(4721 S. K. m. 701, 702, 713) (3402 S. K. m. 14)
Habibe Karakaş ve müşterekleri ile Vakıflar Genel Müdürlüğü, Hazine, Edirne Belediye Başkanlığı, Leyla Vesiliki (Leyon) ve müşterekleri, birleştirilen davanın davacısı Vakıflar Bölge Müdürlüğü ile davalılar Kemal Karakaş ve müşterekleri aralarındaki tapu iptali tescil, elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davasının kısmen kabulüne ve kısmen reddine dair Edirne 2. Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 09.09.2003 tarih ve 521-221/383-531 s. hükmün Yargıtayca tetkiki Hazine vekili ile Vakıflar Bölge Müdürlüğü vekili taraflarınca süresinde istenilmiş olmakla, dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Davacılar vekili, kazanmayı sağlayan zilyetlik ile TMK. nun 713/2. fıkrasında yer alan ... maliki 20 yıl önce ölmüş ... bulunan hukuksal nedenlere dayanmak suretiyle 75 pafta, 537 ada ve 10 s. parsele ilişkin tapu kaydının iptali ile vekil edenleri adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı - karşı davacı Vakıflar Genel Müdürlüğü vekili ise, davacılar - karşı davalılara yönelik açmış olduğu müdahalenin önlenmesi ve ecrimisile ait Edirne 2. Asliye Hukuk Mahkemesine ilişkin 7.11.1995 gün 1995/221-531 esas ve karar s. dava dosyası, aynı mahkemenin 1994/521 esas s. dosya ile birleştirilmesine karar verilmiş ve iki dava birlikte yürütülmüştür. Davalı - karşı davacı Vakıflar Genel Müdürlüğü vekili müdahalenin önlenmesi ile birlikte 43.200.000 TL. haksız işgal tazminatı istemiştir.
Davalı Hazine, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Belediye vekilleri ayrı ayrı tapu iptali ve tescil davasının reddine karar verilmesini savunmuşlardır.
Davacılar - karşı davalılar vekili Av. Metin Kıray ise müdahalenin önlenmesi ve haksız işgal tazminatına ait davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, tapu iptali ve tescil davasının kabulüne, müdahalenin önlenmesi ve haksız işgal tazminatı davasının reddine karar verilmesi üzerine, hükmün kabule ait bölümü davalı Hazine vekili ile davalı-karşı davacı Vakıflar Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyize konu tapu iptali ve tescil davası iki hukuksal nedene dayalı olarak açılmıştır;
1- Birincisi, Kadastro öncesi kazanmayı sağlayan zilyetliğe ve harici satın almaya dayalı olarak TMK. nun 713/1. ve 3402 s. Kadastro Yasasının 14. maddesi hükmü uyarınca açılan mülkiyetin aktarılmasına ait tapu iptali ve tescil davası olmaktadır. Bu kadastro (tapulama) öncesi hukuksal sebebi oluşturmaktadır.
2- İkincisi, TMK. nun 713/2 (MK. nun 639/2). maddesine göre ... maliki 20 yıl önce ölmüş ... bulunan hukuksal nedene dayalı olarak açılan tapu iptali ve tescil davası olduğu anlaşılmaktadır. Bu da kadastrodan sonraki hukuksal sebebi oluşturmaktadır. Her iki hukuksal neden için gerekli olan zilyetlik süresi kadastro tespitinin yapılması ile kesintiye uğrar ve kadastro tesbit gününden itibaren yeniden işlemeye başlar. Yüksek Yargıtay uygulaması da bu yöndedir. Dosyada bulunan kadastro tutanağına göre, 1958 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında taşınmaz tapu kaydı ile Salamon kızı Rahilanın mülkiyetinde iken 28.3.1955 gününde ölümü ile Avramdan olan evlatları Leyla, Salamon Leyon, Mordu Leyon, Luna ve Mose Leyon adlarına verasette iştirak biçiminde tesbit yapılmış ve tutanak 29.4.1958 gününde kesinleşmiştir. Tapu da adı geçenler adına oluşmuştur. Tapu kütüğünde ise, Not: Eskici Hamza Vakfından İcarelidir. şerhi yer almaktadır.
Vakıflar Genel Müdürlüğü vekili, bir yandan anılan vakıf şerhine dayanarak, öte yandan taşınmazın kaçak ve yitik kişilerden kaldığını belirterek hasım gösterilmeksizin aynı parselle ilgili olarak Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde tapu iptali ve tescil davası açmıştır. Anılan mahkemenin 14.12.1993 tarih ve 1993/115-478 esas ve karar s. dosyası ile dava Vakıflar Genel Müdürlüğü lehine sonuçlanmıştır. Böylece tapu hükmen 27.6.1994 gününde Vakıflar Genel Müdürlüğü adına oluşmuştur. Davacılar bu tapu kaydının iptalini istemişlerdir.
Davacılar vekili, her ne kadar uyuşmazlık konusu taşınmazı 1956 yılında vekil edenlerinin murisi tarafından Salamon kızı Rahilanın mirasçısı Moseden satın aldıklarını bildirmiş ve kadastrodan önceki zilyetlik hukuki nedeni ile harici satın almaya dayanmış ise de, kadastro tutanağı 28.04.1958 gününde kesinleşmiş ve davanın açıldığı 23.09.1994 yılına kadar 3402 s. Kadastro Yasasının 12/3. fıkrasında ön görülen 10 senelik hakdüşürücü süre ile karşılaşmış bulunmaktadır. Hakdüşürücü süre olumsuz dava koşulu olup, her türlü defi ve itirazlardan önce ve yargılamanın her aşamasında mahkemece resen (kendiliğinden) gözönünde tutulur. Bundan ayrı, uyuşmazlık konusu taşınmaz Rahiladan kalması sebebiyle terekesi TMK. nun 701 ve 702. maddeleri uyarınca elbirliği ile mülkiyet hükümlerine tabi olup, bir mirasçının tek başına üçüncü kişiye pay satışı hukuken geçerli bir sonuç doğurmaz. O durumda kadastrodan önceki hukuksal sebebe dayalı dava ve isteğin hakdüşürücü sürenin geçmiş bulunması ve belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmesi gerekir.
TMK. nun 713/2. fıkrasındaki ölüm sebebine ait dava ve isteğin ise, taşınmazın ölü Rahila adına tesbit edilmediği, mirasçıları adına verasette iştirak biçiminde tespitin yapıldığı ve böylece mirasçılar adına tapunun oluştuğu, dosyadaki bilgi ve belgelere göre tapu maliklerinin de sağ oldukları anlaşıldığına göre, taşınmazın TMK. nun 713/2. fıkrası uyarınca kazanılması mümkün bulunmamaktadır.
Tüm bu hukuki ve somut olgular karşısında her iki hukuksal nedene dayalı olarak açılan tapu iptali ve tescil davasının reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.
Davalılar Hazine ve Vakıflar Genel Müdürlüğü vekillerinin temyiz itirazları bu bakımlardan yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi hükmü uyarınca BOZULMASINA ve 7.900.000 TL. peşin harcın istem halinde temyiz eden Vakıflar Bölge Müdürlüğüne iadesine 09.02.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy