MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/450 E., 2022/567 K.
İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak verilen karar davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ... vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1196 tarihinde kurulan ..........Vakfının kurucusu ...... ........... soyundan geldiğini ileri sürerek, galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının dava konusu vakıfla soybağını ispatlaması gerektiğini ileri sürerek, bilirkişi incelemesi talebinde bulunmuş, davanın kabulü halinde davanın mahiyeti gereği yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmamaları gerektiğini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.12.2016 tarihli ve 2014/161 Esas, 2016/976 Karar sayılı kararı ile dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde davacının vakıfla nesep bağını ispatladığı ve davacının vakıf evladı olma şartlarını taşıdığı gerekçesi ile davanın kabulüne, davacının ........... kurulu "....... ... oğlu .................. ................ Camii) Vakfı"nın gelir fazlasından istifade edecek 4. batından evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 16.12.2016 tarihli kararına karşı davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 07.04.2017 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 07.04.2017 tarihli kararının davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 04.03.2019 tarihli ve 2017/13728 Esas, 2019/2204 Karar sayılı ilamıyla dava konusu vakfa ait 1196 H. /1782 M. tarihli vakfiyede galle fazlasının ikinci batından sonra ön batında vakıf evladı varken sonraki batında bulunanların hak sahibi olamayacakları kuralı ile vakıf gelirinin kız erkek ayrımı yapılmadan evlada bırakıldığı, dosyada bulunan belgelere göre Ödemiş 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/441 Esas ve 2009/598 Karar sayılı ilamı ile 4. batında olduğu belirtilen davacı ...’ün galleye müstehak vakıf evladı olduğu, yine Ödemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1994/545 Esas ve 1995/361 Karar sayılı kararı ile 5. batında oldukları belirtilen davacılar .....................’nin galleye müstehak vakıf evladı olduğu tespit edilmiş ise de somut olaydaki davacı ... ile irtibat kurulamadığı, dosyadaki nüfus kayıtlarından davacının babaannesi ..........’nin 1943 tarihinde öldüğü anlaşılsa da ..........’nin kardeşleri olan ......... ve ........’in alt soyunun, diğer bir anlatımla 3. batında evlat bulunup bulunmadığının anlaşılamadığı, İlk Derece Mahkemesince yapılması gerekenin, davacının gidilebildiği kadar üstsoyu ve bunların bütün mirasçılarına ait nüfus kayıtları getirtildikten sonra, daha önce verilmiş ve kesinleşmiş galle fazlasına müstehak evlat kararlarında adı geçen vakıf evlatlarının açık kimlik ve nüfus kayıtlarına göre bir soyağacı çıkartılarak irtibat sağlanması, buna dair taraf delillerinin toplanması ile uzman bilirkişiden denetime elverişli bilirkişi raporu alınarak sonuca göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar vekilinin 24.07.2019 tarihli beyan dilekçesinde; ... Kadir Demircan ile ...'in hayatta olan vakıf evlatları oldukları, ... ile Necati Demircan'ın vefat etmiş olan vakıf evlatları oldukları, Ödemiş 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/441 Esas sayılı dosyasında ve Ödemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1994/545 Esas sayılı dosyasında vakıf evlatları olduklarının tespit edildiği ileri sürerek, bu dosyaların ve davacının babaannesinin kardeşlerinin nüfus kayıt örneklerinin dosyaya celbine karar verilmesi talep ettikleri, Ödemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1994/545 Esas sayılı dosyası ile Ödemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1954/735 Esas sayılı dosyasının temin edilemediği, dosya içerisinde mevcut 30.03.2022 tarihinde Mahkemeye gönderilen bilirkişi raporuna ekli şemaya göre davacının tespit edilebilen en üst kuşakta yer alan vakıf evladı olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne, davacının .......... de kurulu ... ... oğlu ............. Camii) vakfının gelir fazlasından istifa edecek 4. batından evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu vakfın vakfiyesi incelendiğinde; galle şartları arasında "batın şartı" bulunduğunu, bu nedenle davacıların 4. batından galleye müstahak evlat olabilmeleri için 3. batında hiç evlat kalmaması gerektiğini, bu durum ise; dosya kapsamından anlaşılamadığını, vakfın geliri olup olmadığının araştırılmadığını, vakfın geliri yok ise dava açmakta davacının hukuki yararının bulunmadığını ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, vakfın
gelir fazlasından faydalanma amacına yönelik galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, Dairemizin 04.03.2019 tarihli ve 2017/13728 Esas, 2019/2204 Karar sayılı bozma ilamına uyulmuş ise de gereği tam olarak yerine getirilmemiştir.
Yargıtayın bozma kararlarına karşı direnme hakkı kanunlarımıza göre Mahkemeye verilmiş olup, İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyulduktan sonra gereklerinin yerine getirilmesi ve bozma ilamında yazılı hususları karşılayacak şekilde araştırma ve inceleme yapılarak hüküm kurulması zorunludur.
Dairemizin 04.03.2019 tarihli ve 2017/13728 Esas, 2019/2204 Karar sayılı bozma ilamında açıkça galle fazlası için batın şartı olduğu tespitine yer verildikten sonra davacının gidilebildiği kadar üstsoyu ve bunların bütün mirasçılarına ait nüfus kayıtları getirtildikten sonra, daha önce verilmiş ve kesinleşmiş galle fazlasına müstehak evlat kararlarında adı geçen vakıf evlatlarının açık kimlik ve nüfus kayıtlarına göre bir soyağacı çıkartılarak irtibat sağlanması, buna dair taraf delillerinin toplanması ile uzman bilirkişiden denetime elverişli bilirkişi raporu alınarak sonuca göre karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile bozulmuştur.
Bozma sonrası alınan 30.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda; batın şartına dair bir inceleme yapılmadığı, daha önce verilmiş ve kesinleşmiş galle fazlasına müstehak evlat kararlarında adı geçen vakıf evlatlarının açık kimlik ve nüfus kayıtlarına göre bir soyağacı çıkartılmadığı, sadece davacı ...'nın üstsoyu yönünden inceleme ve değerlendirme yapıldığı, kaldı ki bu incelemede dahi davacıya göre üst batında bulunan ....... kızı ......... hayatta olup olmadığının dahi tespit edilmediği, bunun dışında vakıf evladı listesinde bulunan ...,............. ... .......... ve ...'e ait gidebildiği kadar üstsoylarına dair nüfus kayıtları getirtilip batın şartının tespiti yönünden davacı ile irtibatları üzerinde durulmadığı, dolayısıyla davacıya göre ön batında sağ evlat bulunup bulunmadığının tespit edilmemiş olduğu anlaşılmıştır.
Buna göre İlk Derece Mahkemesince uyulmasına karar verilen Dairemizin bozma ilamı doğrultusunda davacıya göre üst batın olan üçüncü batında sağ evlat bulunup bulunmadığının tespiti açısından davacının babaannesi ............’nin kardeşleri olan ......... ve ...........’in altsoyu bulunup bulunmadığı ve yaşayıp yaşamadıklarının yanı sıra vakıf evladı kararı olan ..., .............., ............... ve ...'e ait gidebildiği kadar üstsoylarına dair nüfus kayıtları getirtilip batın şartının tespiti yönünden davacı ile irtibatları üzerinde durularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bozma ilamının gerekleri yerine getirilmeden eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmediğinden davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararın BOZULMASINA,
İstek halinde peşin harcın temyiz eden davalıya iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.