(4721 S. K. m. 640, 713) (3402 S. K. m. 14) (1086 S. K. m. 74)
Dava: Necati Aktürk ve müşterekleri ile Hazine ve Güneydere Köyü Tüzel Kişiliği aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının kabulüne dair Bayburt Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 06.07.2004 tarih ve 332/118 s. hükmün Yargıtay'ca tetkiki davalı Hazine temsilcisi tarafından süresinde istenilmiş olmakla, dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, Hazine adına tapuda ham toprak niteliği ile kayıtlı bulunan 110 ada 65 parsel içinden 5000 m2'lik taşınmazın vekil edenlerine ilişkin olduğunu, kadastro çalışmaları sırasında anılan parsele katılmak suretiyle Hazine adına tespit edildiğini belirterek Hazine adına bulunan tapu kaydının kısmen iptali ile vekil edenleri adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Hazine vekili, idari soruşturma sırasında dinlenen tanığın, taşınmazın köy mer'ası olduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
Mahkemece, teknik bilirkişi Ahmet Şahin'in 28.6.2004 günlü rapor ve krokisinde (A) ile işaretlenen 7326.35 m2 açısından davanın kabulüne karar verilmesi üzerine; hüküm, Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, kazanmayı sağlayan zilyetlik ve muristen intikal hukuksal sebeplerine dayalı olarak TMK. nun 713/1 ve 3402 s. Kadastro Yasasının 14. maddesi gereğince açılan mülkiyetin aktarılmasına ait tapu iptali ve tescil davasıdır.
Mahkemece, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Uyuşmazlık konusu 110 ada 65 no.lu parsel, ham toprak niteliği ile 73600 m2 olarak 27.08.1993 gününde yapılan kadastro çalışmaları sırasında Devletin hüküm ve tasarrufu altında yerlerden bulunduğu ve ileride tarım arazisine dönüştürülmesinin mümkün olduğu gerekçesiyle Hazine adına tesbit edilmiş olup, tutanağın 09.12.1993 gününde kesinleşmesiyle tapu oluşmuştur. Dava koşulu açısından yapılan inceleme; keşifte dinlenen tanıklar beyanlarında; taşınmazın davacıların miras bırakanı Bahri Öztürk'ten kaldığını bildirmişler ve taksimden de söz etmediklerine göre, 1982 gününde ölen Bahri Öztürk'ün terekesi elbirliği ile mülkiyet hükümlerine tabidir. Dosyada bulunan Bahri Öztürk'ün veraset ilamında bildirilen mirasçılar arasında dava dışı bulunan Refika Aktürk isimli bir mirasçısı daha bulunmaktadır. Bu bakımdan Refika'nın davacı safında yer alması için usulüne uygun olarak davaya katılmasının sağlanması veya Refika'nın açılmış bulunan davaya karşı yöntemine uygun olurunun alınması, ya da TMK. nun 640. maddesi uyarınca Bahri Öztürk'ün terekesine temsilci atanmak suretiyle ve onun huzuruyla davaya devam olunması, böylece dava koşulunun yerine getirilmesi ve uyuşmazlığın çözümlenmesi gerekir.
Bundan ayrı, uyuşmazlık konusu 110 ada 65 no.lu parsel Hazine adına tapuda kayıtlı bulunduğuna göre, gerçek hasım Hazine olmaktadır. Bu bakımdan köy tüzel kişiliğine davanın yöneltilmesi doğru değildir. Şu durumda Köy Tüzel Kişiliğine karşı açılan davanın husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmelidir.
Esasa ait temyiz itirazlarına gelince; davacılar vekili; dava dilekçesinde vekil edenlerine ilişkin olup, 110 ada 65 no.lu parsele katılmak suretiyle Hazine adına tapuda kayıtlı bulunan taşınmazın tapu kaydının 5000 m2 miktarında iptal ve tesciline karar verilmesini istedikleri halde; HUMK. nun 74. maddesi uyarınca istem aşılarak 7326.35 m2 miktarında taşınmazın tapu kaydının iptal edilmesine karar verilmiş olması doğru değildir.
Öte yandan Hazine vekili, savunmasında uyuşmazlık konusu taşınmazın köy mer'ası olarak kullanıldığını ileri sürdüğüne göre, kadim ve tahsisli mer'a araştırılmasının yapılması gereklidir. Bu bakımdan taşınmazın bulunduğu Güneydere köyüne ilişkin tahsisli ve kadim mer'aya ilişkin harita ve kayıtların bulunup bulunmadığının Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü ile Tapu Sicil, Kadastro ve Özel İdare Müdürlüklerinden sorulması, varsa bunlara ilişkin kayıt ve belgeler getirtilerek dosya arasına konulması, uyuşmazlık konusu taşınmaza komşu 110 ada (109 ada da olabilir) 2, 3, 20, 21, 22 ve 39 no.lu parsellere ilişkin kadastro tutanak ve ekleri ile kadastro sırasında bu parsellere uygulanan tapu ve vergi kayıtları varsa getirtilerek dosyaya eklenmesi, bu kayıt ve belgelerin yeniden yapılacak keşifte teknik, yerel bilirkişi ve tanıklar vasıtasıyla zemine uygulanması, komşu kayıtların taşınmaz yönünü ne gösterdiği üzerinde durulması, teknik bilirkişice krokisi üzerinde işaret edilmesi, mer'alık iddiası karşısında yerel bilirkişi ve tanıkların mer'adan yararı bulunmayan komşu köyler halkı arasından seçilmesi, bu konuda taraflara süre ve imkan tanınması, taşınmazın tahsisli mer'a kaydı kapsamında kalıp kalmadığının belirlenmesi ve kadim mer'adan sayılan yerler olup olmadığı hususunun yerel bilirkişi ve tanıklardan sorularak açıklığa kavuşturulması, taşınmazın niteliğinin, yerel bilirkişi ve tanıklardan, dinlenecek uzman bilirkişi ziraat mühendisinden sorulup belirlenmesi, ziraat mühendisinden gerekçeli rapor alınması, Hazine vekili, cevap dilekçesinde idari soruşturma sırasında dinlenen tanığın keşifte dinlenmesini istediğine göre mahkemece bu tanığın dinlenilmesine çalışılması gerekir.
Bundan başka, miras bırakan Bahri Öztürk'ün 1982 yılında öldüğü gözetilerek Bahri Öztürk davacılar ve veraset ilamında isimleri bulunan sair mirasçılar açısından 3402 s. Kadastro Yasasının 14. maddesi uyarınca ve bu maddede belirtilen sınırlamalar gözönünde tutularak miktar araştırılmasının yapılması, bu kişilerin belgesizden taşınmaz edinip edinmediklerinin Tapu Sicil ve Kadastro Müdürlükleri ile zilyetliğe dayalı tescil davası açıp açmadıklarının, o yer Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulup belirlenmesi, açılan tescil davaları var ise bunlara ilişkin dosyalar getirtilerek miktar açısından gözönünde tutulması, ondan sonra toplanacak bütün deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme sonucu hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırıdır.
Sonuç: Davalı Hazine temsilcisinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde olduğundan kabulü ile yerel mahkeme hükmünün açıklanan sebeplerle HUMK. nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 27.10.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy