(765 S. K. m. 230, 240, 313, 345, 504) (233 S. KHK m. 40)
Dava: 1- Verilen tefrik kararlarının niteliğine göre sanık Süleyman... hakkında kurulan hükme yönelik müdahil vekili ve C.Savcısının temyiz isteminin oybirliği ile (REDDİNE),
2- Sanıklar Oya ..., Hayri ... ve Seyfettin ... haklarındaki hükümlere yönelik temyiz incelemesinde;
a ) Bu sanıklar hakkında TCK.nun 345 ve 504/7. madde ve fıkralarına dayalı olarak verilen görevsizlik kararlarının nitelikleri itibariyle temyiz olanağı bulunmadığından, haklarındaki bu kararlara yönelik müdahil vekilinin ve C.Savcısının temyiz isteminin oybirliği ile ( REDDİNE ),
b ) Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin tahkikat neticilerine uygun olarak tecelli eden kanaat ve takdirine, tetkik olunan dosya münderecatına göre müdahil vekilinin ve C.Savcısının yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, sanıklar Oya ..., Hayri ... ve Seyfettin ... haklarında TCK.nun 313/1-4. madde ve fıkralarına aykırılıktan açılan dava sonucu verilen beraat hükümlerinin istem gibi oybirliği ile ONANMASINA,
3- Sanıklar Osman ..., Cemil ..., Y..., E..., Metin ..., S...., Metin ... ve Ekrem ... haklarında kurulan hükme yönelik temyize gelince;
Dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendiğinde;
Bakanlar Kurulunun 29.3.1997 tarih ve 22948 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 1997/9194 sayılı kararı ile daha önce yapılan bedelsiz ithalat kampanyasının T.C Ziraat Bankasında 14 ay vadeli döviz hesabı açtırılması kaydıyla tekrarlanmasına imkan verildiği, 29.3.1997-29.4.1997 tarihleri arasında devam eden bu kampanyaya ilişkin reklam ve tanıtım faaliyetlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak Başbakanlık ve bankayla ilgili Devlet Bakanının talimatları doğrultusunda Ziraat Bankasının görevlendirilmesi üzerine,
Banka Halkla İlişkiler Müdürü sanık Oya ... tarafından hazırlanan ve II. bedelsiz ithalat kampanyasının tanıtımını yapacak olan firmaların Başbakanlık tarafından bildirildiğini belirtir ve bakanın onayını içerir yazıda; Yurtdışı tanıtım işinin Almanyada bulunan Adre Trise Reklam ve Tanıtma Şirketine 750.000 DM+KDV, yurt içi tanıtım işinin ise Ma Fuarcılık Organizasyon Limited Şirketine 3.000.000 Dolar+KDV maliyet ile verildiğinin belirtildiği,
Ancak; AdveTRİSE şirketinin bu işlemler tarihinde bile bulunduğu ülke yasalarına göre tüzel kişilik kazanmadığı, Reklam ve tanıtım faaliyetleri için banka ile şirketler arasında sözleşme yapılırken, şirketler hakkında herhangi bir araştırma ve mali analiz yapılmadığı;
Sözleşme yapıldıktan sonra Banka ile Hazine arasında 11.4.1997de imzalanan ve 8.5.1997de Hazinece onaylanan protokollede, Hazine Müşteşarlığının onayını müteakip Bankaca yapılacak reklam ve benzeri tanıtım giderlerinin belgelenmek suretiyle Hazinece ödeneceğinin hükme bağlandığı, ancak Hazine Müşteşarlığına bilgi verme dışında herhangi bir onay alınmadığı,
Şirketlere yapılacak ödemelerin Hazineye ait geçici hesaplardan ödenebilmesi için Genel Müdürlüğün yetkili kılınması hususundan sanık Oya Olgun tarafından hazırlanan yazının sanıklar Genel Müdür vekili S.Şevki Doruk ve Genel Müdür Yardımcısı Metin ... uygun görüşüyle Yönetim Kuruluna havale edildiği ve sanıklar S.Şevki Doruk, M.Metin .., Osman .., Cemil .. ve Y... lundan oluşan Yönetim Kurulunun şirketlerle ilgili hiçbir araştırma ve inceleme belgesi aramadan 11.4.1997 gün ve 373 sıra nolu kararıyla Halkla İlişkiler Müdürlüğünün teklifinin aynen kabulüne karar verildiği,
Bankanın kendisiyle ilgili resmi işlemi bu şekilde yapıldıktan sonra ödemeler yapılmasına başlandığı;
Adre-Trise firması ile yapılan sözleşmenin G-Diger başlıklı 3. maddesinde Yapılacak olan tanıtım konferanslarında konferansın yapılacağı şehir, salon ismi ve kira bedelinin bankaya bildirileceği... hükmü yeralmasına rağmen, konf eransların yapılacağı yerler Bankaya önceden bildirilmemiş, konferans yeri olarak belirtilen çoğu yerin gerçek dışı bir kısmının da cami, dernek binası veya ev adresi olduğu, yine firmanan 17 kişiye makbuz mukabilinde ödeme yaparak bunu Bankaya fatura ettiği, bu şekilde konferans salonlarına ve konuşmacılara ödenen toplam 317.966.94 DMlik harcamaların gerçeğe aykırı faturalara dayandığı açıkken ve banka görevlileri Gn. Md. vekili S... .., Gn. Md. Yardımcıları Metin ... ve Ekrem .. yetkileri dahilinde katıldıkları işlemlerle bu sunulan belgelere dayanılarak ödemenin yapılmasını sağladıkları ve bu şekilde hazine hesabına borç kaydedildiği,
233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre bir Kamu İktisadi Teşebbüsü olan ve hukuki yapısı 9.11.1984 gün ve 18570 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren T.C. Ziraat Bankası Ana Statüsü ile belirlenen banka üzerinde 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 40. maddesine göre ilgili Bakanlığın, teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklık faaliyetlerini, kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesini gözetmekle görevli olduğu, bu amaca yönelik olarak ilgili Bakanlığın gerekli hallerde teşebbüslerin hesaplarını ve dökümlerini teftiş ve tahkike tabi tutmaya ve bunların iktisadi ve mali durumlarını tespit ettirmeye yetkili olduğu, ancak bu yetkinin kuruluşların görev ve yetkilerini daratmayacak, normal faaliyetlerini aksatmayacak şekilde olacağının hüküm altına alındığı, bu şekilde banka ile ilgili bakanlık arasındaki ilişkinin bir hiyerarşi ilişkisi değil, bir vesayet ilişkisi olduğu, bu çercevede Banka Genel Müdürü ve Yönetim Kurulunun yetkilerini yürürlükteki yasalar ve yazılı kurallar çerçevesinde kendileri kullanmakla mükellef olup, verilen talimatın ilgili bakanlığın yönetim ve denetimini belirleyen 40. maddesi çerçevesi içinde kalıp kalmadığının değerlendirilmesi, tüzel kişiliğe sahip, karlılık ve verimlilik ilkelerine göre hareket etmekle mükellef Banka Yönetim Kurululeri ve kamu yetkisi kullanan Banka diğer görevlilerinin üzerine düşen bir görev olduğu,
Ayrıca banka ile hazine arasında yapılan protokol gereği bankaca yapılacak harcamaların, reklam ve tanıtım giderleri olarak Hazine hesaplarına muhasebe açısından tek yönlü borç kaydedilmesinin de T.C. Ziraat Bankasının adeta aracı bir kurum olup herhangi bir zararının olmadığı anlamına gelmeyeceği, zira bir kamu bankası olan ve hisse senetleri Hazine tarafından temsil edilen bir bankanın, hazine adına yapmış olduğu reklam ve tanıtım işlerinde Bankanın işi değil ve Hazine hesaplarına borç kaydedilmiştir ve dolayısıyla Bankanın zararı yoktur gerekçesine sığınılmasının, yetkililere herhangi bir analize, mevzuata ve objektif kriterlere dayanmayan usulsüz ve yerinde olmayan harcamalar yapma yetki ve serbestisini vermeyeceği,
Bu koşullarda bedelsiz ithalat konusunda tanıtım işlerini üstlenmesi yönetim kurulunca karar altına alınan şirketin, bu işe uygunluğu konusunun dayanağını araştırıp incelemeden karar veren ve sonuçta Hazinenin zarar görmesine neden olan Yönetim Kurulu üyeleri Osman ..., Cemil .., Y... , Metin T nun eylemlerinin TCK.nun 230. maddesinde tanımını bulan görevi ihmal suçunu oluşturduğu,
Bu kararın uygulanması sırasında gerçek dışı belgelere dayalı ödemeleri sağlamak suretiyle aynı biçimde hazineyi zarara sokan Gn. Md. ... vekili S... ve Gn. Md. Yardımcıları Metin ... ve Ekrem ... eylemlerinin de TCK. nun 240. maddesinde tanımı yapılan görevi kötüye kullanmak suçunu oluşturacağı gözetilmeden, dosya içeriğine uymayan bir gerekçeyle yazılı biçimde beraat hükmü kurulması,
Sonuç: Bozmayı gerektirmiş müdahil vekilinin ve C.Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı BOZULMASINA, 1.11.2000 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy