Asliye Hukuk Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : Tapu iptali
Hazine ile .. aralarındaki tapu iptali davasının kabulüne dair Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen 03.04.2012 gün ve 724/216 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:
KARAR
Davacı Hazine vekili, davalı adına kayıtlı 308 parselin 178,02 m2'lik kısmının 3621 sayılı Kıyı Kanunu hükümleri uyarınca kıyı kenar çizgisi içerisinde kaldığını, özel mülkiyete konu edilemeyeceğini açıklayarak dava konusu taşınmazın kıyı kenar çizgisi içerisinde kalan kısmının tapu kaydının iptaline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davanın kabulü ile, 308 parsel sayılı taşınmazın teknik bilirkişi raporuna ekli krokide B harfi ile gösterilen 178 m2'lik kısmının tapu kaydının iptaline karar verilmiştir.
Hüküm, davalı vekili tarafından süresi içerisinde temyiz edilmiştir.
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamında, dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve uyulan bozma ilâmında açıklandığı üzere işlem yapılıp sonucu dairesinde hüküm tesis edildiğine, dava konusu yerin 178 m2'lik kısmının 3621 sayılı Kıyı Kanunu uyarıca kıyı kenar çizgisi kapsamında kaldığı belirlendiğine göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddine;
Ne var ki; dava dilekçesinde taşınmazın tapu kaydının iptaline karar verilmesi istenilmiş ve Mahkemece 308 parselin tapu kaydının iptaline karar verilmiş ise de; tapu kaydı iptal edildikten sonra taşınmazın kıyı olarak terkinine karar verilmemiştir. Bu hususta karar verilmemiş olması maddi hataya dayanmakta olup tapu sicilinin düzgün tutulmasına dair kararların kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle kendiliğinden gözönünde tutulması gereken hususlardandır. Bu durum yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hüküm fıkrasının
1. bendindeki "davalı adına olan tapu kaydının iptaline" cümlesinden sonra gelmek üzere "...kamunun istifadesine açık kıyı olarak terkinine ..." ibaresinin eklenmesine ve böylece kararın düzeltilmiş (HMK. m. 370/2) bu haliyle ONANMASINA, 22.1.2015 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Davacı Hazine vekili, davalı adına tapuda kayıtlı .... sayılı taşınmazın, 3621 sayılı Kıyı Kanunu’na göre, kıyı kenar çizgisi içinde kalan, 178,02 m2’lik kısmının tapu kaydının iptaline karar verilmesini talep etmiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesi üzerine, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 14.09.2009 gün, 2009/7782 Esas ve 2009/9143 Karar sayılı ilamı ile karar onanmış, Hazine vekilinin karar düzeltme talebi üzerine, hükmün esasına ilişkin karar düzeltme talepleri reddedilerek, hüküm yargılama masrafları yönünden bozulmuştur.
Mahkemece, bozma ilamına uyularak yeniden davanın hak düşürücü süre yönünden reddine, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı lehine 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine karar verilmiştir.
Hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nce, 16.02.2011 tarih, 2011/561 Esas ve 2011/1570 sayılı karar ile hükmün esasına ilişkin temyiz itirazları ikinci kez reddedilerek hüküm, davalı lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi nedeniyle bozulmuş, davacı vekilinin karar düzeltme talebi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 17.10.2011 tarih, 2011/8310 Esas ve 2011/10395 sayılı kararı ile hüküm esas yönünden de bozulmuştur. Bozma ilamında, Anayasa Mahkemesi’nin 12.05.2011 tarih, 2009/31-77 sayılı kararı ile hak düşürücü süreye ilişkin hükmün iptal edildiği, iptal hükmünün yürürlüğe girdiği, 10.03.1969 gün, 1/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği üzere iptalin kesin şekilde çözüme bağlanmış uyuşmazlıkları etkilemeyeceği, henüz anlaşmazlık hali devam ediyorsa iptalin kapsamına gireceği, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonra, Mahkemece verilen ret kararının doğru olduğunun söylenemeyeceği, işin esası hakkında 28.11.1997 tarih, 5/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı doğrultusunda değerlendirme yapılması, ayrıca 6099 sayılı Yasa hükümleri gözetilerek uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması gerektiğinin belirtildiği, Mahkemece bozma ilamına uyularak, davanın kabulüne, 178 m2’lik kısmın tapu kaydının iptaline, karar verilmiştir.
Hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece verilen ilk karar Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nce onanmıştır. Karar düzeltme talebi üzerine ise hükmün esasına yönelik karar düzeltme itirazları reddilerek, hüküm yargılama masrafları yönünden bozulmuştur. Her ne kadar Mahkeme hükmün onanan kısmı yönünden de bozmadan sonra verdiği kararda yeniden hüküm kurmuş ise de,
bu usuli bir hata olup, sonuca etkili değildir ve yok hükmündedir. Hükmün onanan kısmı kesinleşmiş artık kesin hüküm haline gelmiştir. Kesin hüküm, hükmü veren mahkeme de dahil olmak üzere bütün mahkemeleri bağlar. Kesin hüküm kamu düzenine ilişkin olduğundan, tarafların iradesine tabi değildir.
Hukuki güvenlik ve yargıya güven kesin hüküm ilkesi ile sağlanır. Hukuki güvenlik ilkesi; Hukuk Devleti ilkesinin olmazsa olmaz koşulu olup, mevcut emredici hukuk kurallarının herkese eşit şekilde ve düzgün bir şekilde uygulanmasını da içeren bir ilkedir. T.C. Anayasa’sının 2. maddesi’nde Cumhuriyetin nitelikleri sayılırken, Türkiye Cumhuriyeti’nin bir Hukuk Devleti olduğu vurgulanmıştır. Hukuk Devleti kişilerin hukuki güvenliğini sağlayan bir devlettir.
Hukuki güvenlik ilkesi, herkesin bağlı olacağı hukuk kurallarını önceden bilmesi, tutum ve davranışlarını buna göre güvenle düzene sokabilmesi anlamına gelir. Hukuk devleti hukuk kurallarının onu koyanlar da dahil olmak üzere, her kişi ve kuruluşu bağlamasını ifade eder. Hukuk devleti kavramının özünü devlet organlarının hukuka bağlılığı yani, yönetimin eylem ve işlemlerini hukukun içinde kalarak yerine getirmesi oluşturmaktadır.
T.C. Anayasa'sının 36. maddesi; “Herkes ….. adil yargılanma hakkına sahiptir.”hükmünü içerir. Türkiye’nin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin adil yargılanma başlığı taşıyan 6. maddesinde; “Herkes …. davasının ….. hakkaniyete uygun …… olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir.” denilmektedir.
Adil yargılanma hakkının en önemli alt kavramlarından birisi, silahların eşitliği ilkesidir. Yargılamada taraflar arasında adil, hakkaniyete uygun bir denge kurulması gerekir.
Anayasa’nın 2. maddesiyle benimsenen hukuk devletinde, hukuki güvenliği sağlayan bir düzen kurulması asıldır. Böyle bir düzende devlete güven ilkesi vazgeçilmez temel unsurlardandır. Hukuk Devletinde yasama, yürütme ve yargının hukuka bağlı olması gerekir. Yargısı hukuka bağlı olmayan bir Devlette vatandaşların kendilerini güvencede hissedebileceklerini söylemek mümkün değildir.
Hukuk Devletinde bireyler devlete güven duyabilmeli aynı şekilde Devlet de bu güveni vatandaşa verebilmelidir.
Kesin hükme saygı uluslar arası hukuk düzenine özgü hukukun genel ilkelerinden biri olarak da kabul görmektedir. Eğer bir hukuk sistemi içerisinde yargının verdiği ve bağlayıcı olan bir kesin hüküm işlevsiz bir duruma getirilmiş ise adil yargılanma hakkının sağladığı güvencelerden söz edemeyiz.
Somut olayda, Mahkemece verilen karar esas yönünden, Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nce onanarak kesinleşmiştir. Kesin hüküm gücü kazanan bir kararın, bozmaya konu edilmesi, kamu düzenini bozacak bir sonuç yaratır. Mahkemece verilen ilk karar esas yönünden onanıp kesinleştiğine göre, bozma ilamına konu edilip, Mahkemece de esas yönünden hüküm kurulup davanın kabulüne karar verilmesi doğru değildir. Bu durum, uluslararası hukuk düzeninde kabul görmüş ilkelere, T.C. Anayasası’nın 2. maddesinde belirtilen Hukuk Devleti ilkesine, hukuki güvenlik ilkesine, adil yargılanma hakkına aykırılık teşkil eder. Devlete ve yargıya güveni ciddi bir şekilde sarsar. Açıkladığımız nedenlerden dolayı Mahkemece verilen hükmün esası ile ilgili davanın kabulüne ilişkin kararın bozulması gerektiği kanaatinde olduğumuzdan sayın çoğunluğun, onamaya yönelik görüşlerine katılmıyoruz. 22.01.2015
Full & Egal Universal Law Academy