MAHKEMESİ:Sulh Hukuk Mahkemesi
DAVA TÜRÜ: Kayyımlık
... görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.
KARAR
Davacı Hazine vekili, ...Mahallesinde bulunan 42 parsel sayılı taşınmazın ... veresesi: ... kızı adına kayıtlı olduğunu, idarece yapılan araştırmada adı geçenin tanınmadığını, oturduğu yerin bilinmediğini, hangi mahalle nüfusuna kayıtlı olduğunun ve mirasçılarının tespit edilemediğini ve bu hususlarda herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanmadığını ileri sürerek, 3561 sayılı Kanun uyarınca adı geçene İl Defterdarı'nın kayyım olarak atanmasına karar verilmesini istemiş; mahkemece, yapılan yargılama sonunda, tapuda malik olarak görünen ... kızı ...'nin mirasçılarının ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2004/598 Esas ve 2004/653 Karar sayılı dosyasında tespit edildiği, ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2014/1109 Esas ve 2015/782 Karar sayılı mirasçılık belgesinde adı geçen muris ... kızı ... ile ... kızı ...'nin aynı kişiler olduğunun tespitine karar verildiği ve dosyanın 01/02/2016 tarihinde kesinleştiği; taşınmaza kayyım tayini yapılması halinde hak kaybına neden olabileceği gerekçesiyle davanın reddine dair verilen davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanun'un amacı, birinci maddesinde, bir kimsenin uzun süreden beri bulunamaması veya oturduğu yerin bilinememesi nedeniyle mal varlıkları üzerinde Hazine menfaatinin korunmasını sağlamak üzere, mahallin en büyük mal memurunun kayyım olarak atanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek olarak tarif edilmiş; 2/4 maddesinde ise, kayyımlıkla ilgili işlemlerin her türlü vergi, resim, harç, katkı payı gibi mali yükümlülüklerden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır.
3561 sayılı Kanun’un 24.07.2008 tarih ve 5793 sayılı Kanunla değişiklikten önce bu hüküm "kayyım tayin edilen mal memurunun 492 sayılı Harçlar Kanununun 1 ve 3 sayılı tarifelerine göre bütün işlemleri hakkında aynı Kanunun 13.maddesinin (j) bendi hükmü uygulanır" şeklinde olduğundan 5793 sayılı Kanunla yapılan 24.07.2008 tarihli değişikliğe kadar 3561 sayılı Kanundaki açık hükme göre kayyım atanması için Hazine tarafından açılan davalarda dava harcı (yargı harcı) alınmıyordu. 5793 sayılı Kanunla değişik 3561 sayılı Kanunun 2. maddesinde, yargı harcından muafiyetle ilgili hükme yer verilmemiş; yerine kayyımlıkla ilgili işlemlerin her türlü vergi, resim, harç, katkı payı gibi mali yükümlülüklerden müstesnadır düzenlemesiyle yetinilmiştir.
23.12.21976 tarih ve 1976/7-6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere harç, adli ve idari hizmetlerde ve bu hizmetlerin gerektirdiği masrafları karşılamak mülahazasıyla gerçek ve tüzel kişilerden Hazinece alınan bir para olup buna göre bir hizmetin harç konusu olabilmesi için kişilerin bir kamu kurumu hizmetinden yararlanmaları, kişilere kamu eliyle özel bir yarar sağlanması ve kamu idaresinin kişilerin özel bir işiyle uğraşması gerekmektedir.
Bir kamu hizmetinden dolayı harç alınabilmesi, bu hizmetin kanunla belirlenmesine ve bu hususla ilgili harç alınmasına ilişkin düzenlemelerin de kanunda yer almasına bağlıdır. Nitekim TC Anayasanın 73. maddesinde "vergi, resim, harç vb. mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır" hükmü öngörülmüştür.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 12.04.2017 2017/1-1201 - 2017/716 sayılı içtihadında açıklandığı üzere; yargı harcı devletin mahkemeler aracılığıyla yaptığı hizmete ondan yararlananların katkısıdır. Kanunla açıkça yargı harçlarından muaf olduğu veya işleminin müstesna olduğuna ilişkin düzenleme yapılmamış olan herkes, bu harçları ödemekle yükümlüdür.
3561 sayılı Kanunun 2/4 maddesinde, kayyımlıkla ilgili işlemlerin her türlü vergi, resim, harç, katkı payı gibi mali yükümlülüklerden müstesnadır hükmüne yer verilmiş ise de, burada yargı harçlarından bağışıklığa ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığından, yargı harcının bu bağışıklık içerisinde olduğunun kabulüne imkan yoktur.
Dosyadan; eldeki dava açılırken başvurma harcı ile peşin maktu harcın yatırılmadığı, mahkemece bu harçların daha sonra ikmal edilmesine ilişkin bir ara kararı da bulunmadığı gibi, tahsiline ilişkin bir bilgi ve belgenin olmadığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki vakıalar karşısında; 3561 sayılı Kanun uyarınca Hazine Vekilinin mülkiyeti Hazineye ait olmayan dava konusu taşınmazda, Hazinenin hak ve menfaatlerinin korunması yanında nerede ve kim oldukları tespit edilemeyen gerçek kişi maliklerin hak ve menfaatlerinin de korunması sonucunu doğuracak şekilde mahallin en büyük mal memurunun yönetim kayyımı atanması için açtığı davada, yargı harçlarını ödeme yükümü altında olduğu anlaşıldığından; başvurma harcı ile maktu peşin harç ödenmedikçe, eldeki davaya devam etme imkanı bulunmamaktadır. Mahkemece, bu husus gözetilmeksizin, dava açılırken usulünce yargı harcı alınmadan yargılamaya devamla davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Temyiz olunan hükmün yukarıda gösterilen nedenlerle 6100 sayılı HMK'nın Geçici 3. maddesi yollaması ile HUMK’nın 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, HUMK'nun 440/III-1, 2, 3 ve 4. bentleri gereğince ilama karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna, istek halinde peşin harcın temyiz edene iadesine, 21.03.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.