(3402 S. K. m. 20) (1086 S. K.m. 27, 237)
Dava: Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle, duruşma için tebliğ edilen 10.7.2001 günü belirlenen saatte temyiz eden Yeşil Antalya M
Veresesi Kooperatifi Vekili Avukat Serpil S.. ve Hasan A.. mirasçıları vekili Avukat Niyazi A
ile aleyhine temyiz istenilen Vakıflar Genel Müdürlüğü vekili Avukat Ayşe M.. geldiler. Gelenlerin huzuru ile duruşmaya başlandı. Duruşmada hazır bulunan tarafların sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. Tetkik hakiminin raporu okundu. Dosyadaki belgeler incelendi. Tetkik hakiminin açıklamaları dinlendi, gereği görüşüldü:
Karar: Kadastro sırasında 570 ada 1 ve 556 ada 1 parsel sayılı 114500 m2 ve 2.522.500 m2 yüzölçümündeki taşınmazlar aynı tapu kaydına dayanılarak Murat Paşa Vakfı adına, 585 ada 1 parsel sayılı 55200 m2 yüzölçümündeki taşınmaz ise vergi kaydına ve bir başka tapu kaydına dayanılarak Murat Paşa Vakfı adına tespit edilmiştir. Asliye Hukuk Mahkemesinde davacı Yeşil Antalya müftü arazisi hissedarları sınırlı sorumlu yapı kooperatifi ayrı tapu kaydına dayanarak 556 ada 1 ve 585 ada 1 sayılı parseller hakkında dava açmıştır. Recep T
, Hasan A
ve Mehmet A
. ise yine başka tapu kayıtlarına dayanarak davaya katılmışlardır. Mahkemece 3402 Sayılı Yasanın geçici 1/2 maddesi gereğince görevsizlik kararı verilerek dava kadastro mahkemesine aktarılmıştır. Mehmet Emin B
.. ve arkadaşları, Mehmet Y
., Sera E
.. ve arkadaşları dava dışı 556 ada 2 ve 570 ada 3 sayılı parsele uygulanan tapu kaydına ve miras yolu ile gelen hakka dayanarak, Ali Rumi Ö
ve İbrahim Ethem A
.. ile Sedat Ç
.. ve Atıf B
tespit gününden sonra katılanların dayandıkları tapu kayıtları maliklerinden pay satın aldıklarını öne sürerek davaya katılmışlardır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda katılan Sedat Ç
ve Atıf B
...'ın davaları yönünden mahkemenin görevsizliğine, diğer katılanlar ve davacı yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı Yeşil Antalya M
.. Veresesi Yapı Kooperatifi vekili katılan Recep T
. mirasçıları ve paydaşları vekili katılan Mehmet Emin B
ve arkadaşları vekili, katılan Mehmet Y
vekili katılan Sera E
. ve bir kısım arkadaşları vekili ile katılan Meliha B
.. vekili tarafından temyiz edilmiştir. Mahkemece dava konusu 556 ada 1, 585 ada 1 parsel sayılı taşınmazların davacı ve katılan davacıların tutunduğu tapu kayıtlarının kapsamında kalmadığı katılan davacılardan Sedat Ç
. ve Atıf B
'ın tespitten sonra taşınmazda tapu kaydına dayanarak pay satın aldığı dava konusu 556 ada 1 ve 585 ada 1 parsel sayılı taşınmazların tespitlerine dayanak yapılan tapu kayıtlarının kapsamında kaldığı gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş, 570 ada 1 parsel sayılı taşınmaz ise dava konusu olmadığı halde dava konusu kabul edilerek ve davanın dışına çıkılarak sözü edilen taşınmaz hakkında hüküm oluşturulmuştur. Mahkemece yapılan araştırma, uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Davacı Yeşil Antalya M
. Vereseleri Yapı Kooperatifi Haziran 1325 tarih, 148 sayılı sicilden gelen Haziran 1933 tarih 115 sayılı tapu kaydı ve tedavüllerine, katılan davacı Recep T
ve paydaşları 12.6.1947 tarih 39 ila 47 sayılı tapu kayıtları ve tedavüllerine, katılan davacı M.Emin B
. ve arkadaşları ile Mehmet Y
.. ve Sera E
.. ile arkadaşları Sefer 1264 tarih 581-SF 10033 umum nolu tapu kaydına, davalı Murat Paşa Vakfı ise dava konusu 585 ada 1 parsel sayılı taşınmaza revizyon gören Haziran 1926 tarih 4 sayılı ve 556 ada 1 parsel sayılı taşınmaza revizyon gören 16.6.1955 tarih, 64 sayılı tapu kayıtlarına dayanmışlardır. Tapu kayıtlarının uygulanmasına ilişkin bilirkişi sözleri gerekçesiz tapu kayıtlarında tarif edilen sınır yerleri haritada gösterilmediğinden keşfi izleme imkanı vermeyen harita ve rapor yetersizdir. Davacı Yeşil Antalya M
Vereseleri Yapı Kooperatifi ile davaya katılan davacılar ayrı ayrı tapu kayıtlarına dayanmışlardır. Çekişmeli taşınmazların tespitleri de tapu kayıtlarına dayanılarak yapılmıştır. Hal böyle olunca uyuşmazlığın sağlıklı bir çözüme kavuşturulabilmesi için dayanılan tapu kayıtlarının 3402 sayılı Kadastro Kanununun 20. maddesi hükmü uyarınca yöntemine uygun şekilde yerine uygulanması, kapsamlarının ayrı ayrı belirlenmesi zorunludur. Öte yandan Yüksek 14. Hukuk Dairesince sevk edilen bozma kararına da uyulmuştur. Hemen belirtelim ki kural olarak bozma kararına uyulmakla orada belirtilen biçimde işlem yapılması yolunda lehine bozma yapılan taraf yararına kazanılmış hak aynı doğrultuda işlem yapılması yolunda yerel mahkeme için zorunluluk doğar. Ne var ki bozma kararına uyulduğu halde gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. O halde öncelikle bozma kararı gerekleri aynen yerine getirilmeli, bu olgu dikkate alınarak az yukarıda vurgulandığı üzere tarafların dayandıkları tapu kayıtları yöntemine uygun şekilde yerine uygulanmalıdır. Öte yandan davacı Yeşil Antalya M
Vereseleri Kooperatifinin 6.6.1968 tarihli dava dilekçesinde sözünü ettiği 1958/640 esas sayılı dava dosyasının daha sonra 1972/22 esas sayısını aldığı dikkate alınarak sözü edilen dava dosyası getirtilmeli, bu davanın derdest olup olmadığı, derdest ise sonuçlanıp sonuçlanmadığı incelenmeli, ayrıca davalı Vakıflar Genel Müdürlüğü vekilinin savunmasında belirttiği gibi gerçekten sözü edilen davanın açılmamış sayılmasına karar verilip verilmediği incelenmeli, bundan sonra 585 ada 1 parsel sayılı taşınmazla ilgili asliye hukuk mahkemesinin 1967/204 esas sayılı dava dosyası da getirtilip incelenmeli, bu davanın sonuçlanıp hükmün kesinleşip kesinleşmediği incelenmeli, dava dosyasının dayanağı ilamda kim yada kimlerin taraf olduğu araştırılmalı, eldeki görülmekte olan davada 585 ada 1 parsel sayılı taşınmazında dava konusu olduğu dikkate alınarak taraflar arasında koşulları usulün 237. maddesi hükmünde öngörülen biçimde kesin hüküm bulunup bulunmadığı araştırılmalı, kesin hükmün bulunmadığı belirlendiği takdirde aynı taşınmaz hakkında verilen ve kesinleşen önceki günlü bir hüküm bulunduğu bu olgunun güçlü delil niteliğinde olabileceği gözönünde tutulmalı, yerleşik Yargıtay uygulamasında güçlü delilin aksinin de daha güçlü delille kanıtlanabileceği de göz önüne alınmalı, bundan sonra yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, yerel ve uzman bilirkişi, fen memuru, harita mühendisi ve kadastro teknisyeninden oluşan bilirkişi kurulu tarafların aynı yöntemle gösterecekleri tanıklar hazır olduğu halde taşınmazlar başında yeniden keşif yapılmalı, tespite dayanak yapılan davalıların dayandığı tapu kayıtları ile davacı Yeşil Antalya Müftü V
.. Yapı Kooperatifi, davaya katılanların tutundukları tapu kayıtları yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi kurulu eliyle yerine ayrı ayrı uygulanmalı, özellikle dayanılan tapu kayıtlarından dayanağı haritası bulunanların kapsamının haritasına göre belirleneceği gözönünde tutulmalı, tutulan tapu kayıtlarından dayanak haritası bulunmayan tapu kayıtları var ise bu tapu kayıtlarının kapsamları kayıtlarda tarif edilen sınır yerleri esas alınarak belirlenmeli, kayıtlarda tarif edilen ve yerel bilirkişice bilinemeyen sınır yerleri bulunduğu takdirde bu konuda taraflara tanık dinletme olanağı sağlanmalı, tarafların tutunduğu tapu kayıtlarının ifraz görmeleri halinde ifraz yoluyla oluşan müfrez tapu kayıtlarında aynı yöntemle yerine uygulanmalı, uygulamada müfrez tapu kayıtlarının kapsamının kök tapu kaydı içinde aranacağı özellikle göz önüne alınmalı, uzman bilirkişi kuruluna kayıtlarda tarif edilen sınır yerleri düzenleyecekleri haritada işaret ettirilmeli, bu yolla dayanılan tapu kayıtlarının kapsamı duraksamaya meydan vermeyecek biçimde belirlenmeli; davacı Yeşil Antalya M
.. Vereseleri Yapı Kooperatifinin davasının niteliği dikkate alınarak tutunduğu örneği dosyada mevcut fen ehli Alaattin Ö
tarafından düzenlenen 1956/987 esas sayılı dava dosyasındaki ilamın dayanağı haritanın ölçeği ile kadastro paftasının ölçeği eşitlenerek yerel bilirkişi yardımı uzman bilirkişi eliyle yerine çakıştırılmak suretiyle uygulanmalı, uygulamada haritalarda tarif edilen belli poligon ve röper noktalar ile arz üzerinde bulunan doğal ve yapay sınır yerlerinden yararlanılmalı, kapsamı belirlenmeli, ayrıca tutunulan tapu kayıtlarından dava dışı taşınmazlara revizyon gören tapu kayıtları var ise kapsamları belirlenirken dayanılan tapu kayıtlarının revizyon gördüğü dava dışı taşınmazlarda gözönünde tutulmalı, dayanılan her bir tapu kaydının kapsamı duraksamaya meydan vermeyecek biçimde ayrı ayrı belirlenmeli, uzman bilirkişi kurulundan keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan verecek şekilde ayrıntılı, gerekçeli rapor alınmalı, tarafların dayandığı tapu kayıtlarının iç içe girmesi bir başka deyişle örtüşmesi halinde önceki günlü doğru temele dayanan hukuksal değerini yitirmeyen kayda değer verileceği düşünülmeli, hükmüne uyulan bozma kararı içeriğine göre dava konusu 585 ada 1 parsel sayılı taşınmaz hakkında açılıp sonuçlanan davada verilen hükmün kesinleştiği dikkate alınarak kesinleşen mahkeme hükmü incelenmeli, taraflar arasında kesin hüküm bulunup bulunmadığı belirlenmeli, bu nedenle sözü edilen ilamın dayanağı haritada az yukarıda belirtilen biçimde yerel bilirkişi ve uzman bilirkişiler kurulu aracılığı ile yerine uygulanmalı, kapsamı belirlenmeli, kesin hükmün taraflarını bağlayacağı kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle yargılamanın her aşamasında istek olmasa bile mahkemece resen gözetilmesi gerekli olumsuz dava koşulu olduğu dikkate alınmalı, kesin hükmün bulunmadığının belirlenmesi halinde çekişmeli 585 ada 1 parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak önceki günlü kesinleşen ilamın güçlü delil niteliğinde olacağı ancak güçlü delilin aksinin daha güçlü delillerle kanıtlanabileceği düşünülmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece böylesine bir araştırma ve soruşturma yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi tespitten sonra pay satın almaya dayanarak davaya katılan Ali Rumi Ö
. ve İbrahim Ethem A
'ın davalarının yenilik doğurucu haklara ilişkin olduğu bu nitelikteki haklarla ilgili davaların kadastro mahkemesinde çözümlenmesinin olanaksız, genel mahkemede görülmesinin zorunlu bulunduğu dikkate alınarak adı geçen ve davaya katılanlar Ali Rumi Ö
.. ve İbrahim Ethem A..'ın davaları hakkında dava dilekçesinin görev yönünden reddine usulün 27. maddesi hükmü uyarınca dava dosyasının görevli hukuk mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken bu olgunun da gözardı edilmesi isabetsizdir.
Sonuç: Davacı ve katılanların temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, yargıtay duruşmasında kendilerini vekille temsil ettiren Yeşil Antalya M
. Veresesi Kooperatifi ile katılan davacı Hasan A
mirasçıları vekili için takdir ve tespit olunan 150.000.000'ar lira avukatlık parasının davalı Vakıflar İdaresinden alınarak adı geçen davacılara verilmesine, 13.4.2004 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy