(492 S. K. m. 16, 30, 32) (1086 S. K. m. 409)
Dava: Sapitetur Yaman ve müşterekleri, dahili davacı Saadettin Can ile İsmail Can aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının açılmamış sayılmasına dair Suşehri Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 28.09.2004 gün ve 179/170 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacılar vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla, dosya incelendi, gereği düşünülü:
Karar: Davacılar vekili, 3/8 payı miras bırakanları Emrullah Can ve 5/8 payı davalı İsmail Can adına kayıtlı bulunan 108 ada 1, 111 ada 1, 114 ada 30, 127 ada 9 ve 129 ada 3 sayılı parsellerde davalı adına tapuda kayıtlı bulunan 5/8'er paydan 1/8'er payının iptali ile miras bırakan Emrullah Can ve mirasçıları, yine davalı İsmail Can adına tapuda kayıtlı bulunan 108 ada 29, 121 ada 5 sayılı parselin tapu kayıtlarının 4/8'er pay oranında iptali ile vekil edenlerinin miras bırakanı Emrullah Can adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı İsmail Can vekili, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
Mahkemece, keşifte tespit edilen taşınmazların toplam değeri üzerinden eksik harcın yatırılması için süre verilmesine karşın belirlenen süre içerisinde eksik harcın yatırılmaması nedeniyle Harçlar Kanunu'nun 16/4 ve HUMK. nun 409. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi üzerine; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, ortak miras bırakanları İzzet Can'dan gelen miras payına dayanılarak açılan mülkiyetin aktarılmasına ilişkin tapu iptali ve tescil davasıdır.
Mahkemece, verilen süre içerisinde noksan harcın yatırılmamış bulunması nedeniyle az önce açıklanan maddeler uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş ise de, mahkemenin bu gerekçesi yasal dayanaktan yoksundur. 28.5.2004 tarihinde yapılan keşifte belirlenen değer üzerinden eksik harcın gelecek oturuma kadar yatırılması için 9.6.2004 tarihli yargılama oturumu ara kararıyla davacı tarafa süre verildiği, bu süre içinde harcın yatırılmadığı mahkemece 7.7.2004 günlü yargılama oturumu ara kararı ile yeniden bir sonraki oturuma kadar harcı yatırması için yeniden süre tanıdığı, yargılanmanın ertelendiği 28.9.2004 tarihinden önce davacı tarafın 27.9.2004 tarihinde Yazı İşleri Müdürlüğünce hesaplanan eksik harcın yatırıldığı, makbuzun dosyaya konulduğu ve mahkemenin davacı tarafa tanıdığı süreler içinde harcın yatırıldığı anlaşıldığına göre Harçlar Kanununun 16/4 ve HUMK. nun 409. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
Kaldı ki, Harçlar Kanunu'nun 16/4. fıkrası noksan tespit edilen değerler hakkında harcın yatırılması için aynı kanunun 30. maddesi hükmünün uygulanacağını öngördüğü, anılan 30. maddede ise ...takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. HUMK. nun 409. maddesinde gösterilen süre içerisinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlı olduğunu, anılan kanunun 32. maddesi ile de, yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağı öngörülmüştür. O halde eksik harç yatırılmamasının sonucu HUMK. nun 409/5. madde ve fıkrası uyarınca davanın açılmamış sayılmasına değil dosyanın işlemden kaldırılmasına ve harç yatırıldığı takdirde yeniden işleme konulmasına karar verilmesi şeklinde işlem yapılması mümkündür. Mahkemenin kabul ettiği gerekçe bu yönüyle de doğru değildir.
Öte yandan uyuşmazlık konusu toplam yedi parselin tapu kayıtlarının belirli pay oranında iptal ve tesciline karar verilmesi istenildiğine göre, iptale konu pay oranlarına isabet eden m2 miktarı ve toplam değeri belirlenip ara kararında gösterilmeden eksik harcın yatırılmasının istenmesi de yerinde bulunmamaktadır. Hak ve yükümlülüklerin ara kararlarında duraksamaya yer vermeyecek biçimde yazılması yasa gereğidir.
Bu bakımdan dava konusu tüm taşınmazların iptali istenen pay miktarlarının toplamı esas alınarak belirlenecek değer üzerinden eksik harcın tamamlanması, iddia ve savunma çerçevesinde toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiş bulunması yerinde görülmemiştir.
Sonuç: Davacılar vekilinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görüldüğünden kabulü ile yerel mahkeme hükmünün açıklanan nedenlerle BOZULMASINA ve 11,20 YTL peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 28.04.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy