sanıklar hakkında bu hususlardan bahisle 1918 sayılı Yasanın 45. maddesi delaletiyle 27/2-3-5, 33/son maddeleri uyarınca cezalandırılmaları yönünden dava açıldığı ve imalatçı firma yetkilileri hakkında takipsizlik kararı verildiği, gümrük çıkış beyannamesi ve ekleri incelendiğinde imalatçı firmanın Akdağ Deri Sanayi Ticaret A.Ş. ihracatçı firmanın EGS Ege Giyim Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş. olup gümrük çıkış beyannamesinin beyan eden hanesini EGS firması adına vekaleten sanık Köksal Çebi'nin imzaladığı ve 19.10.1994 gün ve 94/11 sayılı tebliğ ile ihracatçı EGS firmasına Sektörel Dış Ticaret Şirketi statüsü verildiği ve bu firmanın bu sıfatla imalatçı Akdağ firması ile 96/1 sayılı Dahilde işleme Rejimi Tebliğinin 16. maddesine göre sözleşme düzenledikleri, bu sözleşmeye göre EGS firmasının, imalatçı Akdağ firmasının gerçekleştireceği ihracatta aracı ihracatçı olarak hareket edeceği, imalatçının ihraca hazır mallarının ihracatının EGS adına yapılacağı, aracı ihracatçı EGS'nin bu ihracattan dolayı sağlayacağı kota tahsisleri ve sair tüm hak ve teşviklerin imalatçıya ait olacağı, imalatçı tarafından Türkçe fatura, çeki listesi, serbest ihracat beyannamesi ve diğer belgelerin EGS adına doğru ve noksansız olarak tanzim edilip ilgili makamlara verileceği ve bir suretlerinin de EGS firmasına gönderileceği, ihracat muamelerinin imalatçı tarafından EGS adına yapılacağından EGS'nin imalatçıya vekaletname ile ihracat işlemleri için gerekli evrak ve basılı kağıtları vereceği, EGS firması dilediğinde imalatçının ihraca hazır mallarının ihracat işlemlerini bizzat kendisi veya görevlendireceği kişiler vasıtasıyla yaptırabileceği, her iki halde de resmi dairelere verilecek belgelerin imalatçının vereceği verilere göre düzenleneceğinden bunların eksik, yanlış veya gerçeğe aykırı çıkmaları halinde doğabilecek tüm mali, hukuki ve cezai sorumluluğun imalatçıya ait olacağının hükme bağlandığı dosya içeriğinden anlaşılmıştır.
Yukarıda anılan sözleşmede bahsi geçen 96/1 sayılı Dahilde işleme rejimi tebliğinin 16. maddesinin Dahilde işleme izin belgesi alan ihracatçılar ve/veya imalatçı ihracatçılar, ihracını taahhüt ettikleri malların ihracatını bizzat yapabilecekleri gibi, müsteşarlıktan izin almadan başka bir ihracatçı aracılığı ile de yapabilirler. Bu tür ihracatta aracı ihracatçının, belge sahibinin ve yan sanayicinin ünvanları ile dahilde işleme izin belgesinin tarih ve sayısı gümrük beyannamelerine derc edilir. İhraç malını imal veya tedarik eden firma ile ihracatçı firma arasındaki tüm hukuki sorunlar, aralarında yapacakları sözleşme hükümlerine tabidir kuralını öngördüğü, 94/10, 95/4 ve 96/5 sayılı Sektörel Dış Ticaret şirketlerine ilişkin tebliğlerin 6. maddelerinde Sektörel Dış Ticaret Şirketleri kendi adlarına yaptıkları ve adlarına faturası kesilen ve kendilerine teslimatı yapılan malların ihracında ihracat, kambiyo ve sair ilgili mevzuat yönünden münhasıran sorumludurlar. Ancak, ihracata konu olan malın üretimi veya temini konusunda düzenlenen tüm belgelerden, Sektörel Dış Ticaret Şirketlerinin yazılı sözleşme ile akit tarafı olan imalatçı veya tedarikçiler sorumludur hükmünün getirildiği ve 27.9.1996 gün 22770 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 96/32 sayılı tebliğin 11. maddesi ile 26.12.1996 gün ve 22829 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 96/39 sayılı tebliğin 9. maddesinde de Sektörel Dış Ticaret Şirketleri, kendi nam ve hesabına yurt içinden satın alarak yaptıkları malların ihracında; ihracat, kambiyo ve ilgili sair mevzuatta öngörülen idari ve cezai yükümlülüklerden doğrudan ve münhasıran sorumludur. Sektörel Dış Ticaret Şirketi ile imalatçı arasında yapılan bir aracılık sözleşmesine binaen imalatçı şirketin bizzat imal ve tedarik ederek Sektörel Dış Ticaret Şirketi üzerinden gerçekleştirdiği ihracatta ise, aracılık sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadığı sürece ihracat, kambiyo ve ilgili sair mevzuatta öngörülen idari ve cezai yükümlülüklerden doğrudan ve münhasıran imalatçı şirketler sorumludur şeklinde düzenleme konulduğu görülmüştür.
Şu hale göre,
Sektörel Dış Ticaret Şirketi statüsüne sahip olan aracı ihracatçı EGS firması ile imalatçı Akdağ firması arasında düzenlenen aracılık sözleşmesine dayanarak eşyaları imalatçı şirketin bizzat imal veya tedarik edip, EGS firması üzerinden ihracatı gerçekleştirmeye teşebbüs ettiğinden, aracılık sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadığı sürece ihracat, kambiyo ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen idari ve cezai yükümlülüklerden doğrudan ve münhasıran imalatçı Akdağ firmasının sorumlu olacağı, ancak aracı ihracatçı EGS firması yetkilisi sanıkların aracı ihracatçı olarak ihracına teşebbüs ettikleri malların eksik veya gönderilen eşya arasında beyan harici mal olduğu hususlarında bilgilerinin bulunduğu, yani imalatçı firma ile bu malların eksik veya beyan harici yüklendiğini bilerek birlikte hareket ettiklerinin anlaşılması halinde kaçakçılık suçu yönüyle sorumlu olacakları gözetilerek, dava konusu gümrük çıkış beyannamesi nedeniyle sahtecilik suçundan açılan dava dosyası varsa getirtilerek incelenmesi ve imalatçı firma yetkilileri de dinlenilip anılan hususlar araştırılıp tartışılarak sanıkların olaydaki fonksiyonlarına göre hukuki durumlarının tayin ve takdiri gerekirken eksik incelemeye dayanılarak yazılı şekilde hüküm tesisi,
3- Zapt edilip gümrük muhafazası altına alınan dava konusu eşyalar hakkında bir karar verilmemesi,
Sonuç: Yasaya aykırı, müdahil idare vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün isteme uygun olarak BOZULMASINA 12.07.1999 günü oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy