(2762 S. K. m. 8, 26, 27, 28, 29, 41) (743 S. K. m. 81/B) (3402 S. K. m. 13/B-c) (YİBK. 04.03.1959 T. 19592 E. 1959/19 K.)
Dava: Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin yasal süresinde olduğu anlaşıldı, tetkik raporu ve dosyadaki belgeler okundu, gereği görüşüldü:
Karar: Kadastro sırasında 181 parsel sayılı 7480 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğundan söz edilerek, Hazine adına tesbit edilmiştir. İtirazları komisyonca reddedilen Orhan ve paydaşları, tapu kaydına dayanarak dava açmışlardır. Tesbit ve askı süresinden sonra Asliye Hukuk Mahkemesinde İbrahim tarafından Hazine aleyhine açılan tescil davası görevsizlik kararı ile kadastro mahkemesine aktarılmıştır. Mahkemece; İbrahim'in davasının reddine, Orhan ve paydaşlarının davasının kabulüne, dava konusu parselin davacılar Orhan ve paydaşları adına payları oranında tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı İbrahim ile davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu taşınmazın Kamil Bey mirasçıları olan davacı Orhan ve paydaşlarının tutunduğu Sultan Selim Han Vakfı'ndan icareteynli taşınmaza ait K. Sani 1288 günlü tapu kaydının kapsamında kaldığı mahkemece yapılan keşif ve askeri harita uygulaması ile saptanmıştır. Tapu kaydının icareteynli Vakıf taşınmaza ait olması ve bu nitelikteki taşınmazların 4.3.1959 gün ve 2/19 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre zilyetlikle kazanılmasının mümkün olmadığı gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş ise de, söz konusu İçtihadı Birleştirme Kararı hüküm fıkrası ile sıkı sıkıya bağlantılı olan gerekçesinden de açıkça anlaşıldığı üzere icareteynli vakıf mutasarrıfının intikale salih mirasçı bırakmadan ölümü nedeniyle vakfına dönen ve bu nedenle mülkiyeti mutasarrıfına geçmemiş olan taşınmazlarla ilgilidir.
Bu nedenle taşınmazın vakfına dönüp dönmediğinin ve sözü edilen içtihadı birleştirme kararının kapsamına girip girmediğinin 2762 sayılı Vakıflar Kanununun ilgili hükümleri incelenmek suretiyle belirlenmesi gerekmektedir. 5 Haziran 1935 tarihli Vakıflar Kanununun mukataalı ve icareteynli vakıf mallarının tasfiyesi ile ilgili 4. babında yer alan 26. maddesinde, bu Kanunun neşrinden sonra vakıf mallarının mukataaya ve icareteyne bağlanamayacağı 27. maddesinde mevcut mukataalı toprakların veya icareteynli taşınmazların mülkiyetlerinin taviz karşılığında mutasarrıflarına geçirileceği 28. maddesinde tavizi ödenen taşınmazın mülkiyetin mutasarrıfı adına tapuya tescil olunacağı 29. maddesinde on yıl içinde taviz vermek suretiyle icareteyn veya mukataa kayıtları terkin edilmemiş olan taşınmazların mülkiyetinin on yıl sonunda kendiliğinden mutasarrıflarına geçeceği ve vakfın hakkının ivaza döneceği hükme bağlanmış ve 13 Haziran 1945 günlü,4755 sayılı Kanunla da 29. maddede yazılı süre sona erdiği tarihten başlayarak, on yıl uzatılmıştır. Anılan yasa hükümlerinden çıkan sonuca göre uzatılan süre bitmiş olup söz konusu sürenin bitiminden itibaren taşınmazın mülkiyeti kendiliğinden mutasarrıfı olan kişi ya da kişilere, ölümleri halinde ise mirasçılarına geçmiş vakfın hakkı bedele dönüşmüştür. Mutasarrıfın mülkiyetine geçen taşınmazlar 4.3.1959 gün ve 2/19 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının kapsamı dışındadır. Vakıflar Kanununun 41. maddesi hükmüne göre Medeni Kanundaki zamanaşımı hükümleri vakıf mallar hakkında da tatbik olunur. İstisnası, aynı Kanunun 8. maddesi hükmünce doğrudan doğruya hayrattan olan vakıf taşınmazlardır. Medeni Kanunun 81/B maddesi kazanılmış hakları ortadan kaldırmış değildir.
O halde tarafların iddia ve savunmalarının bu kurallar ve hükümler gözönünde tutulmak suretiyle incelenmesi gerekmektedir. Davacı Orhan ve paydaşlarının tutunduğu tapu kaydına göre taşınmazın mutasarrıfları Kamil Bey ile kardeşleri Behiye, Sıdıka ve Zafer Adile Hanımdır. Bunlardan Zafer Adile Hanım'ın 1/4 payı adı geçenin ölümü üzerine K. sani 1330 gün ve 125 sayılı tapu kaydı ile kocası Ahmet Azmi Bey'e intikal etmiştir. Tapu kayıtlarında bu tarihten sonra intikal yapılmamıştır. Kayıt maliklerinden Kamil Bey 1296 yılında ölmüş ve dosyada bulunan veraset kararında adları geçen mirasçılarını bırakmıştır. Bu durumda Kamil Bey payının diğer koşulları bulunduğu takdirde kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisabı mümkündür. Mahkemece Behiye, Sıdıka ve Ahmet Azmi'nin ölüm tarihleri ile mirasçı bırakıp bırakmadıkları belirlendikten sonra davacı İbrahim'in zilyetliğe dayanan iddiaları araştırılmalı, adı geçen davacı taraf yararına 3402 sayılı Kadastro Kanununun 13/B-c maddesi hükmünde öngörülen edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği kuşkuya yer bırakmayacak şekilde saptanmalıdır. Taşınmazla ilgili kadastro tesbit tutanağında taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu belirtilerek çalılık niteliğiyle Hazine adına tesbit edildiği halde mahkemece dinlenen bilirkişi ve tanıklar taşınmazın tesbit gününden geriye doğru 20 yıldan fazla bir zamandan beri komşu parsel malikleri tarafından sürülüp ekildiğini bildirmişlerdir.
Mahkemece bu çelişki üzerinde durulmamış, taşınmazın hangi bölümünün hangi zilyet tarafından ekilip sürüldüğü, zilyetlerle davacı İbrahim arasındaki akdi ya da irsi ilişki bulunup bulunmadığı belirlenmemiştir. Sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için teknik bilirkişi iştiraki ile tesbit tutanağında imzaları bulunan muhtar ve tüm bilirkişiler mahkemece dinlenen bilirkişi ve tanıklar hazır olduğu halde mahallinde yeniden keşif yapılmalı, yerel bilirkişi, tanıklar ve tesbit bilirkişilerinden zilyetliğin başlangıcı, sürdürülüş biçimi ilk zilyet ile sonraki zilyet arasında miras ve akti ilişki olup olmadığı yönünden olaylara dayalı etraflı bilgi alınmalı, davacının zilyetliği varsa, taşınmazın hangi kesimini kullandığı açıklığa kavuşturulmalı, teknik bilirkişiye keşfi izlemeye elverişli olacak şekilde haritalı rapor düzenlettirilmeli, bilirkişi ve tanık sözleri arasında çelişki ortaya çıktığı takdirde yöntemine uygun olarak yüzleştirilmek suretiyle giderilmeye çalışılmalı koşulların varlığı halinde zilyedin 3402 sayılı Kadastro Kanununun 13/B-c maddesi hükmünden yararlanabileceği dikkate alınmalı, deliller bu çerçevede değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir. Mücerret 4.3.1959 günlü ve 2/19 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına dayanılarak eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de Kamil Bey mirasçılarının tümünün taşınmazda Kamil Bey'den intikâl eden 1/4 oranında payları olduğu ve diğer kayıt maliklerinin mirasçısı olduklarını iddia ve ispat etmediklerine göre payla sınırlı olmaksızın taşınmazın tümünün Kamil Bey mirasçıları adına tesciline karar verilmiş olması dahi isabetsizdir.
Sonuç: Temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 08.04.1996 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy