(5521 S. K. m. 5) (4721 S. K. m. 19, 49)
Dava: Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:
Davacı vekili; müvekkilinin davalı işyerinde çalıştığını, iş sözleşmesinin işverence geçerli veyahut haklı nedene dayanmadan feshedildiğini davacıya hak ettiği işçilik ücretlerinin ödenmediğini belirterek bazı işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, davacının davalıdan alacağı bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemece; davacı işçinin ikametgahının ... ilçesinde bulunduğu, davalı şirketin ise merkezinin ... ili olduğu, davalı şirketin GSM operatörlerine ait baz istasyonu kulelerinin kurulumu işini yapan bir şirket olduğu ve ilçemizde de yapılan araştırmalarda herhangi bir şubelerinin olmadığının anlaşıldığı, davacının davalı şirketin emri ve direktifleri doğrultusunda Türkiye'nin çeşitli yerlerinde kule kurulum işinde çalıştığı, davacının Sgk kayıtlarında en son çalıştığı işin ... ili ... ilçesinde olduğunun anlaşıldığı, ancak işçilik alacaklarına dair taleplerini içeren bu davayı mahkemede açtığı, davacının bu davayı mahkemede açmasının tek sebebinin ... ilçesinde ikametgahının olmasından kaynaklandığı, davacı işçinin SGK İl Müdürlüğünden gönderilen iş yeri kayıtlarından ... ilçesinden çalışmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
Taraflar arasında yetkili mahkemenin hangi iş mahkemesi olduğu hususunda uyuşmazlık vardır.
5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesi uyarınca, iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme geçerli değildir.
İş mahkemesinin görevi kapsamında bulunan bir dava, dava tarihinde davalının ikametgâhının bulunduğu veya işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır.
Türk Medeni Kanununun 19. maddesi uyarınca, gerçek kişi yönünden yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. Gerçek kişi işverenin başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu kanıtlanmadığı takdirde, kural olarak nüfusta kayıtlı olduğu yerin ikametgâh olarak kabulü gerekir. Aynı Yasanın 49. maddesi gereğince, tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça, işlerinin yönetildiği yerdir.
Yetkili mahkemenin belirlenmesinde önemli olan işin yapıldığı işyeri tanımına, 5521 sayılı Yasada yer verilmemiştir. İşyeri, 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, işveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir. İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür. Bir yer, ancak işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunmaktaysa, o işyerinden sayılacaktır.
İş veya toplu iş sözleşmesinin tarafları, davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer dışındaki bir mahkemenin yetkili olduğuna dair düzenleme yapmaları, 5521 sayılı Kanunun 5. maddesinin emredici nitelikteki son cümlesi gereğince geçersizdir.
İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan, davalı tarafça süresinde yetki itirazı yapılmamış olsa bile, mahkeme tarafından bu husus kendiliğinden göz önünde bulundurmalıdır. Bir başka anlatımla hâkim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de resen yetkisizlik kararı verebilir.
Somut uyuşmazlıkta; Mahkemece davacının işverene ait sabit bir işyerinde çalışmadığı ve şirket merkezinin ...ilinde bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. SGK hizmet cetveli ve işe giriş, işten ayrılma belgeleri incelendiğinde; davacının davalıya ait '...' ve '...' numaralı işyerleri üzerinden sigorta primlerinin ödendiği,'...' numaralı işyerinden 8.10.2012 tarihinde çıkış bildirimi yapıldığı ve işyeri adresinin ... - ... '...' numaralı işyerinden 30.10.2012 tarihinde çıkış bildirimi yapıldığı ve işyeri adresinin ... - ..., 24.8.2012 tarihli fesih bildirini üzerinde '....' kaydının yazılı olduğu, işverence düzenlendiği anlaşılan imzasız kıdem tazminatı bordrosunda şirket adresinin ... - ... olarak belirtildiği ve son olarak davalıya ait ... - ...de bulunan işyeri ile ilgili ... ... Belediye Başkanlığınca düzenlenen işyeri açma ruhsat fotokopisinin dosyada yer aldığı anlaşılmaktadır. Tüm sıralanan belgeler karşısında ve davacı tarafça davalının ... - ...de davalı şirketin şube deposu bulunduğu, davacının bu depoda çalıştığı iddia edilmekle davacının çalıştığı yer hususunda tereddüt hasıl olmaktadır.
Mahkemece yapılacak iş; tarafların tüm delil ve tanıklarını bildirmelerini sağlamak, davalı şirket ve şubelerini gösteren belgeleri getirtmek, özellikle ... ... Belediye Başkanlığınca düzenlenen işyeri açma ruhsat fotokopisinde belirtilen işyeri ile ilgili araştırma yapmak, davacının çalışma şekline açıklık getirmek ve özellikle baz istasyonu kurulumu yapılmadığı zamanlardaki çalışma şeklini, bu çalışmanın nasıl, nerede gerçekleştiğini belirlemek ve davacının son çalıştığı işyeri ve işyerinin adresi üzerindeki tüm tereddütleri gidermektir.
Eksik araştırmayla verilen yetkisizlik kararı hatalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 18.02.2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy