(743 S. K. m. 931)
Dava: İ. ile Y. aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının kabulüne dair, Enez Sulh Hukuk Hakimliğinden verilen 26.12.1996 gün ve 163-186 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Taraf iddia ve savunmalarına göre, davalı Y.'un yolsuz tescile ve tapu kaydına dayanarak iyiniyetle ayni hak iktisap ettiği ve dava konusu 546 parsel numaralı tapuya temellük ettiği anlaşılmaktadır.
Davacı, tapuda kayıtlı olan nizalı taşınmaz malı iktisap eden davalıya karşı iptal davası açtığına göre, davacının dava açma iradesi davalının iktisabının kötü niyete dayalı olduğu iddiasını da taşır. Davalı adına tesis edilen nizalı taşınmaza ait tapu kaydı tapudan satın alma sonucu oluştuğuna göre davalı MK.nun 931. maddesine dayanabilir. Ancak, davalının satın almada kötü niyetli olduğunun davacı tarafından iddia ve ispatı gerekir. Davacı bu davayı açmakla davalının kötü niyetli olduğunuda iddia etmiş sayılır.
Bu durumda, davalının iyiniyetli olup olmadığının mahkemece kendiliğinden araştırılması gerekir. Zira yolsuz tescile yani gerçekte hak sahibi olmayan bir kimse lehindeki tescile dayanarak aynı hak iktisap eden kimse, iktisabının geçerli olabilmesi için MK.nun 931. maddesi hükmü uyarınca iyiniyetli olmalıdır. Bir kimsenin iyi niyetli sayılabilmesi için de MK. 931. maddesi hükmü uyarınca kendinden beklenen ihtimam ve dikkati göstermiş olması gerekir. Bunun için davalı üçüncü şahsın iyiniyetli olup olmadığı mahkeme tarafından kendiliğinden araştırılmalıdır.
Yolsuz tescile dayanarak aynı hak iktisap eden üçüncü şahsın iyiniyetli olup olmadığı ve yolsuzluğu hangi hallerde bilmesi gerektiği araştırılırken kesin bir ölçü koymak mümkün değil ise de, genel bazı kriterlerle önemli özel durumların araştırılması gerekir. Genel kriter olarak davalı Y.'un dayandığı tescilin yolsuz olduğunu ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın genel hayat tecrübelerine ve hayatın doğal akışına göre bilip bilmediği veya normal görüşlü bir insanın sarfetmesi gereken dikkati sarfetseydi yolsuzluğu ve uyuşmazlığı bilecek durumda olup olmadığı araştırılmalıdır. Ayrıca, bazı fiili karinelerden de yararlanılabilir. Örneğin, olayımızdaki temlik eden İ.'in davalı ile akrabalık ilişkisinin bulunup bulunmadığının, taşınmazın el değiştirmesindeki çabukluk, değerinin çok altında bir bedel ile satılması, tarafların aynı yerde ikamet edip etmedikleri gibi bazı fiili karinelerle ilgili olaylar da araştırılarak bu karinelerden yararlanılmalıdır. 14.2.1951 tarih ve 97/4427-98/599 - 7/1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince davalının vakıa ve karinelerden olayda iyiniyet iddiasında bulunamıyacak durumunun mevcut olup olmadığı da araştırılmalı ve iyiniyet iddiasında bulunamıyacak durumun belirmiş olması halinde kötü niyetin davacı diğer tarafa ispat ettirilmesine sebeb ve gerek kalmıyacağı kötü niyetin mahkemece kendiliğinden gözönünde tutulacağı hususlarıda düşünülmelidir. Nitekim bu yön, sonradan çıkan 8.11.1991 gün, 990/4 E. 991/3 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da tekrarlanmış ve kötü niyet iddiasının mücerret dava açmakla ileri sürüldüğü ve bunun bir itiraz olduğu hükmü benimsenmiştir.
Böylece dinlenen davacı tanıklarından hangi olayın davalının kendinden beklenen ihtimam ve dikkati göstermediğini belirlediği mahkemece sorulup araştırılmalıdır. Tanıklardan yukarıda açıklanan hususların sorulup araştırılması zorunlu iken bu yönler sorulmadan ve davalının iyiniyetli olup olmadığı araştırılmadan davanın kabulüne karar verilmiş olması isabetsiz ve temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA ve 1347000 lira peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 05.02.1998 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy