(3402 S. K. m. 14)
Dava: Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı hazine tarafından istenilmekle, temyiz isteminin süresinde olduğu anlaşılmakla dosya incelendi, dosyadaki belgeler okundu, tetkik hakiminin açıklamaları dinlendi. Gereği görüşüldü:
Karar: Kadastro sırasında 438 parsel sayılı 70,300 m2 yüzölçümündeki taşınmaz devlete ait ham topraktan ihya edilmek suretiyle 11 sene den beri ve halende Yusuf ve Dursun Ünlü'nün zilyetliğinde olduğundan Yusuf ve Dursun Ünlü adına tespit edilmiştir. Tespite hazine, Cemal Özbek, Osman Sevinç, Hacı Mehmet Sevinç, Ömer Genç, Yahya Genç, Ömer Ekinci itiraz etmiştir. Mahkemece, hazine dışındaki davacıların davasının feragat nedeniyle reddine hazinenin davasının reddi ile çekişmeli parselin Yusuf Ünlü adına ve Dursun Ünlü mirasçıları adına payları oranında tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm davacı hazine tarafından temyiz edilmiştir.
Sonuç: Mahkemece dava konusu taşınmaz üzerinde tespit gününde adlarına tescile karar verilen zilyet davalılar yararına 3402 Sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesi hükmünde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş ise de yapılan araştırma, uygulama hüküm vermeye yeterli değildir. Tespit tutanağı içeriğinde dava konusu taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ham toprak niteliğindeki yerlerden olduğu belirtilerek imar ve ihya edilmek suretiyle 11 yıldan beri adlarına tespit yapılan davalıların zilyet olduğu belirtilmiştir. Bu olgu dikkate alındığında mahkemece yapılan araştırma ve soruşturma hüküm kurmaya yeterli değildir. Öğretide ve uygulamada kural olarak, taşınmazın ilk kez sürülmesi ile kültür arazisi haline gelmesi halinde imar ve ihyadan söz edilmesine olanak yoktur. Ne var ki, tutanak içeriğinde imar ve ihyadan söz edildiğine göre imar ve ihyanın ne şekilde yapıldığının açıklığa kavuşturulması gerekir. İmar ve ihya devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşlık, kayalık, çalılık gibi yerlerin para ve emek sarfı ile kültür arazisi haline getirilmesi işlemidir. Ne var ki, yerel bilirkişi ve tespit tutanağı bilirkişilerinden bu konuda açık seçik bir bilgi alınmamış, uzman bilirkişiden özellikle ziraatçi bilirkişiden taşınmazın toprak yapısı incelettirilip komşu taşınmazlarla mukayesesi yaptırılarak dinlenen bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmemiştir. O halde sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için tespit tutanağı bilirkişileri önceki keşiflerde dinlenen bilirkişi ve tanıklar hazır olduğu halde resen seçilecek uzman bilirkişisi, ziraat yüksek mühendisi, ziraat mühendisi aracılığı ile taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, tespit tutanağı bilirkişileri hükme dayanak yapılan keşiflerde dinlenen bilirkişiler ve tanıklar taşınmaz başında yeniden dinlenerek imar ve ihyanın ne şekilde yapıldığı, hangi günde başladığı açıklığa kavuşturulmalı, beyanlar arasında çelişki olduğu takdirde çelişkiler giderilmeli, tespit tutanağı bilirkişileri ile, önceki keşiflerde dinlenen bilirkişi ve tanıklardan daha sonra vefat edenler olduğu takdirde adı geçenlerin ölüm günlerini gösterecek şekilde nüfus kayıt örnekleri getirtilerek dinlenemeyiş nedenleri hüküm yerinde tartışılmalı, uzman bilirkişiden taşınmazın konumu, fiziksel yapısı, meyil durumu hakkında bilgiler alınmalı, komşu taşınmazlarla mukayesesi yaptırılmalı, ayrıca mahkemece bizzat taşınmaz görülüp gözlenmeli, mahkemece yapılan bu gözlem ayrıntılı şekilde keşif tutanağına geçirilmeli, mahkemenin yaptığı gözlemi yansıtacak şekilde uzman bilirkişiden ayrıntılı gerekçeli rapor alınmalı, komşu parsellerin tespit tutanağı içeriği ve dayanağı belgelerle bilirkişi ve tanık sözleri ve uzman bilirkişi raporu denetlenmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir. Mahkemece bu olgular gözardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davacı hazinenin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 19.09.2002 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy